Ghasem Solejmani

Urodził się w ubogiej rodzinie chłopskiej we wschodnim Iranie^[3]. Gdy był dzieckiem, jego ojciec zaciągnął kredyt na zakup ziemi w ramach białej rewolucji i nie był w stanie go spłacać. Aby pomóc rodzinie, Solejmani w wieku trzynastu lat opuścił dom i podjął pracę na budowie. Ukończył szkołę średnią, a następnie pracował w wydziale wodnym w urzędzie miasta w Kermanie. Po rewolucji islamskiej w Iranie w 1979 wstąpił do Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej^[3]. Najprawdopodobniej nie ukończył szkoły wojskowej, a jedynie przeszedł 45-dniowe szkolenie^[3].

Krótko po wstąpieniu do korpusu brał udział w tłumieniu powstania Kurdów w północnym Iranie^[3]. Następnie walczył w wojnie iracko-irańskiej, podczas której wyróżnił się odwagą^[3]. Mimo że nie miał wykształcenia i doświadczenia wojskowego, powierzono mu dowodzenie brygadą^[4], zaś najpóźniej w 1987 był już dowódcą^[3] 41 dywizji Sar Allah^[5]. Brał udział w oblężeniu Basry (operacja Karbala 5)^[6] i w organizacji oddziałów partyzanckich na tyłach wojsk irackich^[5]. Nawiązał wówczas kontakty z przywódcami irackich Kurdów oraz z Organizacją Badr, zbrojną formacją przy emigracyjnej irackiej Najwyższej Radzie Rewolucji Islamskiej w Iraku^[5]. W 1991, gdy w Iraku wybuchło powstanie szyickie, Organizacja Badr wsparła walczących szyitów; prowadzone przez nią operacje planował m.in. Solejmani^[5]; Iran oficjalnie nie zaangażował się w pomoc powstańcom^[7].

Po stłumieniu powstania w Iraku na czele swojej dywizji zwalczał gangi przemytników narkotyków działające na wschodniej granicy Iranu, w Kermanie, Chorasanie oraz Sistanie i Beludżystanie^[5]. Prawdopodobnie dowodził kilkusetosobowym oddziałem irańskim walczącym po stronie Bośniaków podczas wojny w Bośni^[4].

W 1997^[8] Ghasem Solejmani został mianowany dowódcą sił Ghods. Znacząco rozbudował jej siły (łącznie brygada liczy od 10 do 20 tys. członków; w początkowej fazie istnienia tylko 2–5 tys.^[9]). Jako dowódca tejże formacji organizował zamachy w Tajlandii, Nowym Delhi, Lagos i Nairobi, zaś w 2011 bez powodzenia próbował zorganizować zamach na ambasadora Arabii Saudyjskiej w Stanach Zjednoczonych Adila al-Dżubajra. Zacieśnił związki jednostki z Hezbollahem i jego dowódcą Hasanem Nasr Allahem; żołnierze brygady skierowani przez Solejmaniego pomagali w szkoleniu bojowników Hezbollahu i planowaniu jego działań partyzanckich^[3]. Dowodzona przez Solejmaniego formacja nawiązała również podobne kontakty z Hamasem^[3]. Organizował działania sabotażowe i ataki na żołnierzy amerykańskich w Iraku po obaleniu rządów Saddama Husajna w 2003; dokonywali ich bezpośrednio żołnierze Ghods oraz wspierana przez nich organizacja Badr^[3]. Solejmani utrzymywał również kontakty z czołowymi irackimi politykami szyickimi^[3]. Za sprawą zaangażowania wojskowego sił Ghods i ich dowódcy, Iran zyskał znaczne wpływy w Iraku^[10]. Solejmani odegrał decydującą rolę w procesie, który doprowadził do mianowania Nuriego al-Malikiego na premiera Iraku w 2006^[3].

W 1999, podczas antyrządowych protestów studenckich w Iranie, był jednym z sygnatariuszy listu dwudziestu czołowych oficerów Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej^[11] domagających się pacyfikacji protestów. W przeciwnym razie wojsko groziło przeprowadzeniem zamachu stanu i odsunięciem prezydenta Mohammada Chatamiego. Protesty zostały stłumione^[3].

Po wybuchu wojny domowej w Syrii udał się do Damaszku, by wspierać osłabiony rząd Baszszara al-Asada. Przejął faktyczne dowodzenie nad siłami syryjskimi oraz sprowadzonym przez niego na pomoc oddziałami Hezbollahu i milicji szyickich^[4]. Pierwsi ochotnicy, którymi dowodził, przybyli do Syrii we wrześniu 2011 r. Iran udzielił Syrii wsparcia materialnego i wojskowego na masową skalę, do Damaszku przybyła również liczna grupa oficerów sił Ghods, którzy szkolili proasadowskie organizacje paramilitarne na miejscu i zaczęli prowadzić działania wojenne w całej Syrii^[3][12]. Wiele operacji, którymi kierował Solejmani, zostało przeprowadzonych przez irańskich oficerów oraz siły Hezbollahu, bez pytania o opinię i zgodę władz syryjskich. Te bowiem były niemal całkowicie uzależnione od militarnego wsparcia Iranu^[12].

