Henryk Bista

Henryk Bista
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

12 marca 1934
Kochłowice (obecnie Ruda Śląska)

Data i miejsce śmierci

8 października 1997
Warszawa

Zawód

aktor, pedagog

Współmałżonek

Urszula Mordzewska-Bista

Lata aktywności

1958–1997

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal 30-lecia Polski Ludowej Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”
podpis
Kamienica w Kochłowicach, w której mieszkał w dzieciństwie Henryk Bista
Grób Henryka Bisty

Henryk Bista (ur. 12 marca 1934 w Kochłowicach, zm. 8 października 1997 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, pedagog.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Mikołaja i Walerii z domu Grzebelus[1]. Jego starszy brat Stanisław (1929–1985) był księdzem[2]. W 1952 ukończył szkołę średnią w Katowicach[1]. Studia rozpoczął na Wydziale Mechanicznym Politechniki w Gliwicach, później studiował architekturę na Politechnice Krakowskiej[3]. Ostatecznie w 1958 ukończył studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Na srebrnym ekranie zadebiutował w 1968 w filmie Ostatni po Bogu. Na deskach teatru zagrał po raz pierwszy w 1958 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1958–1959), następnie przeszedł do Teatru Ateneum w Warszawie (1959–1960). Lata 1960–1962 to okres występów Henryka Bisty w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie. W 1962 powrócił do występów w Gdańsku w teatrze, w którym debiutował i z krótką przerwą w latach 1977–1978 (okres występów w Teatrze na Woli w Warszawie) pozostał tam do 1992. Następnie w latach 1992–1997 był w zespole Teatru Współczesnego w Warszawie. Wykreował prawie 100 ról filmowych i ok. 150 ról teatralnych.

Działał także jako pedagog. W latach 1970–1988 uczył zadań aktorskich, piosenki i wiersza w Studiu Wokalno-Aktorskim przy Teatrze Muzycznym w Gdyni[2].

W czerwcu 1986 został powołany do składu Narodowej Rady Kultury II kadencji[4.1].

Był mężem Urszuli z Mordzewskich (1934–2006), reżyserki[3][5].

Zmarł 8 października 1997 w Warszawie po długiej chorobie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W 2006 jego szczątki zostały przeniesione do grobowca rodzinnego (spoczął obok żony) na cmentarzu przy ul. Fryderyka Chopina we Włocławku (sektor 65-10-182)[5].

