Hemiphyllodactylus

	Hemiphyllodactylus
	Bleeker, 1860
	; Hemiphyllodactylus aurantiacus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Gekkota
Rodzina	gekonowate
Rodzaj	Hemiphyllodactylus
	Typ nomenklatoryczny
	Hemiphyllodactylus typus Bleeker, 1860
Synonimy
	Spathodactylus Günther, 1872; Spathoscalabotes Boulenger, 1885; Cainodactylus Barbour, 1924;
	Spathodactylus Günther, 1872; Spathoscalabotes Boulenger, 1885; Cainodactylus Barbour, 1924;
Gatunki
	69 gatunków – zobacz opis w tekście
	69 gatunków – zobacz opis w tekście

Hemiphyllodactylus – rodzaj jaszczurek z rodziny gekonowatych (Gekkonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej, południowo-wschodniej i wschodniej Azji (Chińska Republika Ludowa, Indie, Sri Lanka, Mjanma, Laos, Wietnam, Kambodża, Tajlandia, Malezja, Singapur, Japonia, Filipiny, Brunei, Indonezja i Timor Wschodni) i Oceanii (Wyspy Cooka, Fidżi, Nowa Kaledonia, Palau, Papua-Nowa Gwinea, Pitcairn, Wyspy Salomona, Tonga, Vanuatu i Samoa)^[5]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1860 roku holenderski ichtiolog Pieter Bleeker w artykule poświęconym jaszczurkom, opublikowanym na łamach „Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch Indië”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) (Hemiphyllodactylus typus).

Etymologia

Hemiphyllodactylus: gr. ἡμι- hēmi- ‘pół-, mały’, od ἡμισυς hēmisus ‘połowa’^[7]; φυλλον phullon ‘liść’^[8]; δακτυλος daktulos δακτυλος daktulos ‘palec’^[9].
Spathodactylus: gr. σπαθη spathē ‘łopatka, łyżka’^[10]; δακτυλος daktulos ‘palec’^[9]. Gatunek typowy: Spathodactylus mutilatus Günther, 1872 (= Hemiphyllodactylus typus Bleeker, 1860).
Spathoscalabotes: gr. σπαθη spathē ‘łopatka, łyżka’^[10]; ασκαλαβωτης askalabōtēs ‘cętkowana jaszczurka, gekon’^[11].
Cainodactylus: gr. καινος kainos ‘nowy, świeży’^[12]; δακτυλος daktulos ‘palec’^[9]. Gatunek typowy: Gehyra yunnanensis Boulenger, 1903.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[5]:

