Georges Mink

Georges Mink

Jerzy Henryk Mink

Data i miejsce urodzenia	25 maja 1946 Issy-les-Moulineaux
Zawód, zajęcie	nauczyciel akademicki, socjolog
Wydział	Kolegium Europejskie – Natolin
Odznaczenia

Georges Mink (ur. 25 maja 1946 w Issy-les-Moulineaux jako Jerzy Henryk Mink^[1]) – francuski socjolog i sowietolog polskiego pochodzenia specjalizujący się w badaniach nad Europą Środkową i Wschodnią. Emerytowany dyrektor badań we francuskim Centrum Badań Naukowych CNRS, profesor Kolegium Europejskiego w Natolinie.

Urodził się w rodzinie zasymilowanych polskich Żydów. Jego ojciec, Emanuel Mink, był uczestnikiem hiszpańskiej wojny domowej i francuskiego Ruchu Oporu oraz więźniem Drancy i Auschwitz, później pracownikiem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych usuniętym przez Mieczysława Moczara w 1963, a matka, Elżbieta Ejnesman, była w latach 1950–1956 zatrudniona w „Trybunie Ludu”; oboje zostali pozbawieni polskiego obywatelstwa i zmuszeni do emigracji w 1969^[2].

Po powrocie do Polski w 1950^[3] Jerzy Mink wychowywał się i uczył w Warszawie, gdzie ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana (1964)^[1][4]. W okresie dorastania znalazł się pod politycznym wpływem Adama Michnika^[2]. W 1964 podjął studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Jako student należał do Klubu Poszukiwaczy Sprzeczności, kolportował List otwarty do partii Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego z 1965, uczestniczył obok Seweryna Blumsztajna i Andrzeja Seweryna w spotkaniach klubów kulturalnych Związku Młodzieży Wiejskiej^[2]. We wrześniu 1966 wyjechał do Francji, uczęszczał na seminarium Claude'a Lévi-Straussa w École pratique des hautes études w Paryżu^[2][3]. W okresie rewolty studenckiej z 1968 na krótko związał się z trockistami, był werbowany przez Służbę Bezpieczeństwa^[2]. Studiował u sowietolog Hélène Carrère d’Encausse w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu^[5], w 1970 uzyskał tam na podstawie pracy Conjoncture et tendances de l'agriculture polonaise, napisanej pod kierunkiem socjologa Basile'a Kerblaya, diplôme d'études approfondies w dziedzinie sowietologii i studiów wschodnioeuropejskich (odpowiadający ukończeniu jednorocznych studiów trzeciego stopnia)^[6].

Od 1973 do 2014 profesor wizytujący Instytutu Nauk Politycznych^[7]. Wykładał też w Université de Paris V, École des hautes études en sciences sociales i École nationale d’administration. Był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver, Akademii Mohylańskiej w Kijowie, Uniwersytecie Karola w Pradze, Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. W 2000 objął stanowisko profesora w Kolegium Europejskim w Natolinie, które zajmował do 2013. Równolegle z działalnością dydaktyczną kierował kilkoma ośrodkami badawczymi, m.in. z ramienia francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Centre français de recherche en sciences sociales w Pradze (2001–2003)^[8]. Jego badania koncentrują się na przemianach ustrojowych i przekształceniach elit komunistycznych w Europie Środkowej i Wschodniej. W latach 2016–2024 współkierował projektem badawczym „Trzy ukraińskie rewolucje” w Kolegium Europejskim w Natolinie^[9].

Należał do sympatyków stowarzyszenia Solidarité France-Pologne, utworzonego we Francji w 1980 przez Krystynę Vinaver i Karola Sachsa dla wspierania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”^[10]. Na przełomie lat 80. i 90. XX w. dwukrotnie służył jako tłumacz Lechowi Wałęsie podczas jego wizyt we Francji u prezydenta François Mitterranda^[11]. W latach 1989–1994 zasiadał w radzie dyrektorów Radio France Internationale^[8]. Członek komitetu programowego Francusko-Austriackiego Centrum dla Zbliżenia w Europie^[8], od 2000 członek komitetu wykonawczego^[7] i w latach 2015–2021 przewodniczący International Council for Central and East European Studies (ICCEES)^[12], członek rady dyrektorów polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu^[13] i członek rady programowej Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku^[7].

• Brązowy Medal Narodowego Centrum Badań Naukowych – 1984 (Francja)
• Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – 2003 (Polska)
• Medal Františka Palacký Akademii Nauk Republiki Czeskiej – 2004 (Czechy)
• Kawaler Orderu Narodowego Zasługi – 2004 (Francja)
• Odznaka Honorowa „Bene Merito” – 2012 (Polska)

• (współautor: Z. Erard Z. [pseud. E. Bérard] i G.M. Zygier [pseud. G. Mink]), Pologne, une société en dissidence, Paris 1978.
• (współautor: Patrick Michel), Mort d’un prêtre: Affaire Popieluszko, autopsie d’une logique normalisatrice, Fayard, 1985.
• La Force ou la Raison, La Découverte, coll. « Cahiers libres », 1989.
• (redakcja), Cet Étrange Postcommunisme. Rupture et Transitions en Europe centrale et orientale, Presses du CNRS/La Découverte, 1992.
• Vie et Mort du bloc soviétique, Casterman, 1997, wyd. 2 – 2007.
• (współautor: Jean-Charles Szurek), La Grande Conversion. Le destin des communistes en Europe de l’Est, Éditions du Seuil, coll. « L'épreuve des faits », 1999.
• (współautor: Maxime Forest), Post-communisme: les sciences sociales à l'épreuve, L’Harmattan, coll. « Pays de l’Est », 2004.
• (współautor: Laure Neumayer), L'Europe et ses passés douloureux, La Découverte, coll. « Recherches », 2007.
• (współautorzy: Marc Lazar i Mariusz Sielski), 1956, une date européenne, Société historique et littéraire polonaise / Les éditions noir sur blanc, 2010.
• (współautor: Pascal Bonnard), Le passé au présent. Gisements mémoriels et actions historicisantes en Europe centrale et orientale, Michel Houdiard éditeur, 2011.
• (współautor: Laure Neumayer), History, Memory and Politics in Central and Eastern Europe, Memory Games, Palgrave, Macmillan, 2013.
• La Pologne au cœur de l’Europe. De 1914 à aujourd’hui, histoire politique et conflits de mémoire, Buchet Chastel, 2015.

• Polska w sercu Europy. Od roku 1914 do czasów najnowszych. Historia polityczna i konflikty pamięci, przeł. Małgorzata Kozłowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2017. ISBN 978-83-08-06421-4.

• Patryk Pleskot: Tam i... z powrotem. Georges Mink w słowach, dokumentach, obrazach. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2018. ISBN 978-83-8098-428-8.

• Georges Mink, College of Europe (ang.)
• Biografia na stronie Instytutu Francuskiego w Polsce