Gioconda Belli

Pochodzi z zamożnej rodziny z Managui, a jako nastolatka została wysłana do szkoły z internatem w Hiszpanii^[3]. Matka pisarki, Gloria Pereira (założycielka Teatru Eksperymentalnego w Managui), uczęszczała do Ravenhill Academy w Filadelfii wraz z późniejszą księżną Monako, Grace Kelly^[5][6]. Belli uczyła się w Colegio de la Asunción w Managui, a następnie w Royal School of Santa Isabel w Madrydzie, gdzie w 1965 roku uzyskała dyplom ukończenia szkoły średniej (maturę)^[2].

Po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych ukończyła Charles Morris Price School w Filadelfii (dyplom z reklamy i dziennikarstwa), a następnie studiowała zarządzanie reklamą w INCAE Business School^[2]. Po powrocie do Nikaragui pracowała w branży reklamowej^[3].

Debiutowała w 1970 roku, publikując wiersze m.in. w „El Gallo Ilustrado”, „Prensa Literaria” oraz „Nicaracuac”^[2]. Jej wczesne publikacje wywoływały kontrowersje, m.in. z powodu otwartego języka i erotyki^[3].

Po powrocie do Nikaragui rozpoczęła karierę w branży reklamowej, pracując początkowo dla firmy Pepsi-Cola jako łącznik z agencją Publisa, która następnie zatrudniła ją na stanowisku account executive^[2]. To właśnie poprzez kontakty zawodowe w agencji poznała Camila Ortegę (brata Daniela Ortegi), który wprowadził ją w struktury sandinistowskiego ruchu oporu i zaprosił do współpracy z organizacją^[3].

W 1970 roku oficjalnie dołączyła do FSLN, uczestnicząc w działaniach przeciwko reżimowi Anastasio Somozy Debayle^[2][7]. Przez lata łączyła pracę w branży reklamowej z działalnością podziemną, wykorzystując swoją pozycję zawodową jako przykrywkę do zbierania informacji i filingowania raportów dla sandinistów^[3]. Była członkinią Komisji Polityczno-Dyplomatycznej FSLN, zajmowała się przerzutem pieniędzy i broni oraz pełniła funkcję kierowcy Tomása Borge^[2][3].

W 1975 roku, po wyroku trybunału wojskowego, została zmuszona do wyjazdu na emigrację; przebywała m.in. w Meksyku i Kostaryce^[7][8]. W tym okresie podróżowała w celach organizacyjnych i informacyjnych, wspierając działania sandinistów za granicą^[2].

Po zwycięstwie rewolucji w 1979 roku wróciła do Nikaragui i objęła stanowiska w administracji państwowej, m.in. kierując państwowym kanałem telewizyjnym oraz pracując przy informacji zagranicznej oraz w instytucjach związanych z organizacją wyborów^[3]. W latach 80. współtworzyła nieformalną grupę „Partia Lewicy Erotycznej” (hiszp. Partido de la Izquierda Erótica, PIE), która w sposób prowokacyjny i artystyczny walczyła o uwzględnienie praw kobiet i spraw cielesności w programie politycznym sandinistów^[9].

W 1986 roku ograniczyła aktywność urzędową, koncentrując się na pracy literackiej^[2]. Jej pierwsze małżeństwo (z Mariano Downingiem) zakończyło się rozwodem w 1976 roku^[5]. W 1977 roku w Kostaryce poślubiła Sergia de Castro, sandinistę i ojca jej syna Camila; związek ten rozpadł się w 1979 roku po gorzkim sporze o opiekę nad dzieckiem^[5]. W 1987 roku (dokładnie 10 kwietnia) wyszła za mąż po raz trzeci, za amerykańskiego dziennikarza Charlesa Castaldiego z NPR^[5][3]. Łącznie ze wszystkich związków posiada czworo dzieci: Maryam i Melissę (z pierwszego małżeństwa), syna Camila (z drugiego małżeństwa z Sergio de Castro) oraz córkę Adrianę (z trzeciego małżeństwa z Charlsem Castaldim)^[5][10]. Doświadczenie łączenia macierzyństwa z walką rewolucyjną stało się jednym z wiodących motywów jej twórczości autobiograficznej^[5][3].

W latach 1990–2013 dzieliła życie między Nikaraguę a Stany Zjednoczone (mieszkała w Santa Monica), gdzie skupiła się przede wszystkim na pracy literackiej^[3]. W tym okresie opublikowała swoje najważniejsze powieści, w tym autobiografię El país bajo mi piel, która przyniosła jej międzynarodowy rozgłos^[2]. Mimo emigracji pozostawała aktywną komentatorką nikaraguańskiego życia politycznego, dystansując się stopniowo od autorytarnych tendencji w partii sandinistowskiej. Na stałe osiadła w kraju w 2013 roku^[11].

W 2018 roku publicznie poparła protesty społeczne w Nikaragui i krytykowała działania władz państwowych wobec demonstrantów^[4]. W lutym 2023 roku władze Nikaragui pozbawiły ją obywatelstwa wraz z 93 innymi opozycjonistami, a decyzji tej towarzyszyły działania wymierzone w ich majątek^[1].

Jej brat, Humberto Belli Pereira, był ministrem edukacji w rządzie Violety Chamorro (1990–1997) i podobnie jak siostra stał się celem represji reżimu Ortegi; w 2021 roku wydano za nim nakaz aresztowania, po czym udał się on na ponowne wygnanie^[12][13]. W 2023 roku został on również pozbawiony nikaraguańskiego obywatelstwa^[12].

W 2023 roku Gioconda Belli przyjęła obywatelstwo Chile, a w styczniu 2024 roku otrzymała obywatelstwo Hiszpanii^[14]. Od czasu wygnania mieszka na stałe w Madrycie^[15].

• Sobre la grama (1972) – poezja
• Línea de fuego (1978) – poezja
• Truenos y arco iris (1982) – poezja
• La mujer habitada (1988) – powieść
• Sofía de los presagios (1990) – powieść
• Waslala (1996) – powieść
• El país bajo mi piel (2001; ang. The Country Under My Skin) – wspomnienia
• El pergamino de la seducción (2005) – powieść historyczna
• El infinito en la palma de la mano (2008) – powieść
• El país de las wybrane (2010) – powieść
• Las fiebres de la memoria (2018) – powieść
• El pez rojo que nada en el pecho (2020) – poezja^[2]