Henryk Franciszek Nowak

Henryk Franciszek Nowak

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	20 lutego 1925 Esterpole
Data i miejsce śmierci	18 czerwca 2019 Białystok
Prof. dr hab. nauk medycznych
Specjalność: patomorfologia
Alma Mater	Akademia Medyczna w Poznaniu
Doktorat	1960 Akademia Medyczna w Białymstoku
Habilitacja	1964 Akademia Medyczna w Białymstoku
Kierownik
Akademia Medyczna w Białymstoku	Zakład Anatomii Patologicznej
Okres spraw.	1970–1995
Dziekan
Akademia Medyczna w Białymstoku	Wydział Lekarski
Okres spraw.	1969–1972
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski OOP; Złoty Krzyż Zasługi; Medal Komisji Edukacji Narodowej

Henryk Franciszek Nowak (ur. 20 lutego 1925 w Esterpolu, zm. 18 czerwca 2019 w Białymstoku) – polski lekarz, specjalista w zakresie patomorfologii, profesor nauk medycznych, dziekan Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Białymstoku (1969-1972).

Urodzony 20 lutego 1925 w Esterpolu (woj. poznańskie)^[1]. Studiował w Uniwersytecie Poznańskim (UP) na Wydziale Lekarskim (włączonym w 1950 do nowo utworzonej Akademii Lekarskiej przemianowanej na Akademię Medyczną – AM). Dyplom lekarza otrzymał w 1952. Jako student pracował jako wolontariusz w Zakładach Anatomii Opisowej i Fizjologii UP, a w latach 1950-1953 był asystentem w Zakładzie Anatomii Patologicznej AM w Poznaniu^[2].

W 1954 roku przeniósł się do Białegostoku, gdzie rozpoczął pracę jako adiunkt Zakładu Anatomii Patologicznej Akademii Medycznej (AMB), kierowanego przez prof. Ludwika Komczyńskiego, także wywodzącego się z UP^[2].

Specjalizację z zakresu patomorfologii I stopnia zdobył w 1954 a II stopnia w 1957^[2].

Tytuł doktora nauk medycznych uzyskał w 1960 na podstawie rozprawy Morfologia wstrząsu wywołanego błękitem trypanu przy podawaniu zapobiegawczym polialkoholu winylu (promotor – prof. L. Komczyński)^[3].

Stopień naukowy doktora habilitowanego obronił w 1964 na podstawie rozprawy Histogeneza doświadczalnego nowotworzenia tkanek w mięśniach szkieletowych (opiekun – prof. L. Komczyński)^[3].

W latach 1964 – 1969 pracował na etacie docenta w Zakładzie Anatomii Patologicznej AMB a od 1970 do emerytury w 1995 kierował nim^[4].

Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1971, zwyczajnego – w 1988^[5].

Najważniejsze kierunki działalności: onkologia doświadczalna i kliniczna, patologia molekularna środowiska, jego wpływ na komórki i tkanki, różnicowanie komórek w toku odnowy i rozrostu, tworzywa sztuczne i możliwości ich zastosowania w technikach histologicznych, biologii i terapii^[6].

Utworzył w Białymstoku jeden z najbardziej nowoczesnych Zakładów Patomorfologii w Polsce^[2], białostocką szkołę patomorfologiczną, posiadającą znakomite zaplecze intelektualne oraz rzetelny warsztat badawczy^[1].

Zrealizował wielki projekt budowy nowego zakładu przy ul. Waszyngtona (Collegium Pathologicum)^[7]. Prowadził zmagania o lokalizację w centrum miasta, tuż przed wejściem głównym do Państwowego Szpitala Klinicznego (obecnie: Uniwersytecki Szpital Kliniczny). Walczył o utrzymanie pierwotnego przeznaczenia budynku a nie o jego adaptację na inne cele^[6].

Był jednym z najbardziej zasłużonych organizatorów patomorfologii w północno-wschodniej Polsce. W tym regionie wychował całe pokolenie specjalistów oraz stworzył niezwykle nowoczesny akademicki warsztat pracy usługowej, dydaktycznej i naukowej białostockim patomorfologom^[2].

Autor i współautor 270 prac naukowych^[8] ogłoszonych w polskich i zagranicznych czasopismach^[6] („Experimental and Toxicologic Pathology”, „Nature”) oraz książki "Histogeneza doświadczalnego nowotworzena tkanek w mięśniach szkieletowych", Warszawa, PZWL, 1965^[9] i trzech rozdziałów w podręcznikach^[2].

Promotor 37 rozpraw doktorskich oraz opiekun 12 przewodów habilitacyjnych, z których 8 osób uzyskało tytuł naukowy profesora zaś 4 z nich powołano na kierowników nowych zakładów AMB^[10].

• Członek Senatu AMB (1961-1972, 1979-1981)^[10];
• Specjalista wojewódzki ds. patomorfologii województw białostockiego, olsztyńskiego i suwalskiego^[2] (1964-1990) i regionalny w zakresie patomorfologii (1980-1998)^[10];
• Prodziekan Wydziału Lekarskiego AMB (1966-1969)^[6];
• Dziekan Wydziału Lekarskiego AMB (1969-1972)^[6];
• Kierownik Studium Doktoranckiego przy Zakładzie Anatomii Patologicznej (1970-1985)^[3];
• Członek komitetu redakcyjnego pisma „Patologia Polska” (1970-1990)^[10];
• Członek Komisji Biologii Nowotworów VI Wydziału Nauk Medycznych PAN (1972-1980)^[10];
• Członek Krajowego nadzoru specjalistycznego ds. patomorfologii (1990-1995)^[3];
• Organizator Sympozjum Mikroskopii Elektronowej (1974, Białowieża)^[10];
• Organizator VII Ogólnopolskiej Konferencji Onkologii Doświadczalnej PAN (1977)^[3];
• Organizator X Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Patologów (1986)^[11];
• Członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej^[10].

• Polskie Towarzystwo Patologów – wiceprzewodniczący (1958-1969) i przewodniczący (1970-1998) Oddziału Białostockiego; członek Zarządu Głównego (1970-1998), członek honorowy od 1992^[12];
• Polskie Towarzystwo Histochemików i Cytochemików (od 1960)^[3];
• European Association for Cancer Research (od 1990)^[2];
• International Academy of Pathology – członek-współzałożyciel (1999)^[2].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[10];
• Złoty Krzyż Zasługi^[10];
• Medal Komisji Edukacji Narodowej^[6];
• Krzyż Partyzancki^[6];
• Krzyż Armii Krajowej (1994)^[2];
• Laureat licznych nagród naukowych resortowych i rektora AMB^[13].

Do ostatnich dni życia utrzymywał żywy kontakt z zakładem, z którym był związany przez ponad pół wieku. Zmarł 18 czerwca 2019 roku, został pochowany rodzinnych stronach, w Ostrowie Wielkopolskim^[2].