Hemicordulia

	Hemicordulia
	Selys, 1870
	; Hemicordulia tau
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	ważki różnoskrzydłe
Nadrodzina	Libelluloidea
Rodzina	szklarkowate
Rodzaj	Hemicordulia
	Typ nomenklatoryczny
	Cordulia australiae Rambur, 1842
Synonimy
	Cordulia (Hemicordulia) Selys, 1870; Procordulia Martin, 1907;
	Cordulia (Hemicordulia) Selys, 1870; Procordulia Martin, 1907;
Gatunki
	59 gatunków – zobacz opis w tekście
	59 gatunków – zobacz opis w tekście

Hemicordulia – rodzaj ważek z rodziny szklarkowatych (Corduliidae)^[1].

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące od wschodniej Afryki przez Seszele, Maskareny, Madagaskar, południową Azję i Australazję na wschód po wyspy Ogasawara (Bonin) i Polinezję Francuską^[4]^[5]^[6]^[7]^[8].

Systematyka

Takson Hemicordulia wprowadził w 1870 roku Edmond de Sélys Longchamps jako podrodzaj rodzaju Cordulia^[9]. Autor zaliczył do niego jeden gatunek: Cordulia australiae Rambur, 1842^[9]; w 1890 roku William Forsell Kirby wyznaczył go na gatunek typowy^[2]^[10] i podniósł Hemicordulia do rangi rodzaju^[10].

W 1907 roku René Martin wprowadził rodzaj Procordulia, uznając go za takson przejściowy pomiędzy Hemicordulia i Somatochlora^[3]. Autor nie wskazał gatunku typowego^[3]^[8]; w 1912 roku Friedrich Ris jako gatunek typowy wyznaczył Cordulia (Cordulia) affinis^[8]^[11]. W 2025 roku Goodman i inni, na podstawie kompleksowych badań molekularnych zestawionych z oceną cech morfologicznych, zsynonimizowali rodzaj Procordulia z Hemicordulia^[7].

Etymologia

Hemicordulia: gr. ἡμι- hēmi- „pół-”^[12]^[13]; rodzaj Cordulia^[12].
Procordulia: gr. πρό pro „przed”^[12]^[14]; rodzaj Cordulia^[12].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[1]:

Hemicordulia affinis (Selys, 1871)
Hemicordulia africana Dijkstra, 2007
Hemicordulia apoensis Asahina, 1980
Hemicordulia armstrongi Rowe, 2019
Hemicordulia artemis (Lieftinck, 1930)
Hemicordulia asahinai (Karube, 1997)
Hemicordulia asiatica Selys, 1878
Hemicordulia assimilis Hagen in Selys, 1871
Hemicordulia astridae (Lieftinck, 1935)
Hemicordulia atrovirens Dijkstra, 2007
Hemicordulia australiae (Rambur, 1842)
Hemicordulia chrysochlora Lieftinck, 1953
Hemicordulia continentalis Martin, 1906
Hemicordulia cupricolor Fraser, 1927
Hemicordulia cyclopica Lieftinck, 1942
Hemicordulia edai Karube & Katatani, 2012
Hemicordulia eduardi Lieftinck, 1953
Hemicordulia ericetorum Lieftinck, 1942
Hemicordulia erico Asahina, 1940
Hemicordulia fidelis McLachlan, 1886
Hemicordulia flava Theischinger & Watson, 1991
Hemicordulia fusiformis (Lieftinck, 1977)
Hemicordulia grayi (Selys, 1871)
Hemicordulia haluco Asahina, 1940
Hemicordulia hilaris Lieftinck, 1975
Hemicordulia hilbrandi Lieftinck, 1942
Hemicordulia intermedia Selys, 1871
Hemicordulia irregularis (Martin, 1907)
Hemicordulia jacksoniensis (Rambur, 1842)
Hemicordulia kalliste Theischinger & Watson, 1991
Hemicordulia karnyi (Fraser, 1926)
Hemicordulia koomina Watson, 1969
Hemicordulia leopoldi (Fraser, 1932)
Hemicordulia lompobatang (van Tol, 1997)
Hemicordulia lulico Asahina, 1940
Hemicordulia mindana Needham & Gyger, 1937
Hemicordulia moroensis (Lieftinck, 1977)
Hemicordulia mumfordi Needham, 1933
Hemicordulia novaehollandiae (Selys, 1871)
Hemicordulia oceanica Selys, 1871
Hemicordulia ogasawarensis Oguma, 1913
Hemicordulia okinawensis Asahina, 1947
Hemicordulia olympica Lieftinck, 1942
Hemicordulia pacifica Fraser, 1925
Hemicordulia papandayanensis (van Tol, 1997)
Hemicordulia rantemario (van Tol, 1997)
Hemicordulia sambawana (Förster, 1899)
Hemicordulia silvarum Ris, 1913
Hemicordulia similis (Rambur, 1842)
Hemicordulia smithii (White in White & Gardiner Butler, 1846)
Hemicordulia superba Tillyard, 1911
Hemicordulia sylvia (Lieftinck, 1935)
Hemicordulia tau Selys, 1871
Hemicordulia tenera Lieftinck, 1930
Hemicordulia teramotoi Yokoi, 2015
Hemicordulia toxopei Lieftinck, 1926
Hemicordulia tuiwawai Marinov, 2019
Hemicordulia valevahalo (Marinov, 2016)
Hemicordulia virens (Rambur, 1842)

