Formacja Hell Creek

Formacja Hell Creek w pobliżu Fort Peck, w stanie Montana

Hell Creek – formacja skalna datowana na przełom kredy i paleocenu (od późnego mastrychtu do wczesnego danu, 68–65 mln lat temu), rozciągająca się na pograniczu stanów Montana, Wyoming, Dakota Północna i Dakota Południowa w Stanach Zjednoczonych. W wielu miejscach osiąga ponad 100 m miąższości, z czego ostatnie kilka metrów należy już do kenozoiku. Próbki pobrane z warstw na granicy mastrychtu i danu wykazują obecność irydu oraz kryształów przeobrażonego kwarcu, dowodzącą kolizji z Ziemią meteorytu bądź komety, około 65,5 mln lat temu. Jest to jedyne stanowisko z zaznaczoną granicą pomiędzy erami mezozoiczną i kenozoiczną, w którym występują skamieniałości dinozaurów[1].

Nazwa formacji pochodzi od potoku płynącego obok miasteczka Jordan w stanie Montana - Hell Creek (Piekielny Potok).

Formacja Hell Creek składa się z iłowców, mułowców i piaskowców, będących osadami rzecznymi i brakicznymi deponowanymi w korytach rzecznych, deltach i na bagnach.

Największą kolekcję skamieniałości z formacji Hell Creek posiada Museum of the Rockies w Bozeman, stanie Montana, w hrabstwie Gallatin.

Poniżej zalega górnokredowa formacja Fox Hills (ang. Fox Hills Formation).

Montana Badlands (Formacja Hell Creek)

Skamieniałości

Przykłady rodzajów i gatunków zwierząt i roślin, których skamieniałości odnaleziono w Hell Creek:

Teropody (w tym ptaki)

Teropody z formacji Hell Creek
Takson Obecność Opis Ilustracje

Rodzaj:

  1. Acheroraptor temertyorum
 Przedstawiciel rodziny Dromaeosauridae i podrodziny Velociraptorinae.
Acheroraptor
Anzu
Dakotaraptor
Nanotyrannus
Tyrannosaurus

Rodzaj:

  1. Anzu wyliei
 Duży przedstawiciel Caenagnathidae. Jeden z okazów zaliczanych do tego gatunku we wcześniejszych publikacjach klasyfikowano jako przedstawiciela rodzaju Chirostenotes o niepewnej przynależności gatunkowej[4].

Rodzaj:

  • Avisaurus
  1. Avisaurus archibaldi
 Ptak, przedstawiciel podgromady Enantiornithes.

Rodzaj:

  1. B. baileyi
 Ptak z grupy Hesperornithes.

Rodzaj:

  1. D. steini
 Duży przedstawiciel Dromaeosauridae.

Rodzaj:

  1. Elmisaurus elegans
 Owiraptorozaur, być może gatunek chirostenota. Znaleziony również w Judith River Formation.
Rodzaj:
  1. Eoneophron infernalis
 Cenagnat

Rodzaj:

  1. Nanotyrannus lancensis
 Niewielki tyranozauryd, być może synonim rodzaju Tyrannosaurus.

Rodzaj:

  1. Ornithomimus sp.
 Ornitomimid.

Rodzaj:

  1. Paronychodon lacustris
 Pospolity celurozaur, prawdopodobnie dromeozauryd. Znaleziony również w formacjach Fruitland, Judith River, Lance oraz Laramie.

Rodzaj:

  1. Richardoestesia gilmorei
 Pospolity celurozaur, być może synonim Paronychodon. Znaleziony również w formacjach Aguja, Judith River, Lance, Oldman i Scollard.

Rodzaj:

  1. Struthiomimus sedens
 Duży ornitomimid[7].

Rodzaj:

  1. Troodon sp.
 Troodontyd.

Rodzaj:

  1. Tyrannosaurus rex
 Tyranozauryd, znany ze skamieniałości kilku osobników, w tym młodocianego, nazwanego „Jane”. Znaleziony również w formacjach Denver, Frenchman, Hill Creek South, Javelina, Kirtland, Lance, McRae, North Horn, Scollard i Willow Creek.

Dinozaury ptasiomiedniczne

Dinozaury ptasiomiedniczne z formacji Hell Creek
Takson Obecność Opis Ilustracje

Rodzaj:

  1. Anatotitan copei
 Dinozaur kaczodzioby.
Ankylosaurus
Edmontosaurus
Triceratops

Rodzaj:

  1. Ankylosaurus magniventris
 Ankylozaur. Znaleziony również w formacjach Lance i Scollard.

Rodzaj:

  1. Bugenasaura infernalis
 Niewielki ornitopod.

Rodzaj:

  1. Dracorex hogwartsia
 Pachycefalozaur, być może synonim Pachycephalosaurus.

Rodzaj:

  1. Edmontonia sp.
 Nodozauryd.

Rodzaj:

  1. Edmontosaurus annectens
  2. Edmontosaurus regalis
  1. Bardzo pospolity.
  2. Bardzo pospolity.
  1. Hadrozaur. Znaleziony również w formacjach Denver, Frenchman, Lance, Laramie i Scollard.
  2. Hadrozaur, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Kanionu Horseshoe, Lance, Laramie, Scollard oraz St Mary River.

