Heimito von Doderer

Heimito von Doderer
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

5 września 1896
Hadersdorf-Weidlingau

Data i miejsce śmierci

23 grudnia 1966
Wiedeń

Zawód, zajęcie

pisarz

Franz Carl Heimito Ritter von Doderer (ur. 5 września 1896 w Hadersdorf-Weidlingau koło Wiednia, zm. 23 grudnia 1966 w Wiedniu) – austriacki pisarz i autor, głównie powieści i opowiadań. Jego (ograniczony) dorobek liryczny i eseistyczny, a także dzienniki, są mniej znane. Dzięki powieściom miejskim „Die Strudlhofstiege oder Melzer und die Tiefe der Jahre” (opublikowanej w 1951) i „Die Dämonen” (1956), będącym jego opus magnum, stał się czołową postacią literatury austriackiej lat 50. i pierwszej połowy lat 60. XX w.

Życiorys

Urodził się jako syn Wilhelma Carla Gustava von Doderer, inżyniera budownictwa. Był najmłodszym z sześciorga rodzeństwa. W 1914 roku ukończył szkołę średnią[1]. Następnie podjął studia prawnicze w Wiedniu. Na czas ten przypadł wybuch pierwszej wojny światowej, który przerwał mu edukację[2]. Heimito von Doderer został powołany do wojska jako chorąży. Dostał się do niewoli rosyjskiej. Jesienią 1916 roku zesłano go na Syberię[1]. Spędził tam 4 lata[2]. Na zesłaniu poświęcił się twórczości literackiej[1]. Po powrocie do Austrii jesienią 1920 podjął studia z zakresu historii i psychologii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Ukończył je, uzyskując stopień doktora.[2].

W kwietniu 1933 został członkiem nazistowskiej partii NSDAP[1], z której po krótkim czasie wystąpił[3]. Wychowywany w tradycji luterańskiej, jeszcze w 1939 określał się jako osoba "wierząca w Boga", w 1940 przeszedł na katolicyzm, co bywa uznawane za najbardziej wyrazisty przejaw jego dystansowania się od ideologii narodowosocjalistycznej[4].

Podczas II wojny światowej został powołany do wojska i służył jako oficer rezerwy w Luftwaffe. Po kapitulacji III Rzeszy dostał się do niewoli alianckiej w Norwegii[4]. Do Wiednia powrócił w maju 1946[5]. W 1958 Doderer otrzymał Großer Österreichischer Staatspreis (Wielką Austriacką Nagrodę Literacką)[2].

Kamień pamiątkowy w miejscu, w którym stał dom narodzin Doderera

Dzieła

  • 1923: Gassen und Landschaft
  • 1924: Die Bresche
  • 1930: Das Geheimnis des Reichs
  • 1930: Der Fall Gütersloh
  • 1938: Ein Mord, den jeder begeht
  • 1940: Ein Umweg
  • 1951: Die erleuchteten Fenster oder die Menschwerdung des Amtsrates Julius Zihal
  • 1951: Die Strudlhofstiege oder Melzer und die Tiefe der Jahre
  • 1953: Das letzte Abenteuer
  • 1956: Die Dämonen. Nach der Chronik des Sektionsrates Geyrenhoff
  • 1957: Ein Weg im Dunkeln
  • 1958: Die Posaunen von Jericho
  • 1959: Grundlagen und Funktion des Romans
  • 1959: Die Peinigung der Lederbeutelchen
  • 1962: Die Merowinger oder die totale Familie
  • 1963: Roman Nr.7/1. Die Wasserfälle von Slunj
  • 1964: Tangenten. Tagebuch eines Schriftstellers 1940 – 1950
  • 1966: Unter schwarzen Sternen
  • 1966: Meine neunzehn Lebensläufe und neun andere Geschichten

Spuścizna

  • 1967: Roman No. 7/II. Der Grenzwald
  • 1968: Frühe Prosa. Die Bresche – Jutta Bamberger – Das Geheimnis des Reichs
  • 1969: Repertorium
  • 1970: Die Wiederkehr der Drachen
  • 1972: Die Erzählungen
  • 1976: Commentarii 1951 bis 1956. Tagebücher aus dem Nachlaß
  • 1986: Commentarii 1957 bis 1966. Tagebücher aus dem Nachlaß
  • 1986: Heimito von Doderer / Albert Paris Gütersloh: Briefwechsel 1928 – 1962
  • 1991: Die sibirische Klarheit
  • 1996: Gedanken über eine zu schreibende Geschichte der Stadt Wien
  • 1996: Tagebücher 1920 – 1939
  • 1996: Von Figur zu Figur

Opracowania

  • Wolfgang Fleischer: Das verleugnete Leben. Die Biographie des Heimito von Doderer. Kremayr & Scheriau, Wien 1996
  • Henner Löffler: Doderer-ABC. Ein Lexikon für Heimitisten. dtv, München 2001
  • Helmut Pany (Hrsg.): Des Dichters Saitenspiel. Heimito von Doderer und die Musik. Doblinger, Wien 1993
  • Lutz-Werner Wolff: Heimito von Doderer. Rowohlt, Reinbek 2000
  • Jürgen Busche: Eidyllion – das heißt kleines Bildchen. Über Arno Schmidt und Heimito von Doderer, in: Jörg Drews/Hans-Michael Bock: Der Solipsist in der Heide. edition text + kritik, München 1974
  • Dorothea Zeemann: Jungfrau und Reptil. Leben zwischen 1945 und 1972. Suhrkamp, Frankfurt/Main 1982
  • Kai Luehrs-Kaiser/Gerald Sommer (Hrsg.): „Flügel und Extreme“: Aspekte der geistigen Entwicklung Heimito von Doderers.“ (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; 1). Königshausen & Neumann, Würzburg 1999
  • Gerald Sommer (Hrsg.): „Gassen und Landschaften: Heimito von Doderers „Dämonen“ vom Zentrum und vom Rande aus betrachtet“ (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; 3). Königshausen & Neumann, Würzburg 2004
  • Dietrich Weber: „Doderer-Miniaturen“ Hrsg. v. Henner Löffler u. Kai Luehrs-Kaiser. (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; Sonderband 2)
  • Christopher Dietz: Wer nicht riechen will, muss fühlen. Geruch und Geruchssinn im Werk Heimito von Doderers, Edition Präsens, Wien 2002

Przypisy

  1. 1 2 3 4 e, Heimito von Doderer – Tugend über dem Abgrund [online], Deutschlandfunk Kultur [dostęp 2022-05-03] (niem.).
  2. 1 2 3 4 Heimito von Doderer [online], www-chbeck-de.translate.goog [dostęp 2022-05-03].
  3. ↑ Heimito von Doderer – 4 Bücher – Perlentaucher [online], www.perlentaucher.de [dostęp 2022-05-03].
  4. 1 2 Biographie des Monats Dezember 2021 [online], www.oeaw.ac.at [dostęp 2026-07-29].
  5. ↑ e, Heimito von Doderer - Tugend über dem Abgrund [online], Deutschlandfunk Kultur, 18 grudnia 2021 [dostęp 2026-07-29] (niem.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.