Fosfofilit

Fosfofilit
Ilustracja
Kryształ fosfofilitu; pochodzenie: Cerro de Potosí (Cerro Rico), Boliwia
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

uwodniony fosforan cynku
Zn2Fe(PO4)2•4H2O

Twardość w skali Mohsa

3–3,5[1]

Przełam

muszlowy, nierówny[2]

Łupliwość

doskonała, wyraźna, dokładna[2]

Pokrój kryształu

słupkowy, tabliczkowy[2]

Układ krystalograficzny

jednoskośny[2]

Klasa krystalograficzna

pryzmatyczna[1]

Właściwości mechaniczne

kruchy[2]

Gęstość

3,1 g/cm³[2]

Właściwości optyczne
Barwa

biała, zielona, niebieskawa; bezbarwny[2][1]

Rysa

biała[2]

Połysk

szklisty[2][1], półszklisty, żywiczny, woskowy[1]

Współczynnik załamania

1,59–1,62 (dwuosiowy)[1]

Inne

dwójłomność: 0,021[1]

Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza

8.CA.40[1]

Fosfofilit – minerał, uwodniony fosforan cynku. Nazwa pochodzi od jego składu chemicznego (fosforan) i greckiego słowa fyllon = liść, odnoszącego się do jego wyglądu[3].

Fosfofilit jest wysoko ceniony przez kolekcjonerów ze względu na swoją rzadkość i delikatny, niebiesko-zielony kolor. Jest nieczęsto obrabiany, ponieważ jest kruchy i łamliwy, a duże kryształy są zbyt cenne, by je podzielić[4]. Jest minerałem przezroczystym do półprzezroczystego[1].

Występuje w pegmatytach bogatych w fosfor, produkt przeobrażenia fosforanów pierwotnych w obecności utleniających się kruszców cynku[2].

Najwyższej jakości kryształy fosfofilitu pochodzą z Potosí w Boliwii, ale już się go tam nie wydobywa. Występuje on także w New Hampshire (Stany Zjednoczone) i Hagendorf (Bawaria, Niemcy)[1]. Często znajdowany jest wspólnie z chalkopirytem, wiwanitem, kwarcem, sfalerytem, pirytem, syderytem, hopeitem, rockbridgeitem i tryfilitem[5][2][1].

Bliźniaczy fosfofilit, Cerro de Potosí, Boliwia. 2,1 x 1,4 x 1 cm

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Phosphophyllite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-05] (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 212, ISBN 978-83-7073-816-7.
  3. ↑ Phosphophyllite. [dostęp 2017-12-09].
  4. ↑ Cally Hall: Gemstones. Wielka Brytania: Dorling Kindersley, 1994, s. 127. ISSN 0-7513-1026-3.
  5. ↑ The mineral phosphophyllite. Amethyst Galleries, Inc. [dostęp 2017-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-17)].