Fontitrygon geijskesi
| Fontitrygon geijskesi | |||
| (Boeseman, 1948) | |||
 Płaszczka zawdzięcza swoją angielską nazwę wydłużonemu pyskowi | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| (bez rangi) | płaszczki | ||
| Nadrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
Fontitrygon geijskesi | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Fontitrygon geijskesi – gatunek krytycznie zagrożonej płaszczki z rodziny ogończowatych (Dasyatidae). Zamieszkuje przybrzeżne, słonawe wody o piaszczystym lub mulistym dnie. Zwykle występuje w płytkich miejscach, ale zdarzyło się zaobserwować ją na głębokości 810 metrów. Tę płaszczkę spotkamy w Ameryce Południowej i Środkowej, a dokładniej na terenie wybrzeża Brazylii, Gujany, Surinamu, Wenezueli, Trynidadu i Tobago oraz Belize. Jest wyposażona w kolec jadowy, którym może ukłuć, jeśli poczuje się zagrożona. Jad jest niebezpieczny dla człowieka. Uznaje się ją za gatunek bliski wymarcia ze względu na naturalnie niskie tempo rozrodu i nadmierne połowy[2][3][4].
Taksonomia i filogenetyka
Po raz pierwszy została opisana w 1948 przez holenderskiego naukowca Marinusa Boesemana, na łamach czasopisma „Zoologische Mededelingen”. Opis sporządzono na podstawie młodego samca schwytanego w pobliżu Surinamu. Na podstawie badań naukowcy stwierdzili, że płaszczka ta jest blisko spokrewniona z Hypanus guttatus. Dowiedziono też, że oba te gatunki tworzą klad z płaszczkami: Telatrygon zugei, Fontitrygon margaritella, Maculabatis gerrardi, Gymnura micrura[3][5][6].
Występowanie i środowisko
Fontitrygon geijskesi nie jest zbyt pospolitą płaszczką. Zamieszkuje głównie płytkie, słonawe wody u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Duża liczba osobników zamieszkuje tereny ujścia Amazonki do Oceanu Atlantyckiego. Zasięg występowania nie jest jednorodny. Lubią wody o mulistym podłożu. W czasie pory suchej podpływają bliżej brzegu, zaś w czasie pory deszczowej – oddalają się od niego[3][4].
Opis
Płaszczka ta nie jest zbyt duża, zwykle osiąga długość 70 centymetrów, chociaż może urosnąć nawet do 1,5 metra długości. W oczy rzucają się jej charakterystyczny, wydłużony pysk oraz sierpowate płetwy brzuszne. Wierzch ciała jest w kolorze brązowym, przypominającym kolor mułu. Brzuch jest jasny z ciemniejszymi krawędziami. Zęby żółtawobiałe[4].
Wierzch ciała
Spód ciała
Pożywienie
Odżywia się drobnymi zwierzętami, takimi jak skorupiaki, robaki i mięczaki, które wygrzebuje z dna[7].
Rozmnażanie
Ryba jajożyworodna. Samica rodzi od 1 do 3 młodych rocznie. Sezonowe wędrówki, które wykazuje ten gatunek, mogą być powiązane z reprodukcją, gdyż wiele samic znajdowanych w pobliżu wybrzeża jest we wczesnej ciąży. Młode osobniki mają stosunkowo długi ogon w porównaniu do reszty ciała[1][7].
Status zagrożenia
Od 2020 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje Fontitrygon geijskesi jako gatunek krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered); wcześniej, od 2006 roku miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened)[1].
Relacje z ludźmi
Nadmierne połowy w celach konsumpcyjnych są jedną z przyczyn kiepskiej sytuacji tego gatunku. Wędkarze chwytają tę płaszczkę na haczyk lub w sieci, często zdarza się, że łowi się ją przypadkowo podczas polowań na inne ryby, np. sumy. Rośnie zainteresowanie w wykorzystywaniu płaszczek jako surowca do produktów mielonych, co może jeszcze bardziej pogorszyć ich sytuację[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 Pollom i inni, Fontitrygon geijskesi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2026-1, DOI: 10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T60153A104172152.en [dostęp 2026-07-28] (ang.).
- ↑ Sharpsnout stingray - Facts, Diet, Habitat & Pictures on Animalia.bio [online], animalia.bio [dostęp 2026-07-08].
- 1 2 3 H.B. Bigelow, W.C. Schroeder, Fishes of the western North Atlantic, Part 2, Sears Foundation for Marine Research, Yale University, 1953.
- 1 2 3 Fontitrygon geijskesi (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 2026-07-28]
- ↑ Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 7 lipca 2026 [dostęp 2026-07-28] (ang.).
- ↑ Lisa J. Rosenberger, Phylogenetic Relationships within the Stingray Genus Dasyatis (Chondrichthyes: Dasyatidae), „Copeia”, 2001 (3), 2001, s. 615–627, DOI: 10.1643/0045-8511(2001)001[0615:PRWTSG]2.0.CO;2 (ang.).
- 1 2 M. Léopold, Poissons de mer de Guyane, Editions Quae, 2004, ISBN 2-84433-135-1.