Filmografia

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

  • Wyróżnienie na II Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Jima Tyrone’a w spektaklu Księżyc świeci nieszczęśliwym Eugene’a O’Neilla w reż. Jerzego Rakowieckiego w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1962)
  • Nagroda na XI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za rolę Łazarza w spektaklu Tragedia o bogaczu i Łazarzu w reż. Tadeusza Minca w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1969)[9]
  • Nagroda na XVII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za rolę Gorgoniusza w spektaklu Cyganeria warszawska Adolfa Nowaczyńskiego w reż. Stanisława Hebanowskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1975)
  • Wielka Nagroda Widzów im. Iwo Galla dla najlepszego aktora w VII Plebiscycie Widzów Teatru „Wybrzeże” (1976)[10]
  • Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” (1976)[11]
  • Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za osiągnięcia aktorskie (1977)
  • I nagroda na XIX Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za interpretację roli Lucyfera w spektaklu Samuel Zborowski (1977)[10]
  • Nagroda na IV Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Lucyfera w spektaklu Samuel Zborowski Juliusza Słowackiego w reż. Stanisława Hebanowskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1978)[10]
  • Doroczna Nagroda Teatralna Wojewody Gdańskiego za wybitną kreację aktorską w Samuelu Zborowskim Juliusza Słowackiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1978)[10]
  • Nagroda na XX Festiwalu Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę drugoplanową w Czarnym romansie W. Terleckiego (1979)[10]
  • Doroczna Nagroda Teatralna Wojewody Gdańskiego za role w Dziadach A. Mickiewicza i w Sonacie Belzebuba S. Witkacego (1980)[10]
  • „Złota Kareta” – nagroda redakcji „Nowości” na XXIII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za najwybitniejszą kreację aktorską festiwalu, rolę Robespierra w spektaklu Sprawa Dantona Stanisławy Przybyszewskiej w reż. Macieja Karpińskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1981)[12]
  • Nagroda na VII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych za rolę Wilhelma Tona w spektaklu Kniaź Potiomkin Tadeusza Micińskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1981)[12]
  • Nagroda Teatralna Wojewody Gdańskiego z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru za rolę prokuratora Scurvy’ego w spektaklu Szewcy Stanisława Ignacego Witkiewicza w reż. Marcela Kochańczyka w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1982)[12]
  • Nagroda na XXV Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za rolę Pijaka w spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza w reż. Ryszarda Majora w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1983)[12]
  • Nagroda „Głosu Wybrzeża” za kreacje w 1982 roku (1983)[12]
  • Nagroda na XXV Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za rolę Łopachina w spektaklu Wiśniowy sad Antona Czechowa w reż. Krzysztofa Babickiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1985)[13]
  • Nagroda Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze Telewizji (1986)
  • Nagroda na VI Włocławskim Przeglądzie Filmów Polskich we Włocławku za rolę kamerdynera Franza w filmie Między ustami a brzegiem pucharu w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego (1987)
  • Nagroda Teatralna Wojewody Gdańskiego za rolę Brechta w spektaklu Opowieści Hollywoodu Christophera Hamptona w reż. Kazimierza Kutza w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1987)[14]
  • Nagroda Artystyczna Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki za twórczość w 1987 roku, za kreacje aktorskie w teatrze, filmie i telewizji, szczególnie za wybitną rolę w inscenizacji TV sztuki Opowieści Hollywoodu (1988)[15]
  • „Złoty Ekran” za role w widowiskach Teatru Telewizji: tytułową rolę w spektaklu Jacobowsky i pułkownik Franza Werfela w reż. Edwarda Dziewońskiego, rolę Ictavio Piccolominiego w spektaklu Wallenstein Friedricha Schillera w reż. Krzysztofa Babickiego, rolę Messerschmanna w spektaklu Zaproszenie do zamku Jeana Anouilha w reż. Krystyny Sznerr i rolę Tomasza Cromwella w spektaklu Miecz obosieczny Jerzego Zawieyskiego w reż. Tadeusza Malaka (1989)
  • Nagroda na XV Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w kategorii: najlepsza drugoplanowa rola męska za rolę Senatora w filmie Lawa – Opowieść o „Dziadach” w reż. Tadeusza Konwickiego (1990)
  • Nagroda Teatralna Prezydenta Gdańska (1990)

Upamiętnienie

W październiku 2005 na ścianie rodzinnego domu przy ul. Radoszowskiej 167 w Kochłowicach odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Henrykowi i Stanisławowi Bistom[2].

Przypisy

  1. 1 2 Henryk Bista, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2024-10-24].
  2. 1 2 3 BISTA HENRYK, aktor, reżyser – Encyklopedia Gdańska [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2024-10-24].
  3. 1 2 To była miłość od pierwszego wejrzenia. Henryk Bista i jego żona Urszula tworzyli idealne małżeństwo [online], viva.pl [dostęp 2024-10-24] (pol.).
  4. Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 11, 1988. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-12].
    1. ↑ S. 316.
    2. ↑ S. 322.
  5. 1 2 Cmentarze Komunalne we Włocławku – wyszukiwarka osób pochowanych [online], grobonet.spolkabaza.pl [dostęp 2020-07-14].
  6. ↑ Tajemnica Dzikiego Boru - zwiastun - DVD. [dostęp 2021-09-30].
  7. ↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 369, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-29].
  8. ↑ Odznaczenia państwowe i odznaki honorowe przyznane w latach 1977–1983. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 339, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-24].
  9. ↑ Kronika wydarzeń kulturalnych 1969. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 5, s. 165, 1970. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-03].
  10. 1 2 3 4 5 6 Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 182, 185, 188, 194, 197, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-11].
  11. ↑ Laureaci Nagrody Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” [online], bip.gdansk.pl [dostęp 2024-10-24].
  12. 1 2 3 4 5 Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1981–1984. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 9, s. 198–199, 203–204, 208, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-28].
  13. ↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 231, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-13].
  14. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1987. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 12, s. 241, 1989. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-17].
  15. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann, Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1989. Teatr, „Gdański Rocznik Kulturalny”, Nr 13, 1990, s. 193, ISSN 0860-2492 [dostęp 2025-12-30].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.