Feliks Dziewicki

Feliks Dziewicki
Ilustracja
pułkownik kawalerii pułkownik kawalerii
Pełne imię i nazwisko

Feliks Adam Dziewicki

Data i miejsce urodzenia

30 maja 1882
Mircze

Data śmierci

po 1947

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza

Stanowiska

inspektor formacji konnych KOP

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki) Krzyż św. Jerzego IV stopnia (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Broń Świętego Jerzego

Feliks Adam Dziewicki (ur. 18 maja?/30 maja 1882 w Mirczu, zm. po 1947) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari

Życiorys

Urodził się 30 maja 1882 w Mirczu, w ówczesnym powiecie hrubieszowskim, w rodzinie Henryka, administratora majątków i Bronisławy z Iwanowskich[1][2][3][4][5]. W 1902 ukończył naukę w gimnazjum w Żytomierzu i wstąpił do Elizawetgradziej Szkoły Kawalerii[3][1]. 9 sierpnia 1904, po ukończeniu szkoły, został mianowany kornetem ze starszeństwem z 10 sierpnia 1903 i wcielony do 3 sumskiego pułku dragonów[a]. 18 lutego 1905 został przeniesiony do 31 ryskiego pułku dragonów w Krzemieńcu, który 6 grudnia 1907 został przemianowany na 11 ryski pułk dragonów[4]. 1 września 1907 został awansowany na porucznika ze starszeństwem z 10 sierpnia 1907, a 10 września 1911 na sztabsrotmistrza ze starszeństwem z 10 sierpnia 1911[3][4]. 8 stycznia 1913, po śmierci ojca, wystąpił z armii rosyjskiej i podjął pracę w Bereźcach jako rolnik[4][3][1].

Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do 24 batalionu taborów[4]. 6 lutego 1915 złożył prośbę o przeniesienie do Legionu Puławskiego[7]. Starania o przeniesienie zostały uskutecznione dopiero 19 listopada 1915, kiedy to objął dowództwo 1 szwadronu dywizjonu ułanów polskich[7][8][9]. Po rozwinięciu dywizjonu w 1 pułk ułanów nadal dowodził 1 szwadronem[10]. Wziął udział we wszystkich walkach dywizjonu i pułku, między innymi w bitwie pod Stanisławowem i bitwie pod Krechowcami[7][11]. 30 marca 1917 został awansowany na rotmistrza ze starszeństwem z 20 lutego 1917[4]. Po kapitulacji I Korpusu Polskiego w Rosji przyjechał do Warszawy, gdzie stanął na czele konspiracyjnego związku pułkowego[7][12][13].

4 listopada 1918 został mianowany pułkownikiem i rozpoczął organizację 1 pułku ułanów[7][14]. W grudniu 1918 wyruszył z pułkiem na odsiecz Lwowa[15]. 6 lutego 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłego I Korpusu Polskiego w Rosji i byłej armii rosyjskiej z zatwierdzeniem posiadanego stopnia pułkownika jako warunkowego, ze starszeństwem które miało być określone później i przydzielony z dniem 4 listopada 1918 do 1 pułku ułanów[16][17]. Od maja 1919 na czele pułku walczył z Ukraińcami na froncie wołyńskim[18]. Od sierpnia do października 1919 dowodzony przez niego oddział walczył przeciwko bolszewikom, a następnie został przetransportowany do Ciechocinka[19]. W styczniu i lutym 1920 uczestniczył w akcji obejmowania Pomorza[20]. W kwietniu 1920 wrócił z pułkiem na front wołyński i wziął udział w zagonie na Koziatyn[20].

Wyróżnił się 29 maja 1920 w bitwie pod Wołodarką[1][21]. 29 października 1920 były dowódca Dywizji Jazdy, generał porucznik Aleksander Karnicki sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym podkreślił energiczne i umiejętne dowodzenie oddziałem przez pułkownika Dziewickiego[1]. 11 czerwca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu podpułkownika, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[22]. 21 czerwca 1920 minister spraw wojskowych zezwolił mu „korzystać tytularnie ze stopnia pułkownika”[23]. 7 sierpnia 1920 wyjechał z pułku przekazując dowództwo rotmistrzowi Kazimierzowi Zakrzewskiemu[24].

