Getto w Kobryniu
| Typ | |
|---|---|
| Odpowiedzialny | |
| Rozpoczęcie działalności |
1941 |
| Zakończenie działalności |
1942 |
| Terytorium |
Polska pod okupacją III Rzeszy (Komisariat Rzeszy Ukraina) |
| Miejsce | |
| Narodowość więźniów | |
Położenie na mapie okupowanej Polski w latach 1941–1944  | |
| 52,216667°N 24,350000°E/52,216667 24,350000 | |
Getto w Kobryniu (jid. קאברינער געטא; Kobriner geto) – żydowskie getto istniejące podczas okupacji niemieckiej w Kobryniu (w latach 1941–1942).
Historia
Przed wybuchem II wojny światowej Żydzi stanowili ok. 70% mieszkańców 10-tysięcznego Kobrynia. Po wkroczeniu wojsk niemieckich do miasta w czerwcu 1941 zostało wydane zarządzenie o obowiązku noszenia żółtych opasek (później: żółtych łat i opasek z gwiazdami Dawida). W lipcu 1941 przeprowadzono łapankę na ulicach miasta, w wyniku której 200 osób aresztowano, wywieziono poza jego granice i rozstrzelano. W łapance sierpniowej tego samego roku zebrano 180 chorych i nieprzydatnych do pracy, a później rozstrzelano.
We wrześniu 1941 władze niemieckie wydały rozporządzenie o utworzeniu dwóch przylegających do siebie gett żydowskich w centrum miasta: A (skupiającego osoby zdolne do pracy) i B (grupującego ludzi chorych i starych)[1]. Wiosną 1942 ok. 1,8 tys. mieszkańców getta B wywieziono i zamordowano w Bronnej Górze, a samo getto uległo likwidacji. Getto A rozwiązano 14 października 1942. SS, SD i Gestapo przeprowadziły wówczas akcję wywózki, a później rozstrzelania jego mieszkańców w okolicach folwarku Gubernia (Gubernja). Podczas likwidacji getta doszło do stawienia oporu zbrojnego przez część jego mieszkańców. Po zniesieniu getta niewielka liczba Żydów przedostała się do okolicznych lasów, zasilając partyzantkę (oddziały: brygady woroszyłowskiej w obwodzie witebskim i suworowskiej w rejonie Chojników), a niektórzy byli ukrywani przez kobryńskich Polaków[2]. Za czynną pomoc Żydom (m.in. nielegalne wystawianie świadectw chrztu) rozstrzelani zostali 15 października 1942 dwaj polscy księża: proboszcz Jan Wolski (1887–1942) i wikariusz Władysław Grobelny (1919–1942).
Część kobryńskich Żydów, których uznano za przydatnych dla gospodarki niemieckiej, dotrwała do lata 1943, gdy rozstrzelano ich na podwórzu kobryńskiego więzienia.
Przypisy
- ↑ Mapa dwóch gett znajduje się w publikacji: Burzliwe dzieje Polesia, Wydawnictwo Nortom, Wrocław 2002.
- ↑ M.in. Izaak Zalcman ukrywany przez rodzinę Widackich w ich domu, później służył w niemieckiej organizacji „Todt”. Po wojnie żył w USA pod nazwiskiem Jerry Zaltzmann.
Bibliografia
- „Los mieszkańców kobryńskiego getta”, w: Mieczysław Kitajczuk, Burzliwe dzieje Polesia, Wydawnictwo Nortom, Wrocław 2002
- Historia Kobrynia na stronach Żydów z Polesia (ang.)
- Getto w Kobryniu na stronach Jewish Virtual Library (ang.)