Feliks Henryk Machnowski

Feliks Henryk Machnowski

Feliks Henryk Machnowski mjr (1933)
podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia	20 listopada 1896 Złoczów
Data śmierci	1966
Przebieg służby
Siły zbrojne	Wojsko Polskie Polskie Siły Zbrojne
Jednostki	5 Pułk Piechoty Legionów 51 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych 5 Wileńska Brygada Piechoty
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa (kampania wrześniowa, kampania włoska 1944-1945, bitwa o Monte Cassino)
Odznaczenia

Feliks Henryk Machnowski (ur. 20 listopada 1896 w Złoczowie, zm. 1966) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Syn Seweryna i Józefiny ze Szwarców, urodzony 20 listopada 1896 w Złoczowie^[1][2]. Ukończył gimnazjum we Lwowie^[3]. Od 1910 należał do harcerstwa^[4]. Od 1 sierpnia 1912 do 1 lipca 1914 należał do Polowych Drużyn Sokolich, a także był członkiem Drużyn Strzeleckich^[5].

W czasie I wojny światowej, od 29 września 1915 do 3 listopada 1918, służył w armii austriackiej^[5]. Walczył m.in. na froncie włoskim^[4]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 8 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego^[6]. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 5 pułku piechoty Legionów^[4], w stopniu porucznika. 21 lipca 1920 został ranny nad Styrem^[3]. Za swoje czyny otrzymał Order Virtuti Militari^[7][8].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1775 lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 5 pułk piechoty Legionów w Wilnie^[9][10]. Z dniem 1 listopada 1924 został przydzielony z Batalionu Szkolnego Piechoty DOK III do Wyższej Szkoły Wojennej^[4] w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Normalnego^[11]. 11 października 1926, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie^[12]. 18 lutego 1928 został awansowany do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 189 lokatą w korpusie oficerów piechoty^[13]. W 1932 był oficerem 51 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Brzeżanach^[14][4]. W 1934 roku został przeniesiony do Biura Inspekcji Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych^[15]. W 1936 został członkiem Komisji Odznaki Pamiątkowej GISZ. W 1936 został awansowany do stopnia podpułkownika w korpusie oficerów piechoty. W 1939 był zastępcą szefa Biura Inspekcji GISZ i oficerem do spraw wyszkolenia^[16].

Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę 17 września ewakuował się do Rumunii. Następnie przedostał się na Środkowy Wschód, wstąpił do Brygady Strzelców Karpackich. Od jesieni 1940 w składzie BSK i Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich, w styczniu 1941 pełnił funkcję szefa sztabu i zastępcy dowódcy piechoty brygady, od marca 1943 dowódca batalionu marszowego SBSK. Od maja 1941 dowódca „Grupy Wydzielonej II rzutu Kwatery Głównej SBSK”. Od 17 sierpnia 1943 wyznaczony na szefa sztabu Dowództwa Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie z siedzibą w Kairze. Następnie rozkazem Naczelnego Wodza z 8 grudnia 1941 wyznaczony na komendanta w stopniu podpułkownika Bazy Ewakuacyjnej w Teheranie^[17][18]. Następnie na stanowisku oficera łącznikowego APW przy Dowództwie Śródziemnomorskiego Teatru Działań Wojennych oraz od maja 1942 zastępca szefa sztabu Dowództwa WPŚW^[19]. Wraz z 2 Korpusem Polskim Polskich Sił Zbrojnych przebył szlak przez Bliski Wschód. Brał udział w kampanii włoskiej. Uczestniczył w bitwie o Monte Cassino pełniąc funkcję zastępcy dowódcy 5 Wileńskiej Brygady Piechoty^[20][21], a następnie od 17 maja do 4 czerwca 1944 dowódcy tej brygady^[22]. Od grudnia 1944 w Peebles w Szkocji jako wykładowca Wyższej Szkoły Wojennej PSZ.

Po wojnie pozostał na emigracji. Osiadł w Argentynie, gdzie w Buenos Aires w 1962 wydał publikację pt. Wilki zedrą łańcuchy a świnie sądzone będą^[23]. Zmarł w 1966^[24]. Był żonaty^[3].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 870 – 16 lutego 1921^[25][2]
• Krzyż Walecznych trzykrotnie^[5]
• Medal Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[26]
• Srebrny Krzyż Zasługi – 16 marca 1928^[27][5]
• Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 15259^[28]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[5]
• Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936
• Krzyż Oficerski Orderu Świętego Aleksandra (Bułgaria, 1936)^[29]
• Krzyż Wojskowy (Wielka Brytania)^[30]
• Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa, 1929)^[31][5]

• Bartosz Janczak: Organizacja i wyszkolenie Armii Polskiej na Wschodzie w latach 1942–1944. Łódź-Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi, 2023. ISBN 978-83-8229-867-3.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923. [dostęp 2023-02-10].
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924. [dostęp 2023-02-10].
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928. [dostęp 2023-02-10].
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932. [dostęp 2023-02-10].
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
• Machnowski Feliks. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.57-4829 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-11-29].