1 września 1920 objął dowództwo 3 Brygady Jazdy[25][26][27]. 1 września 1921 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy II Brygady Jazdy w Równem[28][29]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 19. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii)[30][31][32][33]. 1 czerwca 1924 dowodzona przez niego wielka jednostka została przemianowana na 2 Samodzielną Brygadę Kawalerii[34]. Pełniąc funkcję dowódcy brygady pozostawał oficerem nadetatowym 1 pułku ułanów[35][36]. 13 października 1926 prezydent RP zwolnił go ze stanowiska dowódcy 2 SBK i mianował inspektorem formacji konnych KOP[37][38]. Z dniem 31 sierpnia 1929 został przeniesiony w stan spoczynku[39]. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Dubno. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr II. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[40]. W ramach osadnictwa wojskowego otrzymał działkę we wsi Smyga, na której w 1927 założył stawy rybne[1].

8 marca 1940 został deportowany do miejscowości Ust Zaruba w obwodzie archangielskim[41]. 12 września 1941, po zwolnieniu, przybył do Buzułuku[41]. Po ewakuacji z ZSRR na Bliski Wschód wspierał odbudowę 1 pułku ułanów[42]. Po 1947 działał aktywnie w Kole Ułanów Krechowieckich[42]. Zmarł na emigracji[42].

Był żonaty z Wiktorią (ur. 1882), z którą miał córkę Zofię (ur. 1910) i syna Władysława Henryka (1914–1919), podpułkownik kawalerii Polskich Sił Zbrojnych, kawalera Orderu Virtuti Militari[41][43][44]. Żona z córką zostały 8 marca 1940 deportowane do miejscowości Jagwiel, w obwodzie archangielskim, a 12 września 1941 przybyły do Buzułuku[41].

Ordery i odznaczenia

rosyjskie

Uwagi

  1. ↑ Wszystkie daty dotyczące przebiego służby Feliksa Dziewickiego i nadanych mu odznaczeń ze źródeł rosyjskich są datami „starego stylu”[6].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Dziewicki Feliks Adam. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.28-1951 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-01].
  2. ↑ Encyklopedia Wojskowa 1932 ↓, s. 465, tu urodzony w 1883.
  3. 1 2 3 4 Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 11-го драгунского Рижского полка. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества, 1914-01-02. [dostęp 2025-11-02]. (ros.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Дзевицкий Феликс-Адам Генрихович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-06-01]. (ros.)., tu urodzony 30 maja 1883.
  5. ↑ Srzednicki (tom II) 2024 ↓, s. 75, tu błędnie urodzony w 1863.
  6. ↑ Елисаветградское кавалерийское училище : Выпускники : Выпуск 09.08.1904. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-06-01]. (ros.).
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Encyklopedia Wojskowa 1932 ↓, s. 465.
  8. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 7.
  9. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 45, 48.
  10. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 64, 72–73.
  11. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 78–79, 81.
  12. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 20.
  13. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 150.
  14. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 21.
  15. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 23–24.
  16. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 16 z 13 lutego 1919, poz. 550.
  17. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 18 z 18 lutego 1919, poz. 596.
  18. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 28.
  19. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 33–34.
  20. 1 2 Wojciechowski 1929 ↓, s. 35.
  21. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 295–298.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 30 czerwca 1920, s. 519.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 30 czerwca 1920, s. 525.
  24. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 346.
  25. ↑ Wykaz pułkowników i podpułkowników, którzy dowodzili dywizjami lub brygadami L.dz. 622/Tjn.. [w:] sygn. 701/1/121 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1921. [dostęp 2021-02-06].
  26. ↑ Encyklopedia Wojskowa 1932 ↓, s. 465, tu 9 września 1920.
  27. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 242.
  28. ↑ Obsada dowództw. [w:] Oddział II, sygn. I.303.4.59, s. 133 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-01].
  29. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 84.
  30. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 153.
  31. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 675.
  32. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 597.
  33. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 336.
  34. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 82.
  35. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 601.
  36. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 543.
  37. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 25 października 1926, s. 373.
  38. 1 2 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 327.
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929, s. 217.
  40. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 335, 873.
  41. 1 2 3 4 Indeks Represjonowanych. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-06-01].
  42. 1 2 3 Dowódcy pułku 2012 ↓, s. 75.
  43. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 313.
  44. ↑ The Polish Heritage Society UK Ltd. : Honours : Polish Graves in North, West & South London cemeteries and churches. The Polish Heritage Society UK Ltd.. [dostęp 2025-06-01]..
  45. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 10 października 1922, s. 770.
  46. ↑ Dereń 1938 ↓, s. 410.
  47. ↑ Wojciechowski 1929 ↓, s. 51.
  48. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 466.
  49. ↑ M.P. z 1933 r. Nr 63, poz. 81 (ISAP)
  50. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 84, 601.
  51. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 82, 543.
  52. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 15 lipca 1922, s. 521.
  53. ↑ Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 469.
  54. 1 2 Litewski i Dziewanowski 1932 ↓, s. 95.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.