Helena Rzeszotarska

Helena Rzeszotarska
Data i miejsce urodzenia

4 października 1879
Petersburg

Data i miejsce śmierci

11 sierpnia 1976
Warszawa

Zawód, zajęcie

nauczycielka, pedagog

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Tablica upamiętniająca Helenę Rzeszotarską na budynku przy ulicy jej imienia w Warszawie
Kamienica Jana Modzelewskiego przy ul. Konopackiej 4, w której w latach 1915−1959 mieściła się szkoła założona przez Helenę Rzeszotarską

Helena Rzeszotarska (ur. 4 października 1879 w Petersburgu[1.1], zm. 11 sierpnia 1976 w Warszawie)[2] – polska nauczycielka i pedagog. Założycielka prywatnej żeńskiej szkoły średniej działającej w latach 1908–1949 na warszawskiej Pradze.

Życiorys

Była córką Marii z Iwanowskich i Alfonsa Rzeszotarskiego, inżyniera i profesora Petersburskiego Uniwersytetu Politechnicznego[1.2]. W 1896 ukończyła jedno z gimnazjów państwowych w Petersburgu[1.1]. W latach 1897–1901 uzupełniała wykształcenie średnie tajnymi wykładami z zakresu literatury polskiej i francuskiej[1.1]. W latach 1901–1904 pracowała w szkole elementarnej[1.1]. Po śmierci ojca w 1904 przeniosła się z Petersburga do Warszawy[1.1].

W 1908 odkupiła od Stanisławy Gostomskiej dwuklasową szkołę żeńską przy ul. Nowostalowej 6 (obecnie odcinek ul. Stalowej między ul. Inżynierską i ul Konopacką) i przekształciła ją w czteroklasowe żeńskie progimnazjum[3.1]. W 1915 wynajęła część kamienicy Jana Modzelewskiego przy ul. Konopackiej 4, do której przeniosła się szkoła[4]. W latach 1915–1919 przy progimnazjum działała także dwuletnia Średnia Szkoła Zawodowa[1.3]. Czesne w szkole Heleny Rzeszotarskiej było niższe niż w innych podobnych placówkach w Warszawie, oferowała ona także liczne ulgi i zwolnienia dla najuboższych ale zdolnych uczennic[3.2]. Uczęszczały do niej nie tylko dziewczęta z Pragi, ale również okolicznych miejscowości, m.in. Strugi, Wołomina i Miłosnej[5]. W 1923 otrzymała od Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zezwolenie na prowadzenie pełnej szkoły średniej z prawem do przeprowadzenia matur[1.4].

W 1926 wstąpiła do zakonu franciszkanek misjonarek Maryi, uzyskując jednocześnie zgodę władz kościelnych na dalsze prowadzenie szkoły w Warszawie[1.5].

Podczas okupacji niemieckiej w szkole prowadzono tajne nauczanie i wydano 45 konspiracyjnych matur[6]. Powstała tam komórka organizacyjna Armii Krajowej, której Helena Rzeszotarska była członkiem[1.6]. W 1942 nie uzyskała ona od władz niemieckich pozwolenia na dalsze prowadzenie przy ul. Konopackiej prywatnej szkoły powszechnej, a w 1943 Niemcy zamknęli również jej prywatną szkołę gospodarczą[1.7].

Szkoła została reaktywowana po wyzwoleniu Pragi w 1944[3.3]. W 1949 placówka została upaństwowiona[3.3][5]. Helena Rzeszotarska nie skorzystała z propozycji odkupienia przez władze oświatowe wyposażenia szkoły i przekazała je nieodpłatnie na rzecz utworzonej w jej miejsce szkoły Państwowej Żeńskiej Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia Podstawowego i Licealnego nr 17[3.3]. Pozostała w niej także jako nauczycielka języka polskiego[1.8]. W 1959 szkoła została przeniesiona z ul. Konopackiej na nowo wybudowane osiedle Praga III, do nowego budynku przy ul. Burdzińskiego, gdzie kontynuowała działalność pod nazwą L Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Integracyjnymi im. Ruy Barbosy[3.3][5].

Helena Rzeszotarska została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[7] (kwatera 28-4-16/17)[8].

Odznaczenia

Upamiętnienie

Przypisy

  1. Anna Dunin-Wąsowiczowa: Oczarowania. Gimnazjum i Liceum Heleny Rzeszotarskiej 1908–1949. Warszawa: Wydawnictwo Lampa i Iskra Boża, 1995. ISBN 83-901125-9-0.
    1. 1 2 3 4 5 S. 65.
    2. ↑ S. 65, 66.
    3. ↑ S. 94.
    4. ↑ S. 104.
    5. ↑ S. 85.
    6. ↑ S. 137.
    7. ↑ S. 131–132.
    8. ↑ S. 54.
    9. 1 2 S. 151.
  2. ↑ Kronika wydarzeń w Warszawie 1 VII–30 IX 1976. „Kronika Warszawy”. 1 (29), s. 134, 1976.
  3. Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Tom III. Praga. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2004. ISBN 978-83-61932-03-1.
    1. ↑ S. 84.
    2. ↑ S. 84–85.
    3. 1 2 3 4 S. 87.
  4. 1 2 Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 6. Kępna–Koźmińska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2000, s. 98. ISBN 83-88372-04-4.
  5. 1 2 3 Dorota Wilkiewicz: Ulice i uliczki naszej Pragi. Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Pragi, 1999, s. 58. ISBN 83-906889-2-1.
  6. ↑ Agata Ignatowicz: Tajna oświata i wychowanie w okupowanej Warszawie. Warszawa: Fundacja „Warszawa Walczy 1939-1945”, 2009, s. 68. ISBN 978-83-11-11573-6.
  7. ↑ Założycielka Rzecz o Helenie Rzeszotarskiej.... [w:] L Liceum Ogółnokształcące z Oddziałami Integracyjnymi im. Ruy Barbosy w Warszawie [on-line]. lo50.edu.pl. [dostęp 2020-03-22].
  8. ↑ Cmentarz Stare Powązki: Rzeszotarscy, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-15].
  9. ↑ Uchwała Nr XXXVI/834/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 r. w sprawie zmiany nazw ulic w Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 238 poz. 6400”, 18 września 2004.
  10. ↑ Ulica Heleny Rzeszotarskiej w Warszawie w Targeo
  11. ↑ Na Stalowej odsłonięto Praską Galerię Sław. twoja-praga.pl, 30 września 2017. [dostęp 2020-03-18].
  12. ↑ Prawobrzeżne. [w:] Muzeum Warszawskiej Pragi [on-line]. [dostęp 2024-05-15].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.