Geita (miasto)

Geita

Państwo	Tanzania
Region	Geita
Populacja (2023)
• liczba ludności	380 163
Położenie na mapie Tanzanii Geita
2°52′17″S 32°13′46″E/-2,871389 32,229444

Geita – miasto oraz stolica administracyjna Regionu Geita w północno-zachodniej Tanzanii. Miasto jest znane przede wszystkim z handlu złotem. Geita, licząca 380 163 (spis ludności z 2023 roku)^[1] mieszkańców, położona jest w centrum obszaru intensywnego wydobycia złota^[2][3].

Pod koniec XIX wieku niemieckie badania geologiczne zidentyfikowały w regionie złoża złota. Plany rozpoczęcia wydobycia na dużą skalę zostały jednak przerwane przez I wojnę światową. Tanzania, wchodząca wcześniej w skład Niemieckiej Afryki Wschodniej, po traktacie wersalskim została przekazana pod administrację brytyjską. Brytyjczycy rozpoczęli rozwój kopalni w 1934 roku, a w 1936 uruchomiono wydobycie na skalę przemysłową. Do momentu zamknięcia w 1966 roku kopalnia Geita była największą kopalnią złota w Afryce Wschodniej. W latach 1936–1961, czyli do uzyskania przez Tanzanię niepodległości, wydobycie rzemieślnicze w regionie było nielegalne^[4][5][6].

Geita ponownie zyskała na znaczeniu w połowie i pod koniec lat 90. XX wieku, gdy rząd Tanzanii otworzył sektor wydobywczy na inwestycje zagraniczne^[7]. Szereg średnich i dużych przedsiębiorstw górniczych, w tym Ashanti oraz Anglo-American, prowadziło szeroko zakrojone prace poszukiwawcze w okolicach miasta. Najważniejszym efektem tych działań była budowa kopalni Geita Gold Mine, należącej obecnie do spółki AngloGold Ashanti. Kopalnia ta jest największym producentem złota w Tanzanii^[8].

W rejonach otaczających Geitę, zwłaszcza w okolicach Rwamagasy i Matabe, nadal dochodzi do gorączek złota. Przyciągają one dziesiątki tysięcy poszukiwaczy z całego kraju. Jako górnicy utrzymujący się z wydobycia na własne potrzeby, działają oni w dużej mierze bez regulacji, co prowadzi do niebezpiecznych praktyk górniczych oraz znacznych szkód środowiskowych, w tym wzrostu zanieczyszczenia rtęcią i intensywnej deforestacji^[9]. W marcu 2012 roku Geita została siedzibą władz administracyjnych nowo utworzonego Regionu Geita^[7].