Glejcheniowate
 Gleichenia japonica | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Klasa | |
| Podklasa | |
| Rząd | |
| Rodzina |
glejcheniowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Gleicheniaceae C. Presl Reliq. Haenk. 1: 70. 1825[2] | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Gleichenia Sm.[3] | |
Glejcheniowate[4] (Gleicheniaceae ) – rodzina paproci z rzędu glejcheniowców (Gleicheniales). W obrębie rodziny wyróżnia się w zależności od ujęcia od 6[2] do 8[5] rodzajów z ponad 150 gatunkami występującymi współcześnie[2]. Dwa rodzaje wymarłe z tej rodziny to Gleichenites i Oligocarpa[6].
Są to rośliny głównie strefy międzyzwrotnikowej, rzadziej sięgające stref umiarkowanych – Wysp Japońskich na półkuli północnej, czy Nowej Zelandii na południu. Szeroko rozprzestrzenione są zwłaszcza rodzaje Dicranopteris i Sticherus. Monotypowy rodzaj Stromatopteris to endemit Nowej Kaledonii[5].
Paprocie z tej rodziny są zwykle typowe dla bardzo ubogich siedlisk[7]. Są to paprocie naziemne[7], czasem też naskalne[8], zwykle wyrastające w zwartych płatach[7].
Morfologia
- Gametofit
- Naziemny, zielony, sercowaty lub wydłużony, zgrubiały w części środkowej, cienki na brzegach, krótko owłosiony[8].
- Sporofit
- Byliny o smukłych, płożących i rozgałęziających się kłączach i wzniesionych lub przewisających liściach. Kłącza pokryte łuskami lub włoskami. Liście są jednakowe (monomorficzne), osiągające od ok. 20 cm do ponad 5 m długości. Blaszka liściowa rozgałęzia się pseudodychotomicznie raz lub kilka razy. Końcowe odcinki liści złożonych są pojedynczo lub podwójnie pierzasto podzielone, z odcinkami najdalszego rzędu równowąskimi lub rzadziej trójkątnymi. Wiązki przewodzące są wolne, wydatne lub schowane wewnątrz blaszki, rozwidlają się dychotomicznie. Kupki zarodni powstają na dolnej stronie liści; są okrągławe i pozbawione zawijki. Zarodnie są kulistawe lub gruszkowate[8].
Systematyka
Rodzina bazalna w obrębie rzędu glejcheniowców (Gleicheniales)[9].
| glejcheniowce |
| |||||||||||||||
- Dicranopteris Bernh.
- Diplopterygium (Diels) Nakai
- Gleichenella Ching
- Gleichenia Sm.
- Sticherus C. Presl
- Stromatopteris Mett.
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- 1 2 3 4 5 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
- 1 2 Genera of Gleicheniaceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).
- ↑ Jolanta i Karol Węglarscy, Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 125, ISBN 83-60247-27-7.
- 1 2 Gleicheniaceae C.Presl, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-06-28].
- ↑ O.P. Sharma: Pteridophyta. New Delhi: The McGraw Hill Companies, 2012. ISBN 978-1-25-900334-9.
- 1 2 3 Jin Xiaofeng, Bingyang Ding & Kunio Iwatsuki, Gleicheniaceae, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2026-06-28].
- 1 2 3 Lucas Vieira Lima, Alexandre Salino, The fern family Gleicheniaceae (Polypodiopsida) in Brazil, „Phytotaxa”, 358 (3), 2018, s. 199-234 [dostęp 2026-06-28].
- 1 2 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).
- ↑ Ranker T.A., Haufler Ch. H.: Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes. Cambridge: Cambridge University Press, 2008, s. 426. ISBN 978-0-521-69689-0.