Helicops angulatus
| Helicops angulatus[1] | |||
| (Linnaeus, 1758) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina |
Colubroidea | ||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
Helicops angulatus | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Helicops angulatus – gatunek wodnego węża z rodziny połozowatych (Colubridae), należący do podrodziny ślimaczarzy (Dipsadinae) i plemienia Hydropsini. Jest szeroko rozprzestrzeniony w północnej i środkowej Ameryce Południowej oraz na Trynidadzie.
Systematyka
Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego został opisany w 1758 roku przez Karola Linneusza w 10. edycji fundamentalnej pracy Systema Naturae jako Coluber angulatus[2][4]. W późniejszych opracowaniach umieszczano go niekiedy w rodzajach Natrix i Uranops, a obecnie zaliczany jest do rodzaju Helicops[2]. Holotyp NRM[a] 17, samica o długości 600 mm[5]. Nie wyróżnia się podgatunków[1][2].
Etymologia
- Helicops: gr. ἑλιξ helix, ἑλικος helikos „spirala, zwój, skręt, muszla ślimaka”[6]; ωψ ōps, ωπος ōpos „oblicze, wygląd”[6].
- angulatus: łac. angulus „kąt, róg”, łac. -atus „zaopatrzony w”; nazwa ta odnosi się do kątów jego głowy, do romboidalnego znaku na karku lub do obecności wyraźnych kilów (tj. pionowych kresek) na łuskach grzbietowych, które nadają wygląd wielu kątów[2][7][8].
Morfologia
Helicops angulatus jest krępo zbudowanym wężem wodnym o grubym ciele i wyraźnie zwężonym ogonie. Oczy i nozdrza położone są wysoko na głowie, co ułatwia oddychanie podczas zanurzenia[9][7]. Ubarwienie grzbietu jest brązowe lub szarobrązowe z ciemnymi poprzecznymi przepaskami; brzuch jaśniejszy, często z plamami[7][8]. Łuski grzbietowe są silnie kilowane[9][10].
| Samiec | Samica | |
| Długość całkowita (mm) | do 686 | do 735 |
| Rzędy łusek grzbietowych | 17–20 | |
| Tarczki brzuszne | 103–123 | |
| Tarczki podogonowe | 60–86 | |
Występowanie
Gatunek szeroko rozpowszechniony w północnej i środkowej części Ameryki Południowej. Występuje w dorzeczach Amazonki i Orinoko, w Brazylii, Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Ekwadorze, Peru, Boliwii oraz na Trynidadzie[3][10].
Ekologia i zachowanie
Helicops angulatus zasiedla wolno płynące rzeki, rozlewiska, jeziora, stawy, kanały irygacyjne oraz zalewane tereny nadrzeczne[3][9][10]. Preferuje wody o mulistym dnie i gęstej roślinności przybrzeżnej[7]. Aktywny głównie o zmierzchu i w nocy; większość czasu spędza w wodzie lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie[10].
Odżywia się przede wszystkim rybami i płazami, w tym kijankami i dorosłymi żabami m.in. takich gatunków jak Boana boans, Boana geographica, Osteocephalus taurinus, Scinax ruber, Adenomera hylaedactyla, Allobates femoralis, Rhinella margaritifera, Rhinella marina[9][10]. Jest drapieżnikiem, który dostosowuje się do sezonowej dostępności ofiar[10]. Gatunek jest żyworodny[10]. Gatunek ten pada ofiarą innych węży m.in. Eunectes murinus, Drepanoides anomalus, Clelia clelia i Drymarchon corais[7].
Status zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Helicops angulatus został zaliczony do kategorii najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern)[3]. Ma szeroki zasięg występowania, stabilną populację i występuje na obszarach chronionych. Główne zagrożenia obejmują degradację siedlisk wodnych, zanieczyszczenie wód oraz lokalne tępienie przez człowieka[3][10].
Uwagi
- ↑ NRM – Wydział Zoologii Naturhistoriska riksmuseet w Sztokholmie[11].
Przypisy
- 1 2 Helicops angulatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-01-30] (ang.).
- 1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Helicops angulatus (LINNAEUS, 1758), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2026-01-26] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Helicops angulatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-01-30] (ang.).
- ↑ C. Linnaeus, Systema Naturae per Regna Tria Naturae, Secundum Clases, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Symonymis, Locis, wyd. 10, t. 1, 1758, s. 217 (łac.).
- 1 2 Van Wallach, Kenneth L. Williams, Jeff Boundy: Snakes of the World: A Catalogue of Living and Extinct Species. Boca Raton: Taylor and Francis, CRC Press, 2014, s. 321. ISBN 978-1-4822-0848-1. (ang.).
- 1 2 Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, 102, OCLC 637083062 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 J. Acosta-Ortiz, A. Aponte-Gutiérrez, L. Niño-Cárdenas, Brown-banded Watersnake (Helicops angulatus), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/ETXC3519 [dostęp 2026-01-24] (ang.).
- 1 2 3 E. Guerra-Correa, Helicops angulatus, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).
- 1 2 3 4 R.J. Auguste, Helicops angulatus (Water Mapepire), [w:] University of the West Indies [online] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 J.C. Murphy i inni, Evidence for cryptic diversity in the Neotropical water snake Helicops angulatus, „Amphibian & Reptile Conservation”, 14 (3), 2020, s. 138–155 (ang.).
- Mark Henry Sabaj, Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 658, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).