Hemiphyllodactylus arakuensis Agarwal, Khandekar, Giri, Ramakrishnan & Karanth, 2019
Hemiphyllodactylus aurantiacus (Beddome, 1870)
Hemiphyllodactylus banaensis Tri, Grismer, Thai & Wood, 2014
Hemiphyllodactylus bintik Grismer, Wood, Anuar, Quah, Muin, Onn, Sumarli & Loredo, 2015
Hemiphyllodactylus bokor Neang, Samorn, Hun, Henson & Stuart, 2024
Hemiphyllodactylus bonkowskii Nguyen, Do, Ngo, Pham, Pham, Le & Ziegler, 2020
Hemiphyllodactylus cattien Yushchenko, Grismer, Bragin, Dac & Poyarkov, 2023
Hemiphyllodactylus changningensis Guo, Zhou, Yan & Li, 2015
Hemiphyllodactylus chiangmaiensis Grismer, Wood & Cota, 2014
Hemiphyllodactylus cicak Cobos, Grismer, Wood, Quah, Anuar & Muin, 2016
Hemiphyllodactylus dalatensis Do, Nguyen, Le, Pham, Ziegler & Nguyen, 2021
Hemiphyllodactylus diaoluoshanensis Wang, Yu, Zheng, Zhang, Qi, Jiang, Li, Qi, Song, Yang, Huang, Li, Wang, Wang, Mo, Xie, Li & Wang, 2025
Hemiphyllodactylus dupanglingensis Zhang, Qian & Yang, 2020
Hemiphyllodactylus dushanensis (Zhou & Liu, 1981)
Hemiphyllodactylus engganoensis Grismer, Riyanto, Iskandar & Mcguire, 2014
Hemiphyllodactylus flaviventris Sukprasert, Sutthiwises, Lauhachinda & Taksintum, 2018
Hemiphyllodactylus ganoklonis Zug, 2010
Hemiphyllodactylus gengmaensis Zhou, Li, Shen, Liu & Rao, 2024
Hemiphyllodactylus goaensis Khandekar, Parmar, Sawant & Agarwal, 2021
Hemiphyllodactylus harterti (Werner, 1900)
Hemiphyllodactylus hongkongensis Sung, Lee, Ng, Zhang & Yang, 2018
Hemiphyllodactylus houaphanensis Luu, Hoang, Ha, Grismer, Murdoch, Sitthivong, Phimpasone & Grismer, 2024
Hemiphyllodactylus huishuiensis Yan, Lin, Guo, Li & Zhou, 2016
Hemiphyllodactylus indosobrinus Eliades, Phimmachak, Sivongxay, Siler & Stuart, 2019
Hemiphyllodactylus insularis Taylor, 1918
Hemiphyllodactylus jianfenglingensis Wang, Yu, Zheng, Zhang, Qi, Jiang, Li, Qi, Song, Yang, Huang, Li, Wang, Wang, Mo, Xie, Li & Wang, 2025
Hemiphyllodactylus jinghongensis Zhou, Li, Yuan, Cui, Liu & Rao, 2024
Hemiphyllodactylus jinpingensis (Zhou & Liu, 1981)
Hemiphyllodactylus jnana Agarwal, Khandekar, Giri, Ramakrishnan & Karanth, 2019
Hemiphyllodactylus khlonglanensis Sukprasert, Sutthiwises, Lauhachinda & Taksintum, 2018
Hemiphyllodactylus khpoh Grismer, Sinovas, Quah, Thi, Chourn, Chhin, Hun, Cobos, Geissler, Ching & Murdoch, 2025
Hemiphyllodactylus kiziriani Nguyen, Botov, Le Duc, Nophaseud, Bonkowski & Ziegler, 2014
Hemiphyllodactylus kolliensis Agarwal, Khandekar, Giri, Ramakrishnan & Karanth, 2019
Hemiphyllodactylus kyaiktiyoensis Grismer, Wood, Quah, Thura, Oaks & Lin, 2020
Hemiphyllodactylus laowozhenensis Zhou, Wang, Cui, Zhang, Shen, Li, Liu & Rao, 2025
Hemiphyllodactylus larutensis (Boulenger, 1900)
Hemiphyllodactylus lingshuiensis Wang, Yu, Zheng, Zhang, Qi, Jiang, Li, Qi, Song, Yang, Huang, Li, Wang, Wang, Mo, Xie, Li & Wang, 2025
Hemiphyllodactylus linnwayensis Grismer, Wood, Thura, Zin, Quah, Murdoch, Grismer, Li, Kyaw & Lwin, 2017
Hemiphyllodactylus longlingensis (Zhou & Liu, 1981)
Hemiphyllodactylus lungcuensis Luu, Nguyen, Do, Pham, Hoang, Nguyen, Le, Ziegler, Grismer & Grismer, 2023
Hemiphyllodactylus margarethae Brongersma, 1931
Hemiphyllodactylus menglianensis Zhou, Li, Yuan, Cui, Liu & Rao, 2024
Hemiphyllodactylus mengsongcunensis Zhou, Li, Yuan, Cui, Liu & Rao, 2024
Hemiphyllodactylus minimus Mohapatra, Khandekar, Dutta, Mahapatra & Agarwal, 2020
Hemiphyllodactylus montawaensis Grismer, Wood, Thura, Zin, Quah, Murdoch, Grismer, Li, Kyaw & Lwin, 2017
Hemiphyllodactylus nahangensis Do, Pham, Phan, Le, Ziegler & Nguyen, 2020
Hemiphyllodactylus ngocsonensis Nguyen, Do, Ngo, Pham, Pham, Le & Ziegler, 2020
Hemiphyllodactylus ngwelwini Grismer, Wood, Quah, Thura, Oaks & Lin, 2020
Hemiphyllodactylus nilgiriensis Agarwal, Bauer, Pal, Srikanthan & Khandekar, 2020
Hemiphyllodactylus pardalis Grismer, Yushchenko, Pawangkhanant, Naiduangchan, Nazarov, Orlova, Suwannapoom & Poyarkov, 2020
Hemiphyllodactylus peninsularis Agarwal, Bauer, Pal, Srikanthan & Khandekar, 2020
Hemiphyllodactylus pinlaungensis Grismer, Wood, Quah, Thura, Oaks & Lin, 2020
Hemiphyllodactylus samkos Neang, Samorn, Hun, Henson & Stuart, 2024
Hemiphyllodactylus serpispecus Eliades, Phimmachak, Sivongxay, Siler & Stuart, 2019
Hemiphyllodactylus simaoensis Agung, Chornelia, Grismer, Grismer, Quah, Lu, Tomlinson & Hughes, 2022
Hemiphyllodactylus tehtarik Grismer, Wood Jr, Anuar, Muin, Quah, Mcguire, Brown, Van Tri & Thai, 2013
Hemiphyllodactylus titiwangsaensis Zug, 2010
Hemiphyllodactylus tonywhitteni Grismer, Wood, Thura, Zin, Quah, Murdoch, Grismer, Li, Kyaw & Lwin, 2017
Hemiphyllodactylus typus Bleeker, 1860
Hemiphyllodactylus uga Grismer, Wood, Thura, Zin, Quah, Murdoch, Grismer, Li, Kyaw & Lwin, 2018
Hemiphyllodactylus vanhoensis Luu, Hoang, Ha, Grismer, Murdoch, Sitthivong, Phimpasone & Grismer, 2024
Hemiphyllodactylus yanshanensis Agung, Chornelia, Grismer, Grismer, Quah, Lu, Tomlinson & Hughes, 2022
Hemiphyllodactylus yunnanensis (Boulenger, 1903)
Hemiphyllodactylus ywanganensis Grismer, Wood, Thura, Zin, Quah, Murdoch, Grismer, Li, Kyaw & Lwin, 2018
Hemiphyllodactylus zalonicus Grismer, Chit, Pawangkhanant, Nazarov, Zaw & Poyarkov, 2021
Hemiphyllodactylus zayuensis Jiang, Wang & Che, 2020
Hemiphyllodactylus zhutangxiangensis Agung, Grismer, Grismer, Quah, Chornelia, Lu & Hughes, 2021
Hemiphyllodactylus zugi Nguyen, Lehmann, Le Duc, Duong, Bonkowski & Ziegler, 2013
Hemiphyllodactylus zwegabinensis Grismer, Wood, Quah, Thura, Oaks & Lin, 2020

