Gerania

Gerania
Γεράνεια Όρη
Ilustracja
Petra Perachoras i Pintiza widziane z Koryntu
Kontynent

Europa

Państwo

 Grecja

Najwyższy szczyt

Makryplagi (1351 lub 1369 m n.p.m.)

Położenie na mapie Grecji
Mapa konturowa Grecji, blisko centrum na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Gerania”
Ziemia38°01′07,8″N 23°07′23,0″E/38,018833 23,123056

Gerania[1], Góry Geranejskie[2] (gr. Γεράνεια Όρη[3]) – pasmo górskie w Grecji, w Koryntii (gmina Lutraki-Aji Teodori) i Attyce (gmina Megara), na półwyspie Peloponez. Najwyższym szczytem jest Makryplagi (1351 lub 1369 m n.p.m.).

Toponimia i mitologia

Gerania pojawia się już w pismach Pauzaniasza i Tukidydesa; nazwa pasma ma pochodzić od greckiej nazwy żurawia[4] (gr. γερανός – geranos); Pauzaniasz pisał w dziele Wędrówka po Helladzie (I.40.1) tak: Owocem związku Zeusa z tą nimfą był syn Megaros. Ocalał on z potopu Deukaliona, chroniąc się na szczyt góry Geranii, która wówczas jeszcze tej nazwy nie miała. A stało się to jakoby w ten sposób, że popłynął w kierunku klekotu lecącego klucza żurawi. Stąd góra otrzymała nazwę Gerania[5]. Przez Geranię miał przechodzić także Tezeusz w swej drodze do Aten[6][7].

Geografia

Pasmo znajduje się we wschodniej Koryntii[8] (część zachodnia) i w Attyce (część wschodnia)[7] na półwyspie Peloponez; otacza je od południa Zatoka Sarońska, natomiast od północy Zatoka Koryncka[3]. Góry są zbudowane głównie z fliszu i wapieni[9] oraz skał wulkanicznych pochodzących z permu[10]. Zbocza są zwykle strome, a wybrzeża trudno dostępne i skaliste[6]. Przy brzegach znajdują się naturalne łuki skalne oraz nadmorskie jaskinie[4].

Wybrane szczyty

  • Makryplagi (1351[7][9], 1365[11], lub 1369 m n.p.m.[12][13]) – najwyższy szczyt pasma, z wieżą telekomunikacyjną, którą wykorzystuje OTE[6]
  • Megali Douskia (1068 m n.p.m.)[6]
  • Pintiza (1032 m n.p.m.)[6]
  • Petra Perachoras (906 m n.p.m.)[6]

Przyroda

Góry porasta w niższych partiach bór sosnowy (przeważa sosna alepska), ponad nimi rośnie pasmo lasu jodłowego (jodła grecka)[6]. Duża część pasma jest chroniona w ramach programu Natura 2000[6][3] (obszar GR2530005)[14]; utworzono także trzy rezerwaty przyrody[8]. Odnotowano około 950 gatunków roślin[3], są to m.in.: czystek monpelijski[6], platan wschodni[7], dąb skalny[8], mirt[3], niepokalanek pospolity, oleander pospolity[9], część z nich jest rzadka[4], występują także endemity: czyściec Stachys spruneri, chaber Centaurea megarensis[8] (Centaurea attica ssp. megarensis)[9], krwawnik baldaszkowy[9]. W 2022 roku podjęto akcję innowacyjnego zalesiania poprzez wysiew nasion z wykorzystaniem drona po pożarach w 2021 roku[15], kiedy to w trzy dni spłonęło 7100 hektarów[16], z czego 5100 ha przypadało na lasy[17].

Wybrane zwierzęta pasma – ssaki: lis, podkowiec duży, szakal[3], wilk szary (najbardziej na południe wysunięta europejska populacja tego gatunku)[18]; ptaki: góropatwa skalna[13], orzeł przedni, żuraw[3]; gady: połoz lamparci, endemiczna jaszczurka Podarcis peloponnesiacus[8], ablefarus panoński, jaszczurka trójpręga[9], żółw obrzeżony, żółw śródziemnomorski[7]; objęty ochroną motyl zygzakowiec kokornakowiec[9].

