Grupa funkcyjna

Grupy funkcyjne octanu benzylu:

     Grupa estrowa

     Grupa acetylowa

     Grupa octanowa

     Grupa benzyloksylowa

     Grupa benzylowa

Grupa funkcyjna, również grupa charakterystyczna[1] – rodzaj podstawnika w związku organicznym, który definiuje jego właściwości chemiczne i decyduje o sposobie jego reagowania w danej reakcji, stanowi podstawę klasyfikacji związku[2][3][4].

Cząsteczki zawierające określoną grupę funkcyjną reagują w podobny sposób w danych reakcjach chemicznych (reaktywność tę mogą jednak zmieniać inne grupy funkcyjne, zwłaszcza znajdujące się w bliskim sąsiedztwie grupy analizowanej). Znając ogólne zasady, według których reagują dane grupy funkcyjne, można przewidzieć własności związków je zawierających.

Wybrane grupy funkcyjne

Wybrane grupy funkcyjne[1][5]
GrupaWzórKlasyfikacja chemiczna
Grupy alifatyczne
grupa alkilowa−Ralkany
grupa alkenowa−CH=CH2−alkeny
grupa metylenowa (metanodiylowa)−CH2−alkany
grupa etylenowa−CH2−CH2−alkany
grupa winylowa, etenylowa−HC=CH2alkeny
grupa metinowa≡CHalkiny
Grupy zawierające gr. karbonylową (>C=O)
grupa acylowa−C(O)Rpochodne kwasów karboksylowych
grupa acetylowa −C(O)CH3, −Ac pochodne kwasu octowego
grupa benzoilowa−C(O)Ph, −Bzpochodne kwasu benzoesowego
grupa ketonowaR2C=Oketony
grupa aldehydowa−CHOaldehydy
grupa karboksylowa−COOHkwasy karboksylowe
grupa estrowa−COORestry
Grupy aromatyczne
grupa arylowa−Araromaty
grupa fenylowa−Pharomaty
grupa fenylenowa−C6H4−aromaty
Grupy przyłączone poprzez heteroatom
grupa halogenowa−Xnp. halogenki alkilowe
grupa hydroksylowa−OHalkohole, fenole
grupa alkoksylowa−ORetery
grupa tiolowa (merkaptanowa)−SHtiole
grupa sulfanodiylowa−S−tioetery (sulfidy)
grupa aminowa−NH2, −NHR, −NR2aminy
grupa azowa−N=N−azozwiązki
grupa cyjanianowa−O−C≡Ncyjaniany
grupa izocyjanianowa−N=C=Oizocyjaniany
grupa nitrowa−NO2nitrozwiązki
Inne grupy funkcyjne
grupa benzylowa −CH3Ph pochodne węglowodorów aromatycznych
grupa iminowa −C=N−R iminy
grupa amidowaX−NR1R2amidy
grupa peptydowapeptydy, białka

Przypisy

  1. 1 2 Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenklatura związków organicznych. Rekomendacje IUPAC i nazwy preferowane 2013, Komisja Terminologii Chemicznej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (tłum.), wyd. 6, Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, [2024], s. 390–400 [zarchiwizowane 2025-02-17].
  2. ↑ functional group, [w:] Compendium of Chemical Terminology, International Union of Pure and Applied Chemistry, wer. 5.0.0, 2025, DOI: 10.1351/goldbook.F02555 (ang.).
  3. ↑ grupa funkcyjna, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 261, OCLC 33835352.
  4. ↑ grupa funkcyjna, [w:] Jerzy Chodkowski (red.), Mały słownik chemiczny, wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1976, s. 197.
  5. ↑ Jakie grupy funkcyjne występują w związkach organicznych i jak na tej podstawie sklasyfikować związki organiczne? Mapa pojęć [online], Zintegrowana Platforma Edukacyjna [dostęp 2025-11-12].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.