Gardekirche

Gardekirche

Kościół w maju 2012 roku
Państwo	Austria
Kraj związkowy	Wiedeń
Miejscowość	Wiedeń
Adres	Rennweg 5
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Wezwanie	Świętego Krzyża
Wspomnienie liturgiczne	14 września
Historia Data rozpoczęcia budowy 1755 Data zakończenia budowy 1763 Data poświęcenia 1 listopada 1763
Dane świątyni Styl neoklasycyzm, rokoko Architekt Nicolò Pacassi
Położenie na mapie Wiednia Gardekirche
Położenie na mapie Austrii Gardekirche
48°11′52,3″N 16°22′44,7″E/48,197861 16,379083
Strona internetowa

Gardekirche (z niem. Kościół gwardyjski), także Kościół Świętego Krzyża Polski Kościół Zmartwychwstańców^[1] – rzymskokatolicki kościół, położony przy Rennweg 5 w Wiedniu. Wybudowany został w latach 1755–1763 według projektu Nicolò Pacassiego. Prowadzony jest przez polski zakon zmartwychwstańców i stanowi świątynię Polskiej Misji Katolickiej w Austrii.

Kościół został wzniesiony w latach 1755–1763 dla szpitala, który przeniósł się na Rennweg w 1754 roku^[2]. Jego budowniczym był Nicolò Pacassi, nadworny architekt cesarzowej Marii Teresy Habsburg, na polecenie której został on wzniesiony^[3]. Świątynię konsekrowano 1 listopada 1763 roku – otrzymała wezwanie Świętego Krzyża^[1]. W 1769 roku zewnętrzną bryłę kościoła przebudowano w stylu neoklasycystycznym^[3][1].

16 listopada 1782 roku cesarz Józef II Habsburg powołał przyboczną gwardię galicyjską, która na wzór jednostek niemieckiej i węgierskiej miała pełnić funkcje reprezentacyjne. Dwa lata później jednostce przekazano kościół przy Rennweg. W 1791 roku gwardię wcielono do cesarskiej gwardii niemieckiej. Pozostała natomiast nazwa kościoła – Gardekirche (z niem. Kościół gwardyjski)^[3].

Od momentu przekazania kościoła polskim gwardzistom aż do 1840 roku odprawiano w nim polskie nabożeństwa, po czym przeniesiono je do kościoła św. Ruprechta. Świątynia przy Rennweg została natomiast zamknięta i zaczęła popadać w ruinę^[3].

W 1897 roku kościół gwardyjski stał się siedzibą polskiego zakonu zmartwychwstańców – z tej okazji w świątyni umieszczono dwie tablice pamiątkowe w języku niemieckim i polskim, upamiętniające cesarza Franciszka Józefa I^[2]. Zakonnicy wspólnie z polską diasporą odnowili kościół^[3] – w 1898 roku podniesiono wieżę oraz poszerzono dobudówkę z tyłu kościoła^[1].

W trakcie II wojny światowej świątynia została uszkodzona^[2]. W 1983 roku kościół odwiedził papież Jan Paweł II, poświęcając nowe kościelne organy^[3], a w 2001 roku przy wejściu do kościoła wzniesiono pomnik jemu poświęcony, upamiętniający jego trzy wizyty w Austrii^[4].

Gardekirche położony jest przy Rennweg 5 w Wiedniu^[2] i stanowi świątynię Polskiej Misji Katolickiej w Austrii^[5], a prócz funkcji religijnej jest miejscem integracji polskiej społeczności Wiednia^[3].

Kościół z zewnątrz reprezentuje styl neoklasycystyczny^[3]. Jego fasada po bokach została ujęta wklęsłymi narożnikami i wraz z bocznymi elewacjami zwieńczono ją trójkątnym szczytem z eliptycznym oknem. Do wnętrza prowadzi portal nakryty trójkątnym naczółkiem^[6].

Wnętrza świątyni zaprojektowano w stylu rokoko^[2]. Nawa została zbudowane planie elipsy z płytką wnęką prezbiterium, a zwieńczono ją kopułą, nad którą góruje eliptyczna latarnia oświetlona dużymi prostokątnymi oknami zamkniętymi półkoliście. Nad prezbiterium wznosi się natomiast czworoboczna wieżyczka^[6].

W głównym ołtarzu umieszczony jest obraz Chrystusa Ukrzyżowanego autorstwa Petera Strudla z około 1700 roku, w lewym ołtarzu Śmierć św. Józefa Ignaza Heinitza z 1743 roku^[6], w prawym ołtarzu obraz św. Elżbiety Aragońskiej^[2], a pod nim tzw. Mater Dolorosa autorstwa Jose Ribery^[3]. Ściany zdobi rokokowa dekoracja stiukowa^[6].

Przy kościele gwardyjskim, po jego prawej stronie znajduje się pomnik papieża Jana Pawła II wykonany z brązu^[2].

• 
  Kościół w październiku 2016 roku
• 
  Fasada kościoła (2018)
• 
  Kopuła nad nawą (2018)
• 
  Tablice poświęcone Franciszkowi Józefowi I
• 
  Kościół w czasie nabożeństwa (2009)

• Strona internetowa Polskiej Misji Katolickiej w Austrii (pol.)