Ferdynand Sznajdrowicz

Ferdynand Sznajdrowicz (ur. 15 listopada 1886 w Żywcu, zm. 18 stycznia 1940 w Katowicach^[1]) – ksiądz, proboszcz Parafii św. Bartłomieja w Lipowej w latach 1924–1940, za pomoc Armii Krajowej zamordowany podczas II wojny światowej.

Urodził się 15 listopada 1886 roku w Żywcu w mieszczańskiej rodzinie. Ojciec Franciszek i matka Maria z Bajtlików byli zatrudnieni w zamku u książąt Habsburgów. Jego ojciec zmarł w 1939 roku, matka w 1943. Posiadał dwójkę rodzeństwa: starszy brat zmarł jako nauczyciel w wieku 29 lat, a młodszy Antoni, będący również kapłanem, zmarł w 1948 roku^[2].

Ukończyłł gimnazjum w Wadowicach, zdając w dniu 15 czerwca 1906 roku egzamin dojrzałości^[2]. Zanim wstąpił do seminarium, rozważał zostanie lekarzem^[3].

W latach 1906–1910 studiował filozofię i teologię w Seminarium Duchownym w Krakowie, a także filozofię i teologię na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie^[1].

W 1910 roku otrzymał święcenia^[1].

W latach 1910–1911 był wikariuszem w Parafii Wszystkich Świętych w Rudawie, a także: prefektem szkół w Rudawie, Brzezince, Nawojowej Górze, Radwanowicach, Siedlcu. W 1919 roku został przeniesiony do parafii św. Klemensa Papieża i Męczennika w Wieliczce, gdzie pełnił funkcję wiktariusza i prefekta szkół powszechnych do 1915 roku. W latach 1915–1916 był prefektem w parafii Apostołów św. Szymona i św. Judy Tadeusza w Skawinie. W 1917 roku pracował jako wikariusz w parafii św. Bartłomieja Apostoła w Łapanowie. W latach 1917–1918 był kuratusem, rektorem i ekspozytem w kościele w Dębnikach w parafii św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Krakowie, a także prefektem w szkołach powszechnych. W 1920 roku wikariusz archikatedry pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika w Krakowie. W 1922 roku prefekt Parafii św. Katarzyny Panny i Męczennicy w Nowym Targu^[1].

W latach 1924–1940 proboszcz Parafii św. Bartłomieja w Lipowej^[1]. Dzięki jego staraniom w Lipowej powstał Dom Parafialny. Był społecznikiem i członkiem Rady Gminnej, a także stał na czelę lokalnej spółdzielni. Dzięki jego zaangażowaniu we wsi powstały dwa sklepy, a dzięki kontaktom z Habsburgami, które odziedziczył po rodzicach, zdobył drewno na budowę domu dla starców^[4].

W czasie II wojny światowej mieszkańcy Lipowej zwrócili się do niego z zapytaniem, co mają zrobić z bronią, którą uzyskali od polskich jednostek wycofujących się podczas kampanii wrześniowej. Ferdynand Sznajdrowicz doradził sposób konserwacji i ukrycia^[4].

6 stycznia 1940 wraz z 40 innymi parafianami został aresztowany przez Niemców pod pozorem przechowywania broni^[1]. Podczas przesłuchiwań w areszcie miejskim w Żywcu próbował całą winę wziąć na siebie^[1][4]. 10 stycznia 1940 został przewieziony do więzienia w Katowicach^[1].

17 stycznia 1940 razem z 37 innymi Polakami został skazany przez niemiecki sąd kapturowy Sondergericht na karę śmierci^[1].

Został zamordowany w masowej egzekucji w gliniankach cegielni Grünfeldaa w Katowicach przy ul. Karbowej^[1][3].

Miejsce pochówku Ferdynanda Sznajdrowicza i 36 parafian pozostaje nieznane. Ustalono jedynie, że zwłoki pomordowanych przewieziono do kostnicy dwóch szpitali w Katowicach: przy ulicy Raciborskiej 37 i Warszawskiej 52^[5].

Co roku w parafii w Lipowej odbywa się msza upamiętniająca rocznicę rozstrzelania Ferdynanda Sznajdrowicza. W 2023 roku w uroczystościach wzięli udział przedstawiciele Wojsk Obrony Terytorialnej^[5].

Obok kościoła parafialnego w Lipowej znajduje się pomnik ku „pamięci mieszkańców Lipowej, Ostrego, Słotwiny” zamordowanych w czasie egzekucji w Katowicach oraz w innych miejscowościach w latach 1939–1945^[4]. Upamiętnia go też indywidualna tablica pamiątkowa w miejscowym kościele parafialnym. Został wymieniony także na tablicy upamiętniającej księży z archidiecezji krakowskiej zamordowanych w trakcie okupacji niemieckiej, która znajduje się w bazylice Mariackiej^[6] oraz tablicy upamiętniającej ofiary egzekucji w gliniankach cegielni Grünfeldaa, która znajduje się w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Katowicach^[7].

W kontekście ukrywania broni, aresztowania i śmierci Sznajdrowicz, wymieniany jest w licznych publikacjach książkowych w tym Jerzy Ślaski – Polska walcząca (Instytut Wydawniczy Pax, 1990) oraz Polska walcząca: Noc. Solidarni (Wydawnictwo Rytm, 1999), Juliusz Niekrasz – Z dziejów AK na Śląsku (Wydawnictwo Śląsk, 1993), Eugeniusz Smoczek (red.) – Zmagania wojenne na Żywiecczyźnie 1939 – 1945 (Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Oddział Żywiec, 1999), Wiktor Jacewicz, Jan Woś – Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939–1945 tom 3 (Akademia Teologii Katolickiej, 1978), Mirosław Sikora – Niszczyć, by tworzyć; germanizacja Żywiecczyzny przez narodowosocjalistyczne Niemcy, 1939 – 1944/45 (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej--Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach, 2010).

Krótkiego biogramu doczekał się także w opracowaniu Macieja Gawlika i Jana Szczepaniaka pt. Księża katecheci diecezji krakowskiej 1880-1939 tom 1 (Wyd. św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 2000).

Ponadto uhonorowany został jako patron:

• ul. Ks. Ferdynanda Sznajdrowicza w Słotwinie^[8][9],
• placu w Lipowej^[10].

• Michał Piela, Z dziejów Parafii pod wezwaniem św. Bartłonieja w Lipowej