Hans Hildebrand

Hans Hildebrand

Hans Olof Hildebrand

Data i miejsce urodzenia	5 kwietnia 1842 Sztokholm
Data i miejsce śmierci	2 lutego 1913 Sztokholm
Zawód, zajęcie	archeolog, numizmatyk, muzealnik
Narodowość	szwedzka
Alma Mater	Uniwersytet w Uppsali
Rodzice	Bror Emil Hildebrand Anna Mathilda Ekecrantz
Małżeństwo	Elin Maria Charlotta Martin

Hans Olof Hildebrand (ur. 5 kwietnia 1842 w Sztokholmie, zm. 2 lutego 1913 tamże) – szwedzki archeolog, numizmatyk, historyk kultury i muzealnik. Należał do badaczy rozwijających archeologiczną metodę typologiczną. Wyodrębnił pojęcia kultury halsztackiej i lateńskiej jako dwóch zasadniczych faz przedrzymskiej epoki żelaza w Europie Środkowej^[1].

W latach 1879–1907 pełnił funkcję naczelnego konserwatora zabytków Szwecji oraz sekretarza Królewska Szwedzka Akademia Literatury, Historii i Starożytności. Od 1895 roku zasiadał w Akademii Szwedzkiej^[2][3].

Był synem archeologa, numizmatyka i muzealnika Bror Emil Hildebrand oraz Anny Mathildy Ekecrantz. Jego młodszym bratem był historyk i archiwista Emil Hildebrand. Od młodości miał kontakt ze zbiorami archeologicznymi, którymi opiekował się jego ojciec^[1].

W 1860 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie w Uppsali, gdzie zajmował się językoznawstwem i historią średniowiecza. W 1865 roku uzyskał stopień kandydata filozofii, a rok później doktorat na podstawie rozprawy Svenska folket under hednatiden. Jeszcze podczas studiów pracował w Państwowym Muzeum Historycznym w Sztokholmie. W 1865 roku został pomocniczym, a w 1871 roku pierwszym kustoszem w Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności^[1][3].

W latach 1870–1871 odbył podróż naukową po Europie, odwiedzając m.in. Kopenhagę, Kraków, Wiedeń, Budapeszt, Monachium, Rzym, Florencję i Wenecję. Nawiązał wówczas kontakty z archeologami, historykami i badaczami średniowiecza z kilku krajów europejskich^[1].

W 1879 roku zastąpił ojca na stanowisku naczelnego konserwatora zabytków Szwecji. Jednocześnie został sekretarzem Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności oraz opiekunem państwowych zbiorów numizmatycznych. Funkcje te sprawował do 1907 roku. W tym okresie rozbudowywał zbiory średniowieczne Państwowego Muzeum Historycznego oraz utworzył archiwum antykwaryczno-topograficzne, w którym gromadzono dokumentację stanowisk archeologicznych i zabytków według podziału terytorialnego Szwecji^[1][2].

Po ustąpieniu ze stanowiska został inspektorem działu etnograficznego szwedzkiego Muzeum Narodowego. Funkcję tę sprawował od 1908 roku do śmierci^[1].

Hildebrand zajmował się archeologią prehistoryczną i średniowieczną, numizmatyką, runologią, historią sztuki, heraldyką, etnografią oraz historią kultury. W swoich badaniach podkreślał znaczenie znalezisk archeologicznych jako samodzielnych źródeł historycznych oraz konieczność krytycznej oceny przekazów pisanych^[1].

W 1873 roku określił mianem typologii metodę polegającą na badaniu rozwoju form zabytków należących do tej samej grupy. Analizował w ten sposób m.in. przemiany konstrukcji i ornamentyki zapinek. Podobne badania prowadził w tym samym okresie Oscar Montelius, z którym Hildebrand współpracował w Państwowym Muzeum Historycznym^[1].

Podczas międzynarodowego kongresu archeologicznego w Sztokholmie w 1874 roku zaproponował podział przedrzymskiej epoki żelaza w Europie Środkowej na wcześniejszy okres halsztacki i późniejszy okres lateński. Nazwy wywodziły się od stanowisk archeologicznych w Hallstatt i La Tène. Podział ten został następnie przyjęty w archeologii europejskiej i, po późniejszych modyfikacjach chronologicznych, jest nadal stosowany^[1][4].

Hildebrand prowadził również badania nad kulturą materialną średniowiecznej Szwecji, dziejami mennictwa i monet oraz sztuką kościelną. W 1880 roku ukończył podręcznik De förhistoriska folken i Europa, stanowiący porównawcze opracowanie pradziejów Europy. W pracy Sveriges medeltid przedstawił rozwój społeczny, gospodarczy i kulturowy średniowiecznej Szwecji^[1][3].

Był jednym z inicjatorów opracowania i publikowania korpusu szwedzkich inskrypcji runicznych. Przygotował koncepcję wydawnictwa obejmującego teksty, fotografie i opisy znanych zabytków runicznych, realizowaną później jako seria Sveriges runinskrifter^[5].

W 1874 roku został członkiem Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności. W 1891 roku wybrano go do Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, której przewodniczył w latach 1909–1910^[1][3].

16 maja 1895 roku został wybrany do Akademii Szwedzkiej, w której objął fotel nr 6 po Fredriku Auguście Dahlgrenie. Uroczyste przyjęcie nastąpiło 20 grudnia tego samego roku. Od czerwca do grudnia 1912 roku pełnił obowiązki stałego sekretarza Akademii, a w latach 1903–1913 był członkiem jej Komitetu Noblowskiego^[3].

W latach 1884–1903 przewodniczył Stowarzyszenie Fredriki Bremer, działającemu na rzecz praw i edukacji kobiet. Podpisał również wystąpienie organizacji do władz Szwecji w sprawie przyznania kobietom praw wyborczych. W latach 1887–1909 był przewodniczącym Szwedzkiego Towarzystwa Turystycznego^[1].

• Svenska folket under hednatiden (1866);
• Lifvet på Island under sagotiden (1867);
• Den vetenskapliga fornforskningen, hennes uppgift, behof och rätt (1873);
• Den kyrkliga konsten under Sveriges medeltid (1875);
• De förhistoriska folken i Europa (1873–1880);
• Sveriges medeltid. Kulturhistorisk skildring (1879–1903);
• The Industrial Arts of Scandinavia in the Pagan Time (1883);
• Sveriges historia intill tjugonde seklet. Medeltiden (1905)^[1][3].

Pozostawiona przez Hildebranda biblioteka została przekazana Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności przez jego córkę w 1961 roku. Zbiór obejmuje szwedzkie i zagraniczne publikacje humanistyczne z drugiej połowy XIX i pierwszej połowy XX wieku^[6].