Gertruda Szalsza
 Szalszówna (pierwsza z lewej) w sztuce Codziennie o piątej Hennequina i Vebera; Teatr Nowy w Zabrzu | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 marca 1924 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
12 września 2009 |
| Zawód |
aktorka |
| Lata aktywności |
1947–2007 |
| Zespół artystyczny | |
| Teatr Nowy w Zabrzu | |
| Odznaczenia | |
 | |
Gertruda Szalszówna (ur. 13 marca 1924 we Wrocławiu, zm. 12 września 2009 w Katowicach) – polska aktorka teatralna i filmowa.
Życiorys
Urodziła się w rodzinie niemieckich Żydów, Rudolfa Schalschy i Elżbiety z domu Kampf[1]. Jej młodszym bratem jest Piotr Szalsza.
W 1947 roku ukończyła Studium Dramatu przy Państwowym Teatrze Śląskim[1], na deskach którego zadebiutowała w tym samym roku. W latach 1950–1959 była aktorką Teatru Objazdowego przy Estradzie Śląskiej (ówcześnie funkcjonującej jako Wojewódzka Agencja Imprez Artystycznych).
Od 1959 roku była związana z Teatrem Nowym w Zabrzu[2]. Szalszówna uchodziła za aktorkę o predyspozycjach do ról charakterystycznych i komediowych, ale z powodzeniem występowała także w klasyce[3]. W zabrzańskim teatrze wykreowała około dwustu ról, m.in. Heleny Modrzejewskiej w Karierze, Mirandoliny w Oberżystce Goldoniego, Klarysy w Fircyku w zalotach Zabłockiego oraz Juliasiewiczowej w Moralności pani Dulskiej[4]. Chociaż sporadycznie występowała w produkcjach filmowych i telewizyjnych, masową popularność przyniosła jej rola Karlikowej w serialu komediowym Święta wojna[4].
W 1967 roku otrzymała nagrodę Wojewódzkiej Komisji Związków Zawodowych. Została również odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi (1974), Złotą Odznaką za zasługi dla województwa katowickiego (1968), a także odznaką Zasłużony dla Miasta Zabrze (1980)[2].
Mówiła biegle w języku śląskim, jednak na co dzień się nim nie posługiwała[4].
Zmarła po długiej chorobie 12 września 2009 roku. Została pochowana 17 września 2009 roku na cmentarzu parafialnym przy ul. Henryka Sienkiewicza w Katowicach[5].
Filmografia
- 1947: Ostatni etap jako więźniarka
- 1979: Wiśnie jako Frieda Kowalik
- 1999–2007: Święta wojna jako Karlikowa
Przypisy
- 1 2 Szalszówna, Gertruda, w: Kto jest kim w województwie katowickim 98. Katowice: Książnica, 1998, s. 449.
- 1 2 Gertruda Szalszówna, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2022-12-11].
- ↑ Andrzej_Linert, Teatr w cieniu huty. Zarys historii Teatru Nowego w Zabrzu 1959–2019. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 2019, s. 100.
- 1 2 3 Henryka Wach-Malicka, Wszystkie kreacje pani Gertrudy (przedruk z „Dziennika Zachodniego”, nr 218/18.09.09 ) [online], encyklopediateatru.pl, 18 września 2009 [dostęp 2022-12-11].
- ↑ Gertruda Szalsza, Katowice, 16.09.2009 – nekrolog [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2022-12-06].
Bibliografia
- Gertruda Szalszówna, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2022-12-11].
- Gertruda Szalsza w bazie filmpolski.pl [dostęp 2022-12-11].
- Gertruda Szalsza w bazie Filmweb
- Gertruda Szalsza w bazie IMDb (ang.)