Gundiowate

Gundiowate
	Ctenodactylidae
	P. Gervais, 1853
	; Gundia zwyczajna (Ctenodactylus gundi)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	gundiokształtne
Rodzina	gundiowate
	Typ nomenklatoryczny
	Ctenodactylus J.E. Gray, 1830
Synonimy
	Ctenodactylina P. Gervais, 1853;
	Ctenodactylina P. Gervais, 1853;
Podrodziny
	4 rodzajów (w tym 3 wymarłe + 1 wymarły rodzaj o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście
	4 rodzajów (w tym 3 wymarłe + 1 wymarły rodzaj o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście

Gundiowate^[3], dawniej: gundie^[4] (Ctenodactylidae) – rodzina ssaków z infrarzędu gundiokształtnych (Ctenodactylomorphi) w obrębie rzędzu gryzoni (Rodentia).

Występowanie

Gundiowate żyją w północnej Afryce od Maroka po zachodnią Libię, a na południu po Nigerię. Izolowane populacje występują też w Mali, Etiopii i Somalii.

Charakterystyka

Gundiowate to małe, niezaradnie wyglądające gryzonie, żyjące głównie na Saharze. Tamtejsze plemiona koczownicze trafnie nazwały je bezuchymi królikami. Faktycznie są podobne do chomika. Gundiowate potrafią się znakomicie dostosować do życia na pustyni, nie muszą wiele pić i potrafią wytrzymać znaczne różnice temperatur. W chłodne, zimowe noce chętnie tulą się do siebie, aby się wzajemnie ogrzewać. Na obu wewnętrznych palcach tylnych nóg mają szczoteczki sztywnych włosów, służących do pielęgnacji futra. Zaskoczona gundia nieruchomieje, udając martwą.

Podstawowe dane:
Wielkość	Rozmnażanie	Tryb życia
Długość ciała: 14–24 cm.	Dojrzałość płciowa: 8–12 miesiąc	Zwyczaje: Żyją w skałach, tworzą kolonie, aktywne w dzień.
Długość ogona: 2–4,5 cm	Długość ciąży: 56 dni	Pożywienie: Liście, kwiaty, nasiona i łodygi roślin.
Masa ciała: 165-340 g	Ilość młodych: 1	Głosy: U różnych gatunków pisk lub ćwierkot.
	Okres godowy: listopad-kwiecień	Długość życia:2-4 lata

Systematyka

Do rodziny gundiowatych (Ctenodactylidae) zalicza się jedną występującą współcześnie podrodzinę^[5]^[6]^[3]:

Ctenodactylinae P. Gervais, 1853

Opisano również podrodziny wymarłe^[7]:

Distylomyinae Wang Banyue, 1988
Karakoromyinae Wang Banyue, 1994
Tataromyinae Bohlin, 1946

Rodzaj wymarły o statusie incertae sedis^[7]:

Hannanomys Guo Jianwei, Wang Yuan & Yang Xuean, 2000^[8] – jedynym przedstawicielem był Hannanomys lini Guo Jianwei, Wang Yuan & Yang Xuean, 2000

Uwagi

Przypisy

↑ Ctenodactylidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 P. Gervais. Description ostéologique de l’Anomalurus, et remarques sur la classification naturelle des rongeurs. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisième Serie. 20, s. 245, 1853. (fr.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 285. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-10]. (ang.).
↑ C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 542. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Ctenodactylidae Gervais, 1853, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-10] (ang.).
↑ 郭建威, 王原 & 杨学安/ J. Guo, Y. Wang & X. Yang. 湖北丹江口早始新世梳趾鼠类一新属及伴生哺乳动物化石 / A new Early Eocene ctenodactyloid rodent (Rodentia, Mammalia) and the associated mammalian fossils from Danjiangkou, Hubei. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 38 (4), s. 303, 2000. (chiń. • ang.).

Bibliografia

Encyklopedia zwierząt od A do Z
P. Myers: Ctenodactylidae. (On-line), Animal Diversity Web, 2001. [dostęp 2008-09-23]. (ang.).

[itis-1] Ctenodactylidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Gervais-2] 1 2 P. Gervais. Description ostéologique de l’Anomalurus, et remarques sur la classification naturelle des rongeurs. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisième Serie. 20, s. 245, 1853. (fr.).

[Cichocki&inni-3] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 285. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[kracz-4] Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.

[mdd-5] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-10]. (ang.).

[Burgin&inni-6] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 542. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[zij-7] 1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Ctenodactylidae Gervais, 1853, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-10] (ang.).

[guo&inni-8] 郭建威, 王原 & 杨学安/ J. Guo, Y. Wang & X. Yang. 湖北丹江口早始新世梳趾鼠类一新属及伴生哺乳动物化石 / A new Early Eocene ctenodactyloid rodent (Rodentia, Mammalia) and the associated mammalian fossils from Danjiangkou, Hubei. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 38 (4), s. 303, 2000. (chiń. • ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]