Solejmani dowodził wspólną operacją wojsk rządowych i Hezbollahu między kwietniem a czerwcem 2013, zakończoną odbiciem z rąk Wolnej Armii Syrii miejscowości Al-Kusajr^[3].

Dowodził obroną Bagdadu przed wojskami Państwa Islamskiego w czerwcu 2014^[13][14]. Jesienią tego samego roku brał udział w walkach z Państwem Islamskim w Kurdystanie irackim (prowincja Dijala)^[14]. W marcu 2015 dowodził wojskami irackimi i milicjami szyickimi podczas operacji zakończonej odbiciem Tikritu z rąk Państwa Islamskiego^[13][15].

W lipcu 2015 r. Ghasem Solejmani udał się do Moskwy, by przekonywać Władimira Putina do bezpośredniej militarnej interwencji w Syrii po stronie Baszszara al-Asada^[16]. Solejmani przekonał rosyjskiego prezydenta, iż udział rosyjskiego lotnictwa w syryjskiej wojnie domowej pozwoli Rosji zachować bazy w Syrii oraz uniemożliwi obalenie władzy al-Asada przez bojówki fundamentalistów islamskich^[17].

We wrześniu 2015 brał udział w walkach o Amirli przeciwko Państwu Islamskiemu^[18], następnie w październiku 2015 dowodził ofensywą, po której wyzwolona została baza lotnicza w Kuwajris Szarki^[19]. Brał udział w planowaniu rosyjskiej interwencji w syryjskiej wojnie domowej^[20]. W końcu listopada tego samego roku został lekko ranny podczas walk w rejonie Aleppo w Syrii. Następnie kierował operacją, w której bojownicy Hezbollahu i żołnierze syryjscy uratowali rosyjskiego pilota z zestrzelonego przez Turcję 24 listopada 2015 rosyjskiego bombowca Su-24^[21]. Na początku 2016, dowodząc wszystkimi szyickimi milicjami w Syrii, nadzorował operacje sił wspierających Baszszara al-Asada w kolejnej fazie walk o Aleppo^[22]. W szczytowym momencie pod jego dowództwem w Syrii walczyło 80 tys. żołnierzy pod komendą dwóch tysięcy oficerów z Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej^[23].

W maju i czerwcu tego samego roku był jednym z doradców irańskich wspierających wojsko irackie podczas planowania i prowadzenia operacji odbicia Al-Falludży z rąk Państwa Islamskiego^[24][25]. W sierpniu media arabskie informowały o jego udziale w planowaniu operacji odbicia z rąk ISIS Mosulu^[26], a następnie, w październiku, w samej bitwie o Mosul^[27].

We wrześniu 2017 r. bezskutecznie starał się przekonać przywódców Kurdów irackich do odwołania referendum w sprawie niepodległości Kurdystanu. Gdy głosowanie odbyło się i zakończyło wynikiem za niepodległością, rząd iracki zdecydował o skierowaniu wojsk do Kirkuku. Solejmani brał udział w przygotowywaniu planu operacji, a kierowane przez niego Siły Mobilizacji Ludowej wzięły w niej czynny udział^[28].

Do śmierci w 2020 r. pracował nad rozbudową irańskich struktur wojskowych w Syrii – tworzeniem baz rakiet i dronów, regionalnych centrów dowodzenia oraz baz sił Ghods i nadzorowanych przez nie partyzantek szyickich^[29].

Amerykański Departament Skarbu obłożył Solejmaniego sankcjami za udział we wspieraniu rządów Baszszara al-Asada oraz za wspieranie terroryzmu^[3].

Najwyższy Przywódca Iranu ajatollah Ali Chamenei wielokrotnie nazywał go publicznie „żywym męczennikiem rewolucji”^[4].

Był żonaty, miał trzy córki i dwóch synów. Mieszkał w Teheranie^[3].

Sulejmani zginął 3 stycznia 2020 wskutek amerykańskiego ataku z powietrza na lotnisku w Bagdadzie^[1]. Atak miał miejsce podczas narastającego politycznego napięcia między USA a Iranem oraz protestów społecznych w Iraku. Wraz z irańskim generałem zginęło 8 innych osób, w tym Abu Mahdi al-Muhandis, reprezentujący szyickie siły paramilitarne, przez wiele lat współtworzone przez Solejmaniego – Siły Mobilizacji Ludowej.

Działania USA zostały skrytykowane przez władze Syrii^[30], Iraku^[31] i Rosji^[32], a także przez Hezbollah^[33]. Poparcie dla USA ogłosił natomiast Izrael, gdzie jednocześnie ogłoszono alarm z obawy przed możliwym odwetem^[34]. NATO ogłosiło zaś, że będzie „śledzić sytuację”^[34].

Po śmierci Solejmaniego i al-Muhandisa, została ogłoszona trzydniowa żałoba narodowa w Iranie^[35] i Iraku^[36]. 5 stycznia 2020 rozpoczęły się uroczystości żałobne generała w mieście Ahwaz^[37][38]. 8 stycznia 2020 został pochowany w rodzinnym mieście Kerman^[39].

W czerwcu 2020 r. Islamska Republika Iranu poinformowała o skazaniu na śmierć Mahmuda Musawiego Madżda, uznanego za winnego szpiegostwa na rzecz Mosadu i CIA i przekazania informacji umożliwiających przeprowadzenie zamachu na Ghasema Solejmaniego^[40][41][42].