Na roślinność ma wpływ presja nadmiernego wypasu kóz i owiec[9], a lasy sosnowe są systematycznie wycinane i karczowane[13].

Architektura

W jaskini w górach znajduje się żeński monaster św. Patapiusza, który został tamże pochowany[1], a przy szlaku postawiono proskinitari – malutkie kapliczki w postaci miniaturowych cerkwi[6]. Znajduje się tu kilka innych klasztorów (np. monaster Panagii[12]) i cerkwi[3] oraz stanowisko archeologiczne Heraion, a także latarnia morska Melakawi[4].

Turystyka

Pasmo jest wykorzystywane do pieszych wędrówek (ze szczytów rozciągają się rozległe panoramy[6]), kolarstwa górskiego, wspinaczki[6] (np. rejon Petra Perachoras[19]), kanioningu, a także paralotniarstwa[3]. Przy wybrzeżu Kakia Skala można poruszać się drezyną rowerową[20]. Gospodarstwo agroturystyczne prowadzi własną winiarnię[13].

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 Święty Patapiusz Cudotwórca [online], Prawosławna Parafia św. Mikołaja w Szczecinie, 30 stycznia 2011 [dostęp 2026-04-13].
  2. ↑ Mariusz Rosik, Korynt w czasach Pawła apostoła [online], VERBUM DOMINI LUMEN VITAE, 29 września 2021 [dostęp 2026-04-13].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Γεράνεια Όρη [online], Visit Loutraki, 17 kwietnia 2018 [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  4. 1 2 3 4 Ανακαλύψτε τα Γεράνεια [online], www.topoguide.gr [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  5. ↑ Pauzaniasz, W świątyni i w micie: z Pauzaniasza Wędrówki po Helladzie: księgi I, II, III i VII, Janina Niemirska-Pliszczyńska (tłum.), Arcydzieła Kultury Antycznej, Wrocław : Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich ; we współpracy z De Agostini Polska, 2005, s. 150, ISBN 978-83-7316-826-8.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Anita Kaźmierska, Grecja: Góry Gerania - szlak od monastyru św. Patapiusza [online], satkurier.pl, 12 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-13].
  7. 1 2 3 4 5 Geraneia Mountains (GR2530005) [online], Visit Attica [dostęp 2026-04-13] (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 Δάση Γεράνειων [online], greekforests.gr [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 NatureBank - Βιότοπος NATURA - ORI GERANEIA [online], filotis.itia.ntua.gr [dostęp 2026-04-13].
  10. ↑ Fivos Tsaravopoulos, Απίστευτη θέα από τα Γεράνεια Όρη [online], Paths of Greece, 16 marca 2013 [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  11. ↑ Balkan Peninsula [online], World Ribus [dostęp 2026-04-13] (ang.).
  12. 1 2 Γεράνεια Όρη [online], www.agioitheodoroi.com [dostęp 2026-04-13] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-07] (gr.).
  13. 1 2 3 4 Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δυτικής Αττικής - Τουρισμός [online], www.west-att.gr [dostęp 2026-04-13] [zarchiwizowane z adresu 2007-10-20] (gr.).
  14. ↑ Όρη Γεράνεια (GR2530005) [online], Βοτανική, 9 stycznia 2019 [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  15. ↑ Αναδάσωση στα Γεράνεια Όρη με σπορά από drone [online], Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 21 listopada 2022 (gr.).
  16. ↑ Γεράνεια Όρη: Στάχτη πάνω από 71.000 στρέμματα γης [online], Michanikos.gr, 24 maja 2021 [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  17. ↑ Alec Moustris, John Petrou, Γεράνεια Όρη: η σημαντικότερη δασική πυρκαγιά της τελευταίας δεκαετίας [online], meteo.gr [dostęp 2026-04-13] (gr.).
  18. ↑ The wolf at the door, „The Economist”, ISSN 0013-0613 [dostęp 2026-04-13].
  19. ↑ Geraneia [online], routes.gr, 13 kwietnia 2010 [dostęp 2026-04-13] (ang.).
  20. ↑ Joanna Węglewska, "Rowerem" po torach – wyjątkowa atrakcja w Grecji [online], 24 maja 2022 [dostęp 2026-04-13].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.