Henryk Jackiewicz

Henryk Jackiewicz, ps. „Marian” (ur. 8 września 1902 w Łomazach, zm. 20 sierpnia 1982^[1]) – polski działacz spółdzielczy i księgowy, uczestnik konspiracji podczas II wojny światowej, zastępca (1943–1944) i p.o. Okręgowego Delegata Delegatury Rządu na Kraj w Wilnie (1944), więzień radzieckich łagrów.

Syn kupca Michała i Elżbiety z Rudzkich, działaczki Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1920 jako ochotnik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W kolejnym roku zwolniony z wojska, zdał następnie maturę w Kielcach, a pod koniec lat 20. studiował w Szkole Głównej Handlowej. W 1921 podjął pracę jako księgowy w zakładach chemicznych. Działał w Związku Strzeleckim i Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W latach 20. zaangażował się w ruch spółdzielczy, odbył wizyty w Danii, Holandii i Szwecji, aby poznać działalność tamtejszych spółdzielni. Od 1931 do 1934 organizator Związku Rewizyjnego Spółdzielczości Spożywców „Społem” w Siedlcach, następnie pomiędzy 1935 a 1937 aktywny w spółdzielczości na Górnym Śląsku, a od 1938 kierował oddziałem „Społem” w województwie wileńskim^[1][2].

W okresie II wojny światowej pod pseudonimem „Marian” uczestniczył w konspiracyjnych organizacjach, w tym w Stronnictwie Ludowym „Roch”. Jako jego reprezentant wchodził w skład Rady Politycznej, w 1943 przekształconej w Konwent Władz Politycznych województwa wileńskiego, należał także do Centralnego Wydziału Wykonawczego Wileńskiej Konwencji/Koncentracji Demokratycznej (od września 1941)^[1]. W lipcu 1943 został pierwszym zastępcą okręgowego delegata Delegatury Rządu na Kraj Zygmunta Fedorowicza. W ramach tej delegatury był też członkiem Kierownictwa Walki Podziemnej i jego Komitetu Politycznego (od 1942) oraz kierownikiem Wydziału Przemysłu i Handlu (ok. 1943). 30 sierpnia 1944 po aresztowaniu Fedorowicza tymczasowo przejął jego obowiązki^[3], jednak już 9 września 1944 został aresztowany przez NKWD wskutek przejęcia przez Sowietów archiwum Delegatury^[4].

Udało mu się zbiec z aresztu śledczego, jednak już 26 grudnia 1944 został ponownie aresztowany. Skazano go na 15 lat katorgi, którą odbywał kolejno w łagrach w Komijskiej ASRR, Kuźnieckim Zagłębiu Węglowym i w okolicy Omska. We wrześniu 1954 przeniesiony do Karagandy, został księgowym w przedsiębiorstwie budowlanym. Ostatecznie w grudniu 1955 powrócił do Polski. Został zatrudniony w dziale rewizyjnym „Samopomocy Chłopskiej”, w 1972 przeszedł na emeryturę^[1].

W czasie wojny spisywał wspomnienia^[5]. Został pochowany na Cmentarzu w Warszawie-Aleksandrowie^[6].