Gmach Opery Krakowskiej
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Lubicz 48 |
| Styl architektoniczny | |
| Architekt |
Romuald Loegler współpraca: Piotr Urbanowicz, Grzegorz Dresler |
| Rozpoczęcie budowy | |
| Ukończenie budowy | |
Położenie na mapie Krakowa  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
 50°03′57″N 19°57′22″E/50,065833 19,956111 | |
| Strona internetowa | |
Gmach Opery Krakowskiej – budynek znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy II Grzegórzki, przy ulicy Lubicz 48, wzniesiony w latach 2004–2008. Mieści w sobie główną siedzibę Opery Krakowskiej.
Budowa
W maju 2002 roku[1] krakowska filia Stowarzyszenia Architektów Polskich przeprowadziła postępowanie konkursowe na gmach Opery Krakowskiej na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Przyjęte założenia przewidywały realizację inauguracyjnego w Krakowie specjalistycznego gmachu dla opery na ograniczonym terenie zajmowanym wcześniej przez ujeżdżalnię. Główną trudność dla uczestników stanowiła konieczność wkomponowania rozbudowanej i przestrzennej struktury teatru muzycznego w istniejącą zabudowę historyczną, której ochronę przewidziano w regulaminie konkursu[2].
Zwycięstwo przypadło koncepcji autorstwa zespołu architekta Romualda Loeglera (we współpracy z Piotrem Urbanowiczem i Grzegorzem Dreslerem)[2]. Podpisanie umowy nastąpiło 13 września 2004 roku. Wmurowanie kamienia węgielnego zrealizowano w październiku 2004 roku, co zbiegło się z obchodami pięćdziesiątej rocznicy powołania Opery Krakowskiej[3]. Budowa trwała do 2008 roku[1].
Inauguracyjne przedstawienie na nowo powstałej scenie odbyło się 13 grudnia 2008 roku, a była nim uroczysta premiera opery „Diabły z Loudun” autorstwa Krzysztofa Pendereckiego. Spektakl został zrealizowany w reżyserii Laco Adamika[1].
Sfinansowanie budowy nowej siedziby Opery zostało wsparte dzięki funduszom pochodzącym z Unii Europejskiej oraz dotacjom przekazanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i województwo małopolskie[1].
Architektura
Gmach teatralny dysponuje salą widowiskową na 764 osoby oraz sceną o metrażu 300 m², a także przestrzenią kameralną dla 150 widzów, rozbudowanym zapleczem, pomieszczeniami do prób i nowoczesną infrastrukturą techniczną[1].
W strukturę architektoniczną wkomponowano zabytkową ujeżdżalnię koni z początku XX stulecia, wyróżniającą się dachem o półkolistym profilu. W tej historycznej części ulokowano główny punkt wejścia, kasy biletowe oraz szatnie, natomiast na wyższej kondygnacji salę konferencyjno-wystawienniczą służącą jako foyer, a także lokal gastronomiczny z tarasem[1].
Elementy mechanizacji górnej obejmują m.in. 30 sztankietów, 4 wciągniki punktowe oraz dwie suwnice zlokalizowane w bocznych kieszeniach. W przestrzeni sali kameralnej wykorzystano sztankiety o charakterystyce telewizyjnej[4].
Przed wejściem do opery umieszczono rzeźbę „Nascita di Eros” (Narodziny Erosa) wykonana przez Igora Mitoraja[2].
Scena główna
Główna platforma została wyposażona w 6 zapadni, przy czym 3 z nich posiadają dodatkowe mniejsze zapadnie o napędzie elektromechanicznym. Zainstalowano także urządzenia do transportu prospektów oraz zapadnię orkiestronu, którą rozdzielono na dwa autonomiczne segmenty – frontowy i tylny, umożliwiając dowolną konfigurację usytuowania muzyków. Istnieje możliwość zrównania poziomu orkiestronu z płaszczyzną sceny w celu jej powiększenia lub z poziomem parteru, co pozwala na zamontowanie dodatkowych miejsc siedzących[4].
Kontrowersje
W 2007 roku funkcjonariusze CBA dokonali zatrzymania dyrektora Opery Krakowskiej Piotra R. oraz architekta Rafała S. zaangażowanego w realizację nowej siedziby teatru pod zarzutem zainkasowania miliona złotych korzyści majątkowej[5] podczas procedury przetargu na opracowanie projektu wykonawczego głównej sceny wraz z dostawą wyposażenia, którego wartość szacowano na blisko 32 mln zł[6]
Zwycięzcą przetargu, po licznych trudnościach, zostało konsorcjum krajowych przedsiębiorstw. Rafał S., stojący wcześniej na czele komisji przetargowej, zakończył etatową współpracę z operą w kwietniu ze względu na negatywną ocenę jego pracy przy inwestycji. Mimo to dyrekcja powierzyła prowadzonej przez niego firmie zadanie zaopiniowania dostarczonego sprzętu i dokumentacji pod kątem zgodności ze specyfikacją[6].
W 2009 roku Gmach Opery Krakowskiej przy ulicy Lubicz 48 został zwycięzcą plebiscytu Archi-Szopa[7][8].
Dla mnie ten budynek jest jednym wielkim rozczarowaniem. Zarówno pod względem funkcjonalnym, jak również z uwagi na lichość architektury. To nie jest świątynia sztuki i miejsce, które zdoła rozbudzić ludzką wyobraźnię
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Historia. [w:] Opera Krakowska [on-line]. opera.krakow.pl. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- 1 2 3 Michał Wiśniewski: Opera Krakowska. szlakmodernizmu.pl. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- ↑ Droższa opera. [w:] Encyklopedia teatru polskiego [on-line]. encyklopediateatru.pl, 28 czerwca 2006. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- 1 2 Opera Krakowska Kraków. ltt.com.pl. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- ↑ Architekt i dyrektor Opery Krakowskiej podejrzani o wzięcie łapówki. [w:] Onet.pl [on-line]. kultura.onet.pl, 24 września 2007. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- 1 2 Jarosław Sidorowicz, Tomasz Handzlik: CBA zatrzymało architekta i dyrektora opery. [w:] Encyklopedia teatru polskiego [on-line]. encyklopediateatru.pl, 25 września 2007. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- ↑ Dawid Hajok: Archi-Szopa 2009: Opera i osiedle Zakrzówek. [w:] Encyklopedia teatru polskiego [on-line]. encyklopediateatru.pl, 23 października 2009. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).
- ↑ Archi-Szopa. Zobacz poprzednich laureatów. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. krakow.wyborcza.pl, 29 października 2011. [dostęp 2026-02-07]. (pol.).