Franciszka Granier
| Imię i nazwisko urodzenia |
Franciszka Neymark |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
9 listopada 1883 |
| Data śmierci |
5 marca 1963 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
nauczycielka |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
  | |
Franciszka Granier[1], także Françoise Jeanne Granier lub Francisca Granier[2], z domu Neymark (ur. 9 listopada 1883 w Łodzi[2], zm. 5 marca 1963)[1] – polsko-francuska nauczycielka, działaczka socjalistyczna i feministyczna[3].
Życiorys
W młodości wstąpiła do SDKPiL i w jej ramach agitowała w fabrykach i organizowała spotkania w mieszkaniu rodziców. Uczestniczyła w rewolucji 1905 roku[3], co zaowocowało trafieniem do aresztu, po którego opuszczeniu, wyjechała do Brukseli, a następnie Paryża, gdzie uczyła się filozofii. Ukończła studia na Sorbonie, broniąc rozprawę napisaną pod kierunkiem Victora Delbosa na temat Barucha Spinozy. Po ukończonych studiach, uczyła filozofii w liceach, m.in. w: Abbeville, Coulommiers oraz w Paryżu. Od 1920 do końca życia była aktywną działaczką Francuskiej Sekcji Międzynarodówki Robotniczej (SFIO). Od 1923 działała także we francuskich związkach zawodowych nauczycieli liceów i szkół wyższych, zrzeszonych w ramach Powszechnej Konfederacji Pracy (CGT). W ich ramach walczyła o równouprawnienie kobiet, nauczycielek i uczennic oraz o równość płac. Od 1927 wspierała polskich robotników we Francji w ramach ich organizacji zrzeszonej w CGT, a także była sekretarzem redakcji ich organu prasowego „Prawo Ludu”[3]. Ponadto należała do Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu[3].
Podczas II wojny światowej działała w zorganizowanym przez SFIO ruchu oporu. Po II wojnie światowej organizowała spotkania przedstawicieli emigracyjnej Polskiej Partii Socjalistycznej i francuskich socjalistów. W 1948 utworzyła stowarzyszenie Les Amis de la Démocratie en Pologne (pol. Przyjaciele demokracji w Polsce), w ramach którego organizowała m.in. wykłady na Sorbonie na temat wkładu Polski do cywilizacji europejskiej. W 1956, przeciwdziałając przejęciu Biblioteki Polskiej w Paryżu przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wydała broszurę Les tribulations de la Bibliothèque Polonaise de Paris, która przyczyniła się do przyjęcia rezolucji Zgromadzenia Narodowego z 3 czerwca 1959, wzywającej rząd francuski do podjęcia starań o zachowanie wolności i niezależności biblioteki. Pod koniec życia działała w stowarzyszeniu Mouvement français pour le planning familial, walczącym o prawo do edukacji seksualnej, antykoncepcji i bezpiecznej aborcji[3].
Życie prywatne
Była córką bogatego adwokata – Gerszona Gustawa Neymarka i Lei z domu Hejman. W 1908 wzięła ślub z Kazimierzem Gierdawą (1879–1924), działaczem SDKPiL. Ich małżeństwo z czasem zostało jednak unieważnione[4]. W 1921 jej mężem został Paul Émile Granier (1879[2]–1963), weteran I wojny światowej i nauczyciela historii. Para miała syna Jeana-Luciena (1920–2012)[4]. Po ślubie z drugim mężem uzyskała francuskie obywatelstwo[2].
Pochowana została na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency[3] (kwatera: H, grób: 1146[4]).
Odznaczenia
- Order Palm Akademickich,
- Złoty Krzyż Zasługi, przyznany przez Rząd RP na Uchodźstwie[3].
Przypisy
- 1 2 Franciszka Granier | Lista obiektów [online], Baza Polonika [dostęp 2026-01-14].
- 1 2 3 4 Granier Francisca [née Neymark Francziska, Jeanne, épouse Gierdawa puis Granier] – Maitron [online] [dostęp 2026-01-14] (fr.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Aleksandra Rodziewicz, Joanna Nikel, Piotr Ługowski, Rafał Waszczuk, Jan Rybiński, Ciemno wszędzie, głucho wszędzie... konserwacja polskich grobów na cmentarzu w Montmorency [online], Polonika.pl, listopad 2024.
- 1 2 3 Granier née Neymark Franciszka (1883–1963) | Polskie groby historyczne we Francji [online], tombeauxpolonais.eu [dostęp 2026-01-14].