Franciszek Maurer
| Data i miejsce urodzenia |
7 listopada 1918 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
10 lipca 2010 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
architekt |
| Odznaczenia | |
    | |
Franciszek Stefan Maurer (ur. 7 listopada 1918 w Łącku, zm. 10 lipca 2010 w Gliwicach) – polski architekt, nauczyciel akademicki Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej, malarz.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Franciszka i Stefanii z domu Zbozień[1]. Ukończył VII Państwowe Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki we Lwowie i w 1938 r. rozpoczął studia architektoniczne na Politechnice Lwowskiej, przerwane przez wybuch wojny. Studia ukończył w 1943 r. w ramach Państwowych Technicznych Kursów Zawodowych we Lwowie prowadzonych w okresie okupacji niemieckiej przez pracowników Politechniki Lwowskiej[2]. Działał w konspiracji jako żołnierz Armii Krajowej, nosząc pseudonim Zyndram. Brał udział m.in. w zawieszeniu polskiej flagi na wieży ratusza we Lwowie w dniu 23 lipca 1944 r.[3]
W październiku 1945 r. został asystentem prof. Jana Bagieńskiego w Katedrze Projektowania na Wydziale Architektury Lwowskiego Instytutu Politechnicznego. W 1946 r. opuścił Lwów i zamieszkał w Bytomiu, gdzie w latach 1946–1947 był nauczycielem w Technikum Budowlanym. Następnie do 1948 r. pracował w Zarządzie Odbudowy Kolei Państwowych w Katowicach oraz w biurze projektowym Zakładu Osiedli Robotniczych. W 1949 r. został asystentem prof. Czesława Thulliego w Katedrze Historii Architektury Politechniki Śląskiej. W tym samym roku na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej nostryfikował studia ukończone w czasie okupacji we Lwowie. Pracował w zespole zajmującym się opracowaniem projektów rewaloryzacji i odbudowy zniszczonych w 1945 r. zabytkowych centrów miast – Wodzisławia Śląskiego i Gliwic (rewitalizacji Starego Miasta oraz adaptacji Zamku Piastowskiego na potrzeby Muzeum w Gliwicach). Na Politechnice Śląskiej oprócz historii architektury i urbanistyki wykładał także konserwację zabytków, rysunek i malarstwo[2].
W 1965 obronił pracę doktorską na Politechnice Gdańskiej. Od 1967 r. był zatrudniony na stanowisku adiunkta, a w 1972 r. został powołany na stanowisko docenta i do 1988 r. pełnił funkcję kierownika Zespołu Historii Architektury i Konserwacji Zabytków. W latach 1984–1985 w Instytucie Architektury i Urbanistyki pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. nauki. W październiku 1988 r. przeszedł na emeryturę, jednak jeszcze przez dwa lata prowadził zajęcia dydaktyczne na uczelni[2].
Autor licznych projektów urbanistycznych i architektonicznych, budynków mieszkalnych, usługowych i przemysłowych zrealizowanych przede wszystkim na Górnym Śląsku. Był wykonawcą tablic pamiątkowych w technice sgraffito, m.in. na terenie Gliwic: Wojciecha Korfantego na ulicy Korfantego, Józefa Piłsudskiego przy placu Piłsudskiego, św. Jadwigi przy kościele Wszystkich Świętych.
Od 1965 r. był członkiem Komisji Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach, a w latach 1987–1990 jej wiceprzewodniczącym. Ponadto od 1977 do 1981 r. był członkiem Komitetu Architektury i Urbanistyki oraz Ochrony Zabytków Polskiej Akademii Nauk w Warszawie[2].
Był także malarzem. Jego prace malarskie znajdują się w zbiorach krajowych i zagranicznych. Jeden z obrazów znalazł się w posiadaniu Ojca Świętego Jana Pawła II. Obok licznych wystaw na terenie kraju, eksponował swoje malarstwo w Wiedniu, Rzymie, Turynie i Toronto. W zróżnicowanej tematyce twórczości, obok grafiki, karykatury, i malarstwa, dominują kwiaty i portrety[4].
Zmarł w Gliwicach, pochowany 15 lipca 2010 r. na cmentarzu Centralnym[4] (sektor B4-3-12)[5].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi
- Order Świętego Stanisława I Klasy
- Złota Odznaka „Za opiekę nad zabytkami” (1979)[6]
- Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej” (1980)[7]
- Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej (1970)[8]
Źródło:[1].
Nagrody
- Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia za twórczość architektoniczną i promocję sztuki sakralnej[1]
- Nagroda Ministra Edukacji Narodowej indywidualna II stopnia (1989)[9]
Przypisy
- 1 2 3 Maurer, Franciszek [online], Baza Kresowych Żołnierzy Armii Krajowej [dostęp 2026-05-21].
- 1 2 3 4 Maurer – Gliwicki Leksykon Historyczny [online] [dostęp 2026-05-21].
- ↑ Akcja wieszania flag na wieży lwowskiego ratusza w dniu 23 lipca 1944 r. [online], www.lwow.com.pl [dostęp 2023-05-17].
- 1 2 10 lipca zmarł profesor Franciszek Maurer, wieloletni pracownik Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej, twórca i dydaktyk, wychowawca pokoleń architektów [online], Wydział Architektury [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- ↑ Cmentarze komunalne w Gliwicach [online], gliwice.grobonet.com [dostęp 2026-05-21].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1980–1981. Gliwice: Politechnika Śląska, 1981, s. 59. [dostęp 2026-06-11].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1980–1981. Gliwice: Politechnika Śląska, 1981, s. 381. [dostęp 2026-08-20].
- ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1970–1971. Gliwice: Politechnika Śląska, 1971, s. 415. [dostęp 2026-07-27].
- ↑ Odznaczenia, nagrody. „Diariusz Politechniki Śląskiej”. Nr 1 (12), s. 6, październik 1989. Gliwice: Politechnika Śląska. ISSN 1734-9605. [dostęp 2026-05-21].
Bibliografia
- Franciszek Maurer. [dostęp 2010-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-03)].
- Nowiny Gliwickie: Franciszek Maurer nie żyje. [dostęp 2010-07-14].
- JH: Gliwice: Zmarł prof. Franciszek Maurer, autor powojennej odbudowy gliwickiej Starówki. 2010-07-13. [dostęp 2010-07-14].
Linki zewnętrzne
- Dr inż. Franciszek Maurer, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2011-12-07].