Helena Raszka
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
24 stycznia 1930 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
17 maja 2016 |
| Narodowość | |
| Język | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
Helena Raszka (ur. 24 stycznia 1930 w Bydgoszczy, zm. 17 maja 2016 w Szczecinie[1]) – polska poetka[2].
Życiorys
Urodziła się w Bydgoszczy, w rodzinie Józefa Błażejewskiego, ichtiologa, i Anny z Adamczewskich. W 1931 roku przeniosła się z rodzicami do Poznania[3].
Po wybuchu II wojny światowej, w grudniu 1939 została wraz z rodziną wysiedlona z miasta. W czasie okupacji niemieckiej mieszkała kolejno w Częstochowie, pod Dynowem oraz we wsi Czernichów[3].
Po wyzwoleniu uczyła się początkowo w liceum ogólnokształcącym w Krakowie, a od jesieni 1945 w gimnazjum w Gorzowie Wielkopolskim, gdzie w 1949 zdała maturę. W latach 1949–1950 studiowała filologię polską na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Studiów nie ukończyła. Od 1951 roku wraz z mężem mieszkała w Szczecinie[2] w dzielnicy Pogodno przy ulicy Żwirki i Wigury. Debiutowała jako poetka w 1956 roku na łamach tygodnika „Ziemia i Morze” wierszem Droga. Swoje wiersze drukowała w czasopismach m.in. w „Arkuszu”, „Autografie”, „Gazecie Lwowskiej”, „Literaturze”, „Odrze”, „Poezji”, „Pograniczach”, „Pomeranii”, „Spojrzeniach”, „Toposie”, „Twórczości”, „Tygodniku Solidarność”, „Życiu Literackim”. Publikowała także w drugim obiegu, m.in w „Obrazie” i „Kulturze Niezależnej”. W latach 1967–1970 należała do zespołu redakcyjnego kwartalnika „Vineta”, w którym odpowiedzialna była za poezję[2]. W latach 1975–1980, w związku z działalnością opozycyjną męża oraz sprzeciwem wobec ingerencji cenzury, dokonanych na tomach wierszy złożonych do druku, była objęta zakazem publikacji[3].
W latach 1960–1983 była członkinią Związku Literatów Polskich. Była m.in. sekretarzem zarządu Oddziału Szczecińskiego ZLP. W latach 1964–1969 z jego ramienia opiekowała się Kołem Młodych. Należała do zarządu Klubu Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” w Szczecinie oraz Szczecińskiego Towarzystwa Kultury. W 1989 roku została członkinią Stowarzyszenia Pisarzy Polskich[3]. Współpracowała z Rozgłośnią Polskiego Radia w Szczecinie, dla której przygotowała kilka słuchowisk poetyckich[2].
Od 1950 roku była żoną Kazimierza Raszki (1918–2013), inżyniera leśnika, z którym miała córką Bożenę (ur. 1951)[4].
Zmarła w Szczecinie, pochowana 21 maja 2016 roku na cmentarzu Centralnym (kwatera 20E-5-7)[5].
Twórczość
- Okruchy bursztynu, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1959.
- Inny kraj, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962.
- Bliżej dna, Warszawa: Czytelnik 1965.
- Portret zdziwiony sobą, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1966.
- Liczba pojedyncza, Warszawa: Czytelnik 1970.
- Korzeń i skała, 1977.
- Miłość, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1981.
- Liczba mnoga, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1982.
- Biała Muzyka, Szczecin: 13 Muz 1994.
- Wiersze wybrane, Szczecin: Foka 1996.
- Na poboczu, Szczecin: Książnica Pomorska 2000.
- Głosy w przestrzeni, 2011.
- Imię własne, 2011.
Nagrody i odznaczenia
- 1957 – II nagroda na konkursie Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie za zbiory wierszy Słowa najcichsze i Okruchy bursztynu
- 1961 – wyróżnienie na Kłodzkiej Wiośnie Poetyckiej
- 1965 – Nagroda „Pióra” w konkursie Zrzeszenia Studentów Polskich i Klubu Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku dla tomiku Bliżej dna[6]
- 1967 – Nagroda WRN w Szczecinie za upowszechnianie kultury
- 1975 – Nagroda Rozgłośni Polskiego Radia w Szczecinie w plebiscycie na najwybitniejszą szczecińską książkę XXX-lecia za tom wierszy Liczba pojedyncza
- 1981 – Nagroda Wojewody Szczecińskiego za twórczość poetycką
- 1996 – Nagroda Artystyczna Miasta Szczecina
- 2009 – Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[7][8]
- 2012 – nominacja do Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego - Orfeusz za tomik Głosy w przestrzeni[9]
- 2015 – Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina
Źródło:[2].
Upamiętnienie
18 marca 2015 Helena Raszka została patronką Szkoły Podstawowej nr 7 przy ul. Złotowskiej 86 na szczecińskim Warszewie[10].
Od 19 maja do 30 czerwca 2016 w holu przed Salą Stefana Flukowskiego Książnicy Pomorskiej w Szczecinie prezentowana była okolicznościowa wystawa poświęcona poetce.
Przypisy
- ↑ Nie żyje najbardziej znana szczecińska poetka Helena Raszka. szczecin.wyborcza.pl. [dostęp 2016-05-19]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 Helena Raszka – Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl [online], pomeranica.pl [dostęp 2025-04-02].
- 1 2 3 4 Ewa Głębicka, Raszka Helena - Słownik Pisarzy i badaczy XX i XXI w. [online], pisarzeibadacze.ibl.edu.pl [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Helena Raszka Dzień Patronki Szkoły - Gazetka okolicznościowa [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Wyszukiwarka miejsca pochówku w Szczecinie [online], cmentarze.szczecin.pl [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Foto Zdarzenia. Różne. „Litery”. Rok V, Nr 1 (49), s. 31, styczeń 1966. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe, RSW „Prasa”. [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis [online], gov.pl [dostęp 2026-03-30].
- ↑ Glorie Artis rozdane [online], mkidn.gov.pl, 27 stycznia 2010 [dostęp 2012-11-22].
- ↑ Orfeusz - Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego - nominowani. www.orfeusz-nagroda.pl. [dostęp 2015-07-05].
- ↑ Andrzej Kutys: Helena Raszka patronką szczecińskiej podstawówki. radioszczecin.pl. [dostęp 2015-03-18]. (pol.).
Bibliografia
- Lesław Marian Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939–1991: Leksykon. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995. ISBN 83-01-11593-9.
