Felicjan Loth
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
30 czerwca 1914 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
24 lipca 1982 |
| Zawód, zajęcie |
chirurg |
| Tytuł naukowy |
profesor nauk medycznych |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
  | |
Felicjan Loth, ps. „Felek” (ur. 30 czerwca 1914 we Lwowie, zm. 24 lipca 1982 w Warszawie) – polski chirurg, narodowiec, żołnierz Związku Jaszczurczego, kapitan lekarz AK[1], kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Młodość
Urodził się w rodzinie lekarzy Edwarda i Jadwigi z Niemiryczów (ur. 1882). Rodzice oraz jego siostra Helena Giżycka (ur. 1916) polegli 15 września 1944 podczas bombardowania w powstaniu warszawskim[2]. Działał w harcerstwie. Był też członkiem Obozu Narodowo-Radykalnego[3]. Uczęszczał do Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie[4], lecz egzamin maturalny złożył w innej szkole[5]. Podjął studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, jednak już od 1934 studiował medycynę na Wydziale Lekarskim UW (dyplom otrzymał w marcu 1940)[1]. Był tam prezesem Koła Medyków[6].
II wojna światowa
W czasie wojny należał do Związku Jaszczurczego. Pracował w szpitalu PCK przy ul. Smolnej 6, gdzie odbywały się tajne zajęcia w zakresie studiów medycznych. 20 lutego 1941 został aresztowany przez Gestapo[7] za działalność w Kole Medyków. Trafił na Pawiak, gdzie przeszedł brutalne śledztwo. Dzięki pomocy dra Zygmunta Śliwickiego – internisty w szpitalu więziennym, od połowy października 1941 był zatrudniony w szpitalu męskim na Pawiaku, jako lekarz chirurg[1]. Tutaj zaangażował się w działalność konspiracyjną. Uczestniczył m.in. w działaniach Wydziału Kontrwywiadu i Bezpieczeństwa „998” II Oddziału Komendy Głównej Armii Krajowej[1][2]. Mimo wszelkich zakazów niósł pomoc potrzebującym, w tym także Żydom[2]. Zwolniony 31 lipca 1944[1], gdy likwidowano Pawiak (150 mężczyzn i 50 kobiet, w tym lekarze)[2].
W czasie powstania warszawskiego był lekarzem chirurgiem w szpitalu polowym przy ul. Mokotowskiej 55[8]. Po upadku powstania i ewakuacji z personelem Szpitala Wolskiego przebywał na Pomorzu, zagrożony aresztowaniem NKWD[2].
Po wojnie
Od 1945 do 1950 pracował w Szpitalu Wolskim[9]. Był także wykładowcą anatomii w Akademii Sztuk Pięknych[9]. Od 1950 do 1953 był asystentem w klinice ortopedycznej Akademii Medycznej. Następnie pracował do 1956 w Sanatorium im. J. Krasickiego w Otwocku[9]. Był organizatorem Wojewódzkiego Szpitala Chirurgii Urazowej Dziecięcej „Omega” w Al. Jerozolimskich 57. Placówką tą kierował do końca życia[9]. W 1961 był pierwszym chirurgiem w Polsce, który dokonał wycięcia stawu kolanowego u chorego z hemofilią, mając jedynie świeże mrożone osocze, jako substytut czynnika VIII[2][10].
Zmarł 24 lipca 1982 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A27-12-24/25)[11].
Życie prywatne
W grudniu 1939 ożenił się z Zofią Guttakowską (1915−2003)[9][11]. Był kuzynem artysty malarza Romana Gineyki, spowinowaconym z nim − poprzez swoją żonę, która była siostrzenicą tego artysty (córką Ireny z Gineyków Guttakowskiej).
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 13087 – 21 sierpnia 1948 „w uznaniu wybitnych czynów bojowych i osobistego męstwa w działaniach Armii Krajowej 1939–1945”[1]
- Warszawski Krzyż Powstańczy[12]
Publikacje
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 176.
- 1 2 3 4 5 6 Powstańcze Biogramy - Felicjan Loth [online], www.1944.pl [dostęp 2026-04-15].
- ↑ Wojciech Jerzy Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach [[1934]]–[[1944]]. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, Warszawa: IPN, 2011, s. 489, ISBN 978-83-7629-283-0, OCLC 803650487.
- ↑ Znani absolwenci XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie [dostęp 2023-10-10].
- ↑ 16 WDH - Felicjan Loth [online], www.16wdh.pl [dostęp 2023-10-10].
- ↑ W.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934–1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 242–243. ISBN 978-83-7629-283-0.
- ↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 176 – tu wskazano 19 lutego 1941.
- ↑ Felicjan Loth [online], Encyklopedia Medyków Powstania Warszawskiego [dostęp 2026-04-15] (ang.).
- 1 2 3 4 5 16 WDH - Felicjan Loth [online], www.16wdh.pl [dostęp 2026-04-15].
- ↑ Loth Felicjan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-08-08].
- 1 2 Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2024-08-29].
- ↑ Lista odznaczonych Warszawskim Krzyżem Powstańczym. „Stolica”. Rok XXXVII, Nr 20 (1793), s. 15, 1 sierpnia 1982. Warszawa: Warszawskie Wyd. Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. [dostęp 2024-08-29].
Bibliografia
- W.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934–1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 242–243, przypis 172, 431 (zdjęcie), 489. ISBN 978-83-7629-283-0.
- Hanna Bojczuk, Halina Dusińska: Lekarze i studenci medycyny Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w latach 1792–1945. Warszawa: Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2024. ISBN 978-83-92-3140-3-5.