General Post Office (Dublin)

General Post Office

General Post Office, Dublin
Państwo	Irlandia
Miejscowość	Dublin
Adres	O’Connell Street Lower, Dublin 1
Styl architektoniczny	neoklasycyzm
Architekt	Francis Johnston
Rozpoczęcie budowy	12 sierpnia 1814
Ukończenie budowy	6 stycznia 1818
Położenie na mapie Dublina General Post Office
Położenie na mapie Irlandii General Post Office
53°20′57,602″N 6°15′39,870″W/53,349334 -6,261075

General Post Office (GPO, irl. Ard-Oifig an Phoist) – zabytkowy gmach w Dublinie przy O’Connell Street. Od początku XIX wieku lat pełni funkcję głównego urzędu pocztowego An Post stolicy.

Budynek jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli irlandzkiej państwowości i historii. Zapisał się w dziejach jako główna kwatera przywódców powstania wielkanocnego w 1916 roku^[1].

Gmach został zaprojektowany w stylu neoklasycystycznym przez architekta Francisa Johnstona. Kamień węgielny pod budowę położył 12 sierpnia 1814 roku ówczesny lord namiestnik Irlandii, Charles Whitworth. Prace budowlane trwały trzy lata, a oficjalne otwarcie nastąpiło 6 stycznia 1818 roku. Koszt inwestycji wyniósł około 50 tys. funtów^[1].

Podczas powstania wielkanocnego w 1916 roku budynek służył jako główna kwatera dowództwa powstańczego. Przy stopniach prowadzących do GPO Patrick Pearse odczytał Proklamację Republiki Irlandzkiej, ogłaszając powstanie niepodległego państwa irlandzkiego. Budynek wybrano na główną kwaterę powstańców ze względu na jego strategiczne położenie w centrum Dublina oraz symboliczne znaczenie jako ważnego urzędu państwowego. Wewnątrz gmachu podczas walk przebywali m.in. James Connolly, Tom Clarke oraz Michael Collins. W wyniku ostrzału brytyjskiej artylerii i wywołanych nim pożarów budynek został niemal całkowicie zniszczony, a rebelianci musieli ostatecznie opuścić jego ruiny i wycofać się na Moore Street. Po pożarze i ostrzale z budynku GPO pozostała jedynie zewnętrzna kamienna fasada oraz wypalona konstrukcja^[2].

Po odzyskaniu przez Irlandię niepodległości podjęto decyzję o odbudowie gmachu. Prace zakończono w 1929 roku, a ponownego otwarcia dokonał William Thomas Cosgrave. Wnętrza zostały zmodernizowane, jednak zachowano oryginalny wygląd zewnętrzny^[1]. Budynek wykonano z granitu wydobywanego z kamieniołomów w górach Wicklow, natomiast portyk z kolumnami w porządku jońskim zbudowano z kamienia portlandzkiego^[3]. Fasada ma szerokość 67 metrów. Znajdują się na niej trzy rzeźby autorstwa Johna Smytha, symbolizujące Hibernię (personifikację Irlandii) w centrum, Merkurego (posłańca bogów) po lewej stronie oraz Fidelity (Wierność) po prawej. Na kolumnach fasady widoczne są ślady po kulach z czasów walk w 1916 roku^[1][4].

Przez ponad dwa stulecia GPO funkcjonowało jako główny urząd pocztowy i siedziba zarządu poczty irlandzkiej. W czerwcu 2023 roku administracja An Post przeniosła się do nowo wybudowanego biurowca The EXO Building, natomiast sam gmach GPO nadal pozostaje głównym, czynnym urzędem pocztowym stolicy^[5].

Wewnątrz budynku mieści się interaktywne muzeum dokumentujące przebieg powstania wielkanocnego oraz historię gmachu^[6].

W centralnym punkcie hali głównej znajduje się statua autorstwa Olivera Shepparda przedstawiająca śmierć mitycznego bohatera Cúchulainna. Została ona ustawiona w 1935 roku dla upamiętnienia poległych powstańców^[1].