Helena Arkawin
 zdjęcie z 1905 roku | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód | |
Helena Arkawin (ur. 3 lutego 1878 w Płocku, zm. we wrześniu 1943 w Warszawie) – polska aktorka i reżyserka teatralna.
Życiorys
Helena Arkawin urodziła się w rodzinie żydowskiej[1] jako córka Ignacego Arkawina i Cecylii z domu Segał[2]. Ukończyła gimnazjum, a następnie, w 1899 roku, klasę dykcji i deklamacji przy Warszawskim Teatrze Muzycznym. Na scenie zadebiutowała 15 listopada 1900 roku tytułową rolą w spektaklu Ksenia.
Została zaangażowana do Teatru Miejskiego we Lwowie, gdzie szybko dostrzeżono jej talent, nieskazitelną dykcję oraz dobre warunki zewnętrzne. Często powierzano jej główne, a co za tym idzie niezwykle odpowiedzialne role, najczęściej amantek lub bohaterek. Równocześnie pracowała jako recytatorka.
W latach 1902–1911 była aktorką krakowskiego Teatru Miejskiego, potem występowała w Warszawie, Łodzi, Petersburgu oraz w innych miastach. Na początku lat 30. XX w. występowała oraz reżyserowała w teatrach bydgoskich, a później – poznańskich. Wystąpiła w filmie Tajemnice Warszawy z 1917 roku.
Około 1937 roku wróciła do stolicy. Została zadenuncjowana i zaaresztowana na Pawiaku. Została zamordowana w al. Szucha w 1943 roku[3].
Spektakle (wybór)
Teatr Miejski, Lwów
- 1900 – Ksenia jako Ksenia
- 1900 – Baśń Nocy Świętojańskiej jako Pszczółka
- 1900 – Tragedie duszy jako Katarzyna Nemi
- 1901 – Psyche jako Regina
- 1901 – Wesele jako Maryna; Rachel
- 1901 – Uroczne oczy jako Lydia
- 1901 – Wnętrze jako Maria
- 1901 – Życie we dwoje jako Zuzanna
- 1901 – Młynarz i jego córka jako Maria
- 1901 – Pan sędzia jako Laura Leplantois
- 1901 – Biada kłamcy jako Edryta
- 1901 – Nadzieja jako Klementyna
- 1902 – Nikt mnie nie zna jako Klara
- 1902 – Tamten jako Maria
- 1902 – Królowa Bajka jako Sen
- 1902 – Nasze szwaczki jako Anna
- 1902 – Wieczór Trzech Króli jako Oliwia
- 1902 – Intryga i miłość jako Ludwika
Teatr Miejski, Kraków
- 1902 – Szczęście jako Genowefa
- 1902 – Nie-Boska komedia – Prolog
- 1903 – Bolesław Śmiały jako Niewierna żona
- 1904 – Eros i Psyche jako Arete
- 1905 – Wesele jako Marynia
- 1905 – Tamten jako Pani Wielborska
- 1905 – Skarb jako Wdowa
- 1905 – Terakoja jako Tonami
- 1905 – Żydzi jako Chana
- 1905 – Betleem polskie jako Mieszczka z poznańskiego
- 1906 – Wieczór Trzech Króli jako Oliwia
- 1906 – Dzieci słońca jako Helena Mikołajewna
- 1906 – Starościc ukarany jako Krystyna Szydłowska
- 1906 – Pelleas i Melisanda jako Genowefa
- 1906 – Moloch jako Wanda
- 1906 – 300 dni jako Berta
- 1906 – Barbarzyńcy jako Anna Fiodorówna
- 1906 – Odwieczna baśń jako Bożena
- 1906 – Zimowa powieść jako Czas
- 1906 – Wiśniowy sad jako Waria
- 1906 – Sherlock Holmes jako Alicja Faulkner
- 1906 – Moralność pani Dulskiej jako Lokatorka
- 1907 – Rycerze Północy jako Dagna
- 1907 – Beatrix Cenci jako Furia III
- 1907 – Miłość jako Malarka
- 1907 – Piękna Mirandolina jako Hortensja
- 1907 – Cyd jako Wisła
- 1907 – Ciocia Baruch jako Klara
- 1908 – Stypa jako Drena
- 1908 – Miłość czuwa jako Firmina Bernier
- 1908 – Chmury jako I przodownica chóru Chmur
- 1908 – Mąż męczennik jako Marcelina
- 1908 – Salamandra jako Zofia Porkowska
- 1908 – Car Samozwaniec jako Carica Marina Mniszkówna
- 1908 – Cześć dla krzyża jako Julia
- 1908 – Lady Godiva jako Służebna
- 1908 – Gdy umarli obudzimy się jako Maja
- 1908 – Krakus książę nieznany jako Źródło
- 1908 – 2x2=5 jako Estera Abel (reż. Maksymilian Węgrzyn)
- 1908 – Pani zamku Ostrot jako Elina Gyldenlove (reż. Józef Sosnowski)
- 1908 – Wampir jako Lea (reż. J. Sosnowski)
- 1908 – Związek nadpostępowy jako Zofia
- 1908 – Mój dzieciak jako Pani de Precigne
- 1908 – Noc listopadowa jako Nike spod Cheronei
- 1908 – Ojciec i syn jako Pani Berta Lund
- 1909 – Miłosierna dusza jako Kolomba
Inne teatry
Teatr Miejski im. Słowackiego, Kraków
- 1910 – Dzieje Orestesa jako Kassandra
Teatr Polski, Poznań
- 1920 – Moralność pani Dulskiej jako Juliasiewiczowa (reż. Roman Żelazowski)
- 1922 – Lilla Weneda jako Gwinona (reż. Nina Młodziejowska)
Przypisy
- ↑ Anna Kuligowska-Korzeniewska, Danciger Jidisz Teater, „Pamiętnik Teatralny”, 71 (3), Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, 2022, s. 165, DOI: 10.36744/pt.1290, ISSN 0031-0522 [dostęp 2025-12-22].
- ↑ Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 12.
- ↑ Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 338.
Linki zewnętrzne
- Helena Arkawin w bazie IMDb (ang.)
- Helena Arkawin w bazie Filmweb
- Helena Arkawin w bazie filmpolski.pl
- Helena Arkawinówna, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09].