Harpactea hombergi
| Harpactea hombergi | |||
| (Scopoli, 1763) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Harpactea | ||
| Gatunek |
Harpactea hombergi | ||
| Synonimy | |||
| |||
Harpactea hombergi – gatunek pająka z rodziny komórczakowatych. Zamieszkuje Europę.
Taksonomia
Gatunek opisany został po raz pierwszy w 1763 roku przez Giovanniego Antonia Scopolego pod nazwą Aranea hombergii[1][2]. W 1830 roku przeniesiony został przez Charlesa Athanase’a Walckenaera do rodzaju Dysdera[3]. W 1832 roku opisany został niezależnie przez Johna Blackwalla pod nazwą Dysdera latreillii[4] i z takim epitetem umieszczony został po raz pierwszy w rodzaju Harpactes w 1835 roku przez Roberta Templetona[5]. Kombinację Harpactea hombergi podał jako pierwszy w 1871 roku Tamerlan Thorell[6].
Morfologia
Samce osiągają od 4,5 do 5,7 mm długości ciała przy prosomie długości od 1,6 do 2,3 mm, zaś samice od 4,4 do 6,5 mm długości ciała przy prosomie długości od 1,8 do 2,1 mm[7][8]. Zarys ciała, a zwłaszcza opistosomy (odwłoka) jest dość mocno wydłużony[9][10].
Karapaks u samca jest pomarańczowoczerwony[7] do ciemnobrązowego z czerwonym odcieniem[8], u samicy zaś ciemnobrązowy do prawie czarnego[7][8]. Sześcioro oczu rozmieszczonych jest blisko siebie. Wysokość nadustka jest bardzo mała[8]. Szczękoczułki są ciemnobrązowe, u samca z odcieniem czerwonawym. Przednia krawędź bruzdy szczękoczułka ma dwa zęby, a tylna dwa lub trzy[7][8]. Warga dolna jest trochę dłuższa niż szersza, sternum natomiast półtorakrotnie dłuższe niż szersze i z tyłu ścięte. Barwa sternum jest rudobrązowa do ciemnobrązowej[8]. Odnóża są bladożółte do żółtawobrązowych z wyraźnym, ciemniej brązowym obrączkowaniem[7][8][9]; obrączki położone są na udach, nasadach goleni i dosiebnych częściach nadstopi[7]. Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej do I, IV, II, III[8]. Uda pierwszej i drugiej pary mają od jednego do dwóch kolców, a pozostałych par cztery kolce. Brak jest kolców na trzeciej parze rzepek i czwartej parze bioder[7].
Opistosoma jest znacznie dłuższa niż szersza i znacznie dłuższa od prosomy[7][8][9], u samca stożkowata i bocznie spłaszczona, u samicy walcowata[7]. Barwę wierzchu ma szarawą, szarobrązową, rudobrązową lub ciemnobrązową, spodu zaś zwykle żółtawobrązową, u samca z ciemniejszym, wąskim paskiem wzdłuż środka[7][8]. Wieczka płuc książkowych są bladożółte[8].
Nogogłaszczki samca cechuje zwisający, umieszczony na wystającej części cymibum bulbus z zakrzywionym na szczycie embolusem[8].
Biologia i ekologia
Pająk ten zasiedla lasy i ich pobrzeża, wrzosowiska, łąki, wydmy, mokradła, rumowiska, jaskinie, winnice, ogrody i siedziby ludzkie[7][8]. W górach jest częstszy niż na nizinach. Prowadzi skryty tryb życia[9]. Bytuje wśród mchów i ściółki, w szczelinach skalnych, pod kamieniami, porostami i odstającą korą drzew[9][7][8][11]. Nocami aktywnie poluje[9][8] na bezkręgowce, w tym inne pająki[10], za dnia zaś kryje się w oprzędzie mieszkalnym[9]. Nie konstruuje sieci łownych[8].
Aktywne osobniki dorosłe spotyka się przez cały rok[7], aczkolwiek dorosłe samce najliczniej obserwuje się wiosną i latem[8]. W trakcie trwającej od 3 do 4 minut kopulacji samiec wprowadza do otworów samicy narządy obu nogogłaszczków jednocześnie[9]. Samica tworzy luźny, gruszkowaty kokon jajowy, zawierający około 25 jasnoczerwonawych jaj[9][8].
Rozprzestrzenienie
Gatunek palearktyczny, europejski, znany z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii i Kosowa[7].
Przypisy
- ↑ J.A. Scopoli: Entomologia carniolica, exhibens insecta carniolae indigena et distributa in ordines, genera, species, varietates. Methodo Linnaeana. Vindobonae: Ioannis Thomae Trattner, 1763, s. 403.
- ↑ Gen. Harpactea Bristowe, 1939. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-29].
- ↑ Aranéides. W: C. A. Walckenaer: Faune française ou histoire naturelle générale et particulière des animaux qui se trouvent en France, constamment ou passagèrement, à la surface du sol, dans les eaux qui le baignent et dans le littoral des mers qui le bornent par Viellot, Desmarrey, Ducrotoy, Audinet, Lepelletier et Walckenaer. Paris: F.-G. Levrault, 1830, s. 186.
- ↑ J. Blackwall. Description of a species of Arachnida, hitherto uncharacterized, belonging to the family Araneidae. „London and Edinburgh Philosophical Magazine and Journal of Science”. 1 (3), s. 190–191, 1832. DOI: 10.1080/14786443208647870.
- ↑ R. Templeton. On the spiders of the genus Dysdera Latr. with the description of a new allied genus. „The Zoological Journal”. 5, s. 400–408, 1835.
- ↑ T. Thorell: Remarks on synonyms of European spiders. Part II. Uppsala: C. J. Lundström, 1871, s. 153.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Wolfgang Nentwig, Theo Blick, Daniel Gloor, Ambros Hänggi, Christian Kropf: Harpactea hombergi (Scopoli, 1763). [w:] Araneae. Spiders of Europe [on-line]. Universität Bern. [dostęp 2024-11-11].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 S. Almquist. Swedish Araneae, part 1 – families Atypidae to Hahniidae. „Insect Systematics & Evolution, Supplement”. 63, s. 35–36, 2005.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Heiko Bellmann, Pająki i inne pajęczaki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2021, s. 54, ISBN 978-83-7763-486-8.
- 1 2 Harpactea hombergi. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2025-12-01].
- ↑ Jerzy Prószyński, Wojciech Staręga, Katalog Fauny Polski Tom 16. Część XXXIII. Pająki – Aranei, „Katalog Fauny Polski”, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.