Przypisy

1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-19] (ang.).
1 2 HenrikH. Steinmann HenrikH., World Catalogue of Odonata Vol. II Anisoptera, Berlin, Nowy Jork: Walter de Gruyter, 1997 (seria: The Animal Kingdom, cz. 111), s. 257 .
1 2 3 R.R. Martin R.R., Cordulines, „Collections Zoologiques du Baron Edm. de Selys Longchamps”, 17, Brussels [1906], s. 16 (fr.).
↑ wynik wyszukiwania: Hemicordulia. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).
↑ wynik wyszukiwania: Procordulia. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).
↑ M.M. Marinov M.M., Description of female Hemicordulia hilaris Lieftinck, 1975 (Anisoptera: Corduliidae) with brief notes on the biogeography of the genus, „Records of the Auckland Museum”, 48, 2012, s. 97–105, JSTOR: 42905928 (ang.).
1 2 AaronA. Goodman AaronA. i inni, Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera: Synthemistidae and Corduliidae), „Systematic Entomology”, 51 (1), 2026, DOI: 10.1111/syen.70000 (ang.).
1 2 3 Genus Procordulia Martin, 1907. [w:] Australian Faunal Directory [on-line]. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).
1 2 E. deE. Selys-Longchamps E. deE., Synopsis des Cordulines, „Comptes-rendus des séances de la Société entomologique de Belgique”, 14, Bruxelles 1870, V (fr.).
1 2 W.F.W.F. Kirby W.F.W.F., A synonymic catalogue of Neuroptera Odonata, or dragon-flies. With an appendix of fossil species, London 1890, s. 46–47 (ang.).
↑ F.F. Ris F.F., Odonata, [w:] W.W. Michaelsen, R.R. Hartmeyer (red.), Die Fauna Südwest-Australiens, t. 2 (24), Jena 1910, s. 437 (niem.).
1 2 3 4 IanI. Endersby IanI., HeinrichH. Fliedner HeinrichH., The naming of Australia’s dragonflies, Busybird Publishing, 2015, s. 155, 203, ISBN 978-1-925260-62-5 [zarchiwizowane z adresu 2024-10-09] (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 117, OCLC 11069271 (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 207, OCLC 11069271 (ang.).

[wol-1] 1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-19] (ang.).

[Steinmann-2] 1 2 HenrikH. Steinmann HenrikH., World Catalogue of Odonata Vol. II Anisoptera, Berlin, Nowy Jork: Walter de Gruyter, 1997 (seria: The Animal Kingdom, cz. 111), s. 257 .

[Martin-3] 1 2 3 R.R. Martin R.R., Cordulines, „Collections Zoologiques du Baron Edm. de Selys Longchamps”, 17, Brussels [1906], s. 16 (fr.).

[iucn-4] wynik wyszukiwania: Hemicordulia. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).

[iucn1-5] wynik wyszukiwania: Procordulia. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).

[Marinov-6] M.M. Marinov M.M., Description of female Hemicordulia hilaris Lieftinck, 1975 (Anisoptera: Corduliidae) with brief notes on the biogeography of the genus, „Records of the Auckland Museum”, 48, 2012, s. 97–105, JSTOR: 42905928 (ang.).

[Goodman-7] 1 2 AaronA. Goodman AaronA. i inni, Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera: Synthemistidae and Corduliidae), „Systematic Entomology”, 51 (1), 2026, DOI: 10.1111/syen.70000 (ang.).

[afd-8] 1 2 3 Genus Procordulia Martin, 1907. [w:] Australian Faunal Directory [on-line]. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2026-03-19]. (ang.).

[oryg-9] 1 2 E. deE. Selys-Longchamps E. deE., Synopsis des Cordulines, „Comptes-rendus des séances de la Société entomologique de Belgique”, 14, Bruxelles 1870, V (fr.).

[Kirby-10] 1 2 W.F.W.F. Kirby W.F.W.F., A synonymic catalogue of Neuroptera Odonata, or dragon-flies. With an appendix of fossil species, London 1890, s. 46–47 (ang.).

[ris-11] F.F. Ris F.F., Odonata, [w:] W.W. Michaelsen, R.R. Hartmeyer (red.), Die Fauna Südwest-Australiens, t. 2 (24), Jena 1910, s. 437 (niem.).

[naming-12] 1 2 3 4 IanI. Endersby IanI., HeinrichH. Fliedner HeinrichH., The naming of Australia’s dragonflies, Busybird Publishing, 2015, s. 155, 203, ISBN 978-1-925260-62-5 [zarchiwizowane z adresu 2024-10-09] (ang.).

[Jaeger-13] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 117, OCLC 11069271 (ang.).

[Jaeger1-14] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 207, OCLC 11069271 (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]