Rodzina:

  1. cf. Leptoceratops sp.
  1. Prymitywny ceratops.

Rodzaj:

  1. Pachycephalosaurus wyomingensis
 Pachycefalozaur. Znaleziony również w formacjach Judith River i Lance.

Rodzaj:

  1. Parasaurolophus walkeri
 Lambeozauryn. Znaleziony także w formacji Dinosaur Park.

Rodzaj:

  1. Sphaerotholus bucholtzae
 Pachycefalozaur, być może synonim Prenocephale.

Rodzaj:

  1. Stygimoloch spinifer
 Pachycefalozaur, być może synonim Pachycephalosaurus. Znaleziony także w formacji Lance.

Rodzaj:

  1. Thescelosaurus neglectus
 Niewielki ornitopod. Znaleziony również w formacjach Frenchman, Lance, Laramie i Scollard.

Rodzaj:

  1. Torosaurus latus
 Ceratops. Znaleziony również w formacjach Frenchman, Javelina, Kirtland, Lance i North Horn.

Rodzaj:

  1. Triceratops horridus
  2. Triceratops prorsus
  1. Bardzo pospolity.
  1. Ceratops, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Evanston, Frenchman, Kirtland, Lance, Laramie i Scollard.
  2. Ceratops, być może synonim Triceratops horridus, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Frenchman i Lance.

Rośliny

Rośliny z formacji Hell Creek
Takson Obecność Opis Ilustracje

Rodzaj:

  1. Metasequoia sp.
 Z Hell Creek znane są szyszki z nasionami metasekwoi.

Rodzaj:

  • Cobbania
  1. Cobbania corrugata
 Prehistoryczny gatunek rośliny, przypisanej pierwotnie do rodzaju Pistia.

Rodzaj:

  1. Araucaria araucana

Pterozaury

Pterozaury z formacji Hell Creek
Takson Obecność Opis Ilustracje

Rodzina:

  1. cf. Quetzalcoatlus sp.
 Pojedynczy kręg szyjny azdarchida przypisywany jest kecalkoatlowi[8].
Quetzalcoatlus

Przypisy

  1. ↑ Śmierć dynastii. W: Tim Haines: Wędrówki z dinozaurami. Warszawa: MUZA SA, 2000, s. 277. ISBN 83-7200-579-6.
  2. ↑ David C. Evans, Derek W. Larson i Philip J. Currie. A new dromaeosaurid (Dinosauria: Theropoda) with Asian affinities from the latest Cretaceous of North America. „Naturwissenschaften”. 100 (11), s. 1041–1049, 2013. DOI: 10.1007/s00114-013-1107-5. (ang.).
  3. ↑ Matthew C. Lamanna, Hans-Dieter Sues, Emma R. Schachner i Tyler R. Lyson. A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America. „PLoS ONE”. 9 (3), s. e92022, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0092022. (ang.).
  4. ↑ Philip J. Currie, Stephen J. Godfrey i Lew Nessow. New caenagnathid (Dinosauria: Theropoda) specimens from the Upper Cretaceous of North America and Asia. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 30 (10), s. 2255–2272, 1993. DOI: 10.1139/e93-196. (ang.).
  5. ↑ Larry D. Martin, Jewgienij Kuroczkin i Tim T. Tokaryk. A new evolutionary lineage of diving birds from the Late Cretaceous of North America and Asia. „Palaeoworld”. 21 (1), s. 59–63, 2012. DOI: 10.1016/j.palwor.2012.02.005. (ang.).
  6. ↑ Robert A. DePalma, David A. Burnham, Larry D. Martin, Peter L. Larson i Robert T. Bakker. The first giant raptor (Theropoda: Dromaeosauridae) from the Hell Creek Formation. „Paleontological Contributions”. 14, s. 1–16, 2015. (ang.).
  7. ↑ N. Longrich. A new, large ornithomimid from the Cretaceous Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada: Implications for the study of dissociated dinosaur remains. „Palaeontology”. 54 (1), s. 983–996, 2008. (ang.).
  8. ↑ M. D. Henderson, J. E. Peterson. An azhdarchid pterosaur cervical vertebra from the Hell Creek Formation (Maastrichtian) of southeastern Montana. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 26 (1), s. 192–195, 2006. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.