Harcap
Harcap bądź harcab (niem. Haarzopf od das Haar – włosy i der Zopf – warkocz) – warkocz peruki lub fryzury noszony przez mężczyzn w XVIII wieku.
W 2 poł. XVIII w. harcap był obowiązkowym uczesaniem żołnierzy w niektórych armiach europejskich[1], mającym chronić kark przed uderzeniem. Za czasów Fryderyka Wielkiego harcap w armii pruskiej miał sięgać aż do rękojeści szpady. Po jego śmierci został on skrócony do poziomu łokcia. Z czasem przeszedł do mody cywilnej, także poza Prusami[2] i coraz częściej był tylko częścią peruki. Wyszedł z mody w okresie rewolucji francuskiej[2].
Na harcap zakładano jedwabny woreczek zawiązywany u góry na kokardę, tzw. harbajtel. Wzór i kolor harbajtla był u żołnierzy regulowany specjalnymi przepisami[1].
Harcap w kulturze
Harcap, noszony początkowo przez żołnierzy, a potem również przez urzędników, był jednym z symbolów Prus, a dla Polaków – symbolem zaborcy. Pojawia się on w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza w relacji posła z Wielkopolski Bartka, który wspomina o łapaniu herów oficerów za harcaby[3] podczas powstania po bitwie pod Jeną-Auerstedt.
W Przygodach barona Münchhausena tytułowy bohater nosi harcap z naturalnych włosów. W jednym z epizodów ratuje się z bagna, wyciągając się samemu właśnie za harcap.
Przypisy
- 1 2 Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 147, ISBN 978-83-01-12365-9.
- 1 2 Sztuka świata. Słownik terminów A-K. T. 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 245, ISBN 978-83-213-4726-4.
- ↑ Pan Tadeusz ks. VII – Rada
Bibliografia
- Dariusz Łukasiewicz. Harcap i kołtun. „Rzeczpospolita”. 143, 21.06.97. www.rzeczpospolita.pl