Giovanni Santi

Giovanni Santi
Ilustracja
Popiersie Giovanniego Santiego na Piazzale Raffaelo w Urbino
Data i miejsce urodzenia

ok. 1440
Colbordolo

Data i miejsce śmierci

1 sierpnia 1494
Urbino

Narodowość

włoska

Dziedzina sztuki

malarstwo, poezja

Epoka

renesans

Ważne dzieła
  • Erato
  • Martwy Chrystus opłakiwany przez anioły
  • Sacra conversazione
  • Opłakiwanie Chrystusa
  • Chrystus i dwa anioły
  • Madonna z Dzieciątkiem i ze świętymi (Pala Buti)

Giovanni Santi (ur. ok. 1440 w Colbordolo, zm. 1 sierpnia 1494 w Urbino) – włoski malarz renesansowy i poeta, ojciec Rafaela Santiego.

Życiorys

Urodził się ok. 1440 roku w Colbordolo[1][a]. Jego ojciec Sante di Peruzzolo (zm. 1484) prowadził warsztat złotniczy[3][4]. Miał troje dzieci: synów Giovanniego i Bartolomea oraz córkę Antonię Vagnini. Zdaniem historyk sztuki Luby Ristujcziny Giovanni Santi początkowo uczył się w warsztacie ojca, jednak porzucił to zajęcie, by w 1475 roku zacząć pracę jako malarz[4]. Przez pewien czas pracował również jako kupiec[5]. Terminował w warsztacie Piera della Francesci[6]. Był nadwornym malarzem władcy Urbino Federica da Montefeltro i jego syna Guidobalda[1][6].

Pomimo braku formalnego doświadczenia uchodził za znawcę historii i literatury. Aby uzupełnić braki w wykształceniu, czytał książki z biblioteki Guidobalda da Montefeltro oraz podróżował. Studiował dzieła Donatella, Andrei Mantegny, Cosima Tury i Jacopa Belliniego[7]. Zajmował się poezją[1]. Pod koniec lat 70. XV wieku rozpoczął pisanie Rymowanej kroniki (Cronaca rimata), stanowiącej źródło informacji na temat ówczesnej historii Urbino[7]. W latach 80. XV wieku napisał poemat La vita e le gesta di Federico di Montefeltro duca di Urbino[3].

Ożenił się z Magią di Battista di Nicola Ciarli, córką kupca Battisty Ciarla[8][9]. 6 kwietnia 1483 roku para doczekała się syna Rafaela[8]. Włoski biografista Giorgio Vasari podaje, że Giovanni Santi często przebywał poza domem, przez co wychowaniem syna zajęła się matka[4]. W późniejszych latach para doczekała się jeszcze dwojga dzieci (córki, zmarłej w 1491 oraz syna, zmarłego w 1485)[10]. W październiku 1491 roku zmarł żona Giovanniego Santiego. W maju 1492 roku Giovanni Santi ożenił się z Bernadiną Parte, córką złotnika[9][11]. Para miała córkę Elisabethę[9].

Był pierwszym nauczycielem malarstwa Rafaela. Po kilku latach nauki nastoletni Rafael został pomocnikiem Giovanniego w jego warsztacie[11].

Vasari określił Giovanniego Santiego jako nie bardzo świetnego malarza, ale jednocześnie jako człowieka wykształconego i dbającego o edukację Rafaela[9][8]. Opinia Vasariego na temat talentu malarskiego Giovanniego Santiego jest krytykowana przez późniejszych krytyków sztuki. Luba Ristujczina podaje, że malarz uchodził za pracowitego, płodnego i cenionego malarza[7]. Wpływ na Giovanniego Santiego mieli Andrea Mantegna i Melozzo da Forlì[5], nauki pobierał również u Justusa z Gandawy[3]. Malował głównie na płótnie[3].

Giovanni Santi poważnie zachorował wiosną 1493 roku. 27 lipca 1494 roku spisał testament. Zmarł 1 sierpnia 1494 roku w Urbino. Zgodnie z testamentem opiekę nad Rafaelem przejął brat Giovanniego Bartolomeo[12].

Popiersie przedstawiające Giovanniego Santiego znajduje się na Piazzale Raffaelo w Urbino[4]. Dom, w którym mieszkał Giovanni wraz z rodziną przekształcono w muzeum Casa di Raffaello[5].

Wybrane dzieła

  • Erato (ok. 1480–1490, olej na płótnie, 82 x 39 cm, Galleria Corsini, Florencja)[1][13]
  • Martwy Chrystus opłakiwany przez anioły (ok. 1480–1490, olej na desce, 67 x 55 cm, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino)[14][2]
  • Sacra conversazione (1481, fresk, 420 x 295 cm, kościół Świętego Dominika w Cagli[1][13]
  • Opłakiwanie Chrystusa (1484-1489, olej na desce, 166,5 x 153,5 cm, Muzeum Narodowe we Wrocławiu)[15]
  • Chrystus i dwa anioły (ok. 1490, olej na płótnie, 420 x 295 cm, Szépművészeti Múzeum, Budapeszt)[1][13]
  • Madonna z Dzieciątkiem i ze świętymi (Pala Buti) (dzieło niedatowane, olej na desce, 330 x 221 cm, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino)[1][14][1]

Uwagi

  1. ↑ Jako datę urodzenia podawane są również lata ok. 1435[2] i ok. 1439[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Santi, Giovanni [online], aiwaz.net [dostęp 2025-08-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-27] (ang.).
  2. 1 2 Man of Sorrows [online], wga.hu [dostęp 2025-08-29] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Gianluca Poldi, Maria Letizia Amadori, Valeria Mengacci, Technical Peculiarities in Giovanni Santi’s Paintings on Canvas, „Materia: Journal of Technical Art History”, 1, 1, San Diego 2021 [dostęp 2025-08-31] (ang.).
  4. 1 2 3 4 Ristujczina 2020 ↓, s. 61.
  5. 1 2 3 Biography [online], wga.hu [dostęp 2025-08-29] (ang.).
  6. 1 2 Ristujczina 2020 ↓, s. 65.
  7. 1 2 3 Ristujczina 2020 ↓, s. 63.
  8. 1 2 3 Ristujczina 2020 ↓, s. 60.
  9. 1 2 3 4 Wielcy malarze 1999 ↓, s. 3.
  10. ↑ Ristujczina 2020 ↓, s. 61–62.
  11. 1 2 Ristujczina 2020 ↓, s. 62.
  12. ↑ Ristujczina 2020 ↓, s. 68.
  13. 1 2 3 Ristujczina 2020 ↓, s. 67.
  14. 1 2 Ristujczina 2020 ↓, s. 66.
  15. ↑ Opłakiwanie Chrystusa [online], muzeumcyfrowe.mnwr.pl [dostęp 2025-08-29].

Bibliografia

  • Wojciech Król (red.), Wielcy malarze. Ich życie, inspiracje i dzieła. Nr 38 Rafael, Eaglemoss Polska, 1999, ISSN 1505-9464.
  • Luba Ristujczina, Rafael Santi, Bielsko-Biała: Dragon, 2020, ISBN 978-83-8172-638-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.