Gjaidalm

Gjaidalm – wysokogórska hala oraz znajdujące się na niej schronisko turystyczne w grupie Dachsteinu, w Austrii, w kraju związkowym Górna Austria, na terenie gminy Obertraun. Hala położona jest na płaskowyżu Dachsteinu na wysokości około 1700 m n.p.m., natomiast schronisko Gjaidalm znajduje się na wysokości 1738–1739 m n.p.m.^[1][2].

Gjaidalm leży na północnym płaskowyżu Dachsteinu, na południe od Krippensteinu. W pobliżu przebiega trzeci odcinek kolei Dachstein Krippenstein-Seilbahn, dzięki czemu hala jest jednym z punktów wyjściowych szlaków prowadzących w głąb masywu, m.in. w kierunku Simonyhütte, Wiesberghaus, Hallstätter Gletscher i Hoher Dachsteinu^[1].

Badania archeologiczne prowadzone na Gjaidalm wykazały, że wysokogórski obszar był wykorzystywany gospodarczo znacznie wcześniej niż w czasach nowożytnych. W latach 2001, 2010 i 2011 prowadzono tu interdyscyplinarne badania nad historią użytkowania płaskowyżu Dachsteinu. Odkryto m.in. ślady działalności datowane na epokę brązu, okres rzymski, późne średniowiecze i czasy nowożytne^[3].

Znaleziska, w tym ślady palenisk i pozostałości zabudowy związanej z gospodarką pasterską, wskazują, że teren mógł być wykorzystywany do wypasu bydła już w środkowej epoce brązu, a następnie również w okresie rzymskim. Badacze zaliczają Gjaidalm do obszarów o wyjątkowo długiej tradycji gospodarki wysokogórskiej w Alpach^[3][1].

Do pierwszej połowy XX wieku hala była użytkowana m.in. przez gospodarstwa z rejonu Ramsau am Dachstein. W latach 30. XX wieku na północnym płaskowyżu Dachsteinu rozwijano infrastrukturę wojskową; powstały wówczas m.in. obiekty w rejonie Krippenbrunn oraz kolej materiałowa prowadząca w stronę Gjaidalm^[3].

Po II wojnie światowej dawny budynek wojskowy na Gjaidalm został przystosowany przez Josefa Schilchera do potrzeb turystycznych. Schronisko, określane przez wiele lat jako Schilcherhaus, rozwijano od 1946 roku, a współczesny obiekt funkcjonował już na początku lat 50. XX wieku^[1][4].

Gjaidalmhütte jest prywatnym schroniskiem oferującym noclegi i wyżywienie. Stanowi bazę dla turystyki pieszej, narciarstwa wysokogórskiego, skialpinizmu i wędrówek na rakietach śnieżnych. Do schroniska można dotrzeć pieszo z Obertraun i Hallstatt lub za pomocą kolei Dachstein Krippenstein-Seilbahn^[2][1].

Z Gjaidalm prowadzą szlaki m.in. do Wiesberghaus, Simonyhütte i w kierunku lodowców centralnego Dachsteinu. Przez rejon przebiega również Heilbronner Rundwanderweg, łączący okolice Krippensteinu z płaskowyżem Dachsteinu^[5].

Gjaidalm znajduje się w obrębie krajobrazu kulturowego Hallstatt-Dachstein/Salzkammergut, wpisanego w 1997 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO^[6].