Uwagi

↑ Młodszy homonim Spathodactylus Pictet & Loriol, 1859 (Actinopterygii).
↑ Nowa nazwa dla Spathodactylus Günther, 1872.

Przypisy

1 2 P. Bleeker. Reptiliën van Agam. „Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch Indië”. 20, s. 327, 1859–1860. (niderl.).
↑ A.C.L.G. Günther. On the reptiles and amphibians of Borneo. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1872, s. 594, 1872. (ang.).
↑ G.A. Boulenger: Catalogue of the lizards in the British Museum (Natural History). Cz. 1: Geckonidæ, Eublepharidæ, Uroplatidæ, Pygopodidæ, Agamidæ. London: The Trustees, 1885, s. 156. (ang.).
↑ T. Barbour. A Yunnan gecko. „Occasional papers of the Boston Society of Natural History”. 5, s. 133, 1924. (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Hemiphyllodactylus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Hemiphyllodactylus. RepFocus. [dostęp 2023-12-30]. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 117.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 196.
1 2 3 Jaeger 1959 ↓, s. 75.
1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 243.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 27.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 42.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[2] Młodszy homonim Spathodactylus Pictet & Loriol, 1859 (Actinopterygii).

[4] Nowa nazwa dla Spathodactylus Günther, 1872.

[Bleeker-1] 1 2 P. Bleeker. Reptiliën van Agam. „Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch Indië”. 20, s. 327, 1859–1860. (niderl.).

[Günther-3] A.C.L.G. Günther. On the reptiles and amphibians of Borneo. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1872, s. 594, 1872. (ang.).

[Boulenger-5] G.A. Boulenger: Catalogue of the lizards in the British Museum (Natural History). Cz. 1: Geckonidæ, Eublepharidæ, Uroplatidæ, Pygopodidæ, Agamidæ. London: The Trustees, 1885, s. 156. (ang.).

[Barbour-6] T. Barbour. A Yunnan gecko. „Occasional papers of the Boston Society of Natural History”. 5, s. 133, 1924. (ang.).

[Uetz&Hallermann-7] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Hemiphyllodactylus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).

[repfocus-8] R. Midtgaard: Hemiphyllodactylus. RepFocus. [dostęp 2023-12-30]. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=157_117]-9] Jaeger 1959 ↓, s. 117.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=236_196]-10] Jaeger 1959 ↓, s. 196.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=115_75]-11] 1 2 3 Jaeger 1959 ↓, s. 75.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=283_243]-12] 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 243.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=67_27]-13] Jaeger 1959 ↓, s. 27.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=82_42]-14] Jaeger 1959 ↓, s. 42.

[1]

[a]

[2]

[b]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]