Getto w Bolimowie
| Typ | |
|---|---|
| Odpowiedzialny | |
| Rozpoczęcie działalności |
27 maja 1940 |
| Zakończenie działalności |
marzec 1942 |
| Terytorium |
Polska pod okupacją III Rzeszy |
| Miejsce | |
| Narodowość więźniów | |
Położenie na mapie okupowanej Polski w latach 1941–1944  | |
 52°04′35″N 20°09′49″E/52,076389 20,163611 | |
Getto w Bolimowie – getto żydowskie w Bolimowie, utworzone przez Niemców w czasie II wojny światowej, istniejące w latach 1940–1942[1].
Historia
Przed wybuchem II wojny światowej w Bolimowie mieszkało 235 Żydów.
Jesienią 1939 roku do Bolimowa przesiedlono 120 osób narodowości żydowskiej z Łowicza. Zostali zakwaterowani w Bet Midraszu. Od początku okupacji ludność żydowska była zmuszana do pracy na rzecz III Rzeszy. Pracowali m.in. przy pozyskiwaniu drewna w okolicznych lasach. Utworzono Judenrat i policję żydowską liczącą 25 osób, w tym 5 to uchodźcy.
Zarządzeniem hitlerowskiego starosty powiatu łowickiego dr Schwendera z 27 maja 1940 roku zostało utworzone getto żydowskie[2].
„Zezwalam na czasowe pozostanie Żydów w Bolimowie i polecam zająć się urządzeniem zamkniętego obszaru dla Żydów. Ten zamknięty obszar zamieszkania otoczyć parkanem i oznaczyć przy pomocy tablic orientacyjnych. Poza tym obszarem nie mogą zamieszkiwać Żydzi. Na terenie tego obszaru zamieszkania nie mogą zamieszkiwać Aryjczycy”[1].
Getto początkowo było otwarte. Obejmowało rejon rynku i ulicy Farnej. W czerwcu 1940 dzielnica została ogrodzona i zamknięta – na tzw. aryjską stronę można było przechodzić na podstawie specjalnych przepustek, wydawanych przez wójta. Getto zostało otoczone drewnianym płotem z drutem kolczastym[3]. Na małej przestrzeni miasta zgromadzono około 1500 osób. Byli to miejscowi Żydzi jak i przesiedleńcy ze Strykowa, Łodzi i Łowicza. W grudniu 1940 roku Żydowska Samopomoc Społeczna podała, że w getcie bolimowskim mieszkało 460 osób[1].
Na terenie getta działała poczta, kasa chorych, ambulans i sklep. Żydzi z getta pracowali między innymi w lesie i na folwarku w Woli Szydłowieckiej. Dzięki wychodzeniu na zewnątrz mogli kupić nielegalnie żywność od okolicznych chłopów i przemycić ją do getta.
Getto zostało zlikwidowane w marcu 1942 roku. Mieszkańców Niemcy wywieźli do getta warszawskiego, skąd później trafili do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince. Duża liczba przesiedlonych Żydów z Bolimowa wcześniej zmarła z głodu i chorób zakaźnych w trakcie półtorarocznego pobytu w Warszawie[3].
11 mieszkańców Żydów pozostawionych do uprzątnięcia getta zostało następnie zamordowanych przez żandarmerię niemiecką w lasach bolimowskich[4].
Przypisy
- 1 2 3 Getto w Bolimowie | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2022-06-18].
- ↑ Tatiana Berenstein, Faschismus, Getto, Massenmord: Dokumentation über Ausrottung und Widerstand der Juden in Polen während des zweiten Weltkrieges, Berlin 1961, s. 109.
- 1 2 Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933–1945, t. II, part A, 2012, s. 366.
- ↑ cmentarz żydowski - Zabytek.pl [online], zabytek.pl [dostęp 2022-06-18] (pol.).