Henryk Jancarz

Henryk Jancarz
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Pełne imię i nazwisko

Henryk Wincenty Jancarz

Data i miejsce urodzenia

1 stycznia 1892
Kojszówka

Data i miejsce śmierci

1960
Katowice

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

KRU Katowice

Stanowiska

komendant RU

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Henryk Wincenty Jancarz[a] (ur. 1 stycznia 1892 w Kojszówce, zm. 1960 w Katowicach) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Syn Jana, rolnika, i Marii z Urbanów urodzony 1 stycznia 1892 we wsi Kojszówka, w ówczesnym powiecie myślenickim Królestwa Galicji i Lodomerii[2][3][4]. Był katolikiem[5]. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Makowie Podhalańskim[4]. W roku szkolnym 1905/1906 rozpoczął naukę w klasie pierwszej c. k. Gimnazjum w Wadowicach[6]. Tam też 29 czerwca 1913 zakończył naukę w klasie ósmej ze zdanym egzaminem dojrzałości[7]. Do wybuchu I wojny światowej ukończył dwa semestry na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[2][3]. W latach 1912–1913 był członkiem polowej drużyny sokolej, a w 1914 wstąpił do Związku Strzeleckiego[2].

16 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 14 kompanii IV batalionu 2 pułku piechoty[2][3]. Wiosną 1915 został przeniesiony do 7 kompanii II batalionu 4 pułku piechoty[2][3]. 2 sierpnia 1915 został ranny w bitwie pod Jastkowem[8]. 23 sierpnia 1915 został mianowany chorążym piechoty[9]. 1 lipca 1916 awansował na podporucznika piechoty[9]. W tym samym miesiącu wyróżnił się w bitwie pod Kostiuchnówką[2]. 12 sierpnia 1921 podpułkownik Bronisław Pieracki, były dowódca 7 kompanii 4 pp Leg. sporządził wniosek na odznaczenie Orderem Virtuti Militari, w którym napisał:

W nocy z dn. 5 na 6 lipca 1916 r. dowództwo nad placówką nr 4, ubezpieczającą 4 pp, sprawował ppor. Jancarz. Odrzucał straże przednie nieprzyjaciela przez kilka godzin, a wreszcie chcąc dokładny wywiad przeprowadzić, jakie siły nieprzyjacielskie grupują się na przedpolu wyżej wymienionej placówki, za zezwoleniem dowódcy kompanii, posuwa się pod pozycję nieprzyjaciela, rzuca się z niesłychaną odwagą na przeważającego wroga z granatami ręcznymi, bierze jńców i wśród ciągłej napaści wycofuje się z łupami na placówkę. Wieści zasięgnięte od jeńców były bardzo ważne, gdyż zmieniały zamierzenia wyższej komendy. Okazało się, iz zamiast jednego pułku, przewidzianego uprzednio wywiadem, do ataku gotowała się cała dywizja. Ppor. Jancarz przebył całą kampanię karpacką ciesząc się ofinią wśród oficerów i szeregowych, jako jeden z najodważniejszych Karpatczyków[2].

Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) przeszedł do Polskiego Korpusu Posiłkowego i został przydzielony do 3 pułku piechoty[2][3]. Po bitwie pod Rarańczą (15/15 lutego 1918) został internowany w Dułowie (węg. Dulfalva)[2][3]. Po zwolnieniu z internowania został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii. Przez trzy miesiące walczył na froncie włoskim w szeregach 77 pułku piechoty, a następnie zdezerterował[2].

5 listopada 1918 został przyjęty przez Radę Regencyjną do Wojska Polskiego z byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika, i przydzielony do 1 pułku piechoty, późniejszego 7 pułku piechoty Legionów[10][11][2]. Równolegle, 18 listopada 1918 generał Bolesław Roja, stojący na czele Polskiej Komendy Wojskowej w Krakowie mianował go kapitanem z dniem 1 kwietnia 1918 z pominięciem stopnia porucznika[12]. W szeregach 7 pp Leg. walczył na wojnie z Ukraińcami, a następnie na wojnie z bolszewikami[2]. 1 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 porucznikiem w piechocie[13]. W styczniu 1920 został przeniesiony do 145, a później do 144 pułku piechoty[2]. W lipcu 1920 w walkach pod Dubnem został ranny[2]. 19 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[14].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 71 pułku piechoty[15]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 243. lokatą w korpusie oficerów piechoty[16][17]. Później został przeniesiony do 56 pułku piechoty w Krotoszynie, lecz z dniem 1 grudnia 1922 wrócił do 71 pp w Ostrowi Mazowieckiej na stanowisko pełniącego obowiązki dowódcy II batalionu[18][19]. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 15 sierpnia 1924 i 65. lokatą w korpusie oficerów piechoty[20][21]. Po awansie został zatwierdzony na stanowisku dowódcy II baonu[22]. Później został przesunięty na stanowisko kwatermistrza[23]. W kwietniu 1928 został przeniesiony do 16 pułku piechoty w Tarnowie na stanowisko dowócy I batalionu[24][25]. W marcu 1932 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisko inspektora w 4 Okręgowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego[26][27]. W kwietniu 1935 został przeniesiony do Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie na stanowisko inspektora w Katowicach[28]. W grudniu 1938 został przeniesiony do Komendy Rejonu Uzupełnień Katowice na stanowisko komendanta rejonu uzupełnień[29][4].

W czasie kampanii wrześniowej przedostał się na terytorium Królestwa Węgier, gdzie został internowany w obozie w Egerze[4][3]. Po zajęciu Królestwa Węgier przez III Rzeszę (19 marca 1944) trafił do niemieckiej niewoli. W 1945 przebywał w jednym ze stalagów pod Berlinem[30]. W maju 1945, po uwolnieniu z niewoli, wrócił do Polski[30]. Zmarł w 1960 w Katowicach[4].

Był żonaty, miał syna Jerzego (ur. 1922) i córkę Annę (ur. 1928)[2].

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ 3 sierpnia 1931 ogłoszono sprostowanie imion mjr. Hanryka Jancarza z „Henryk” na „Henryk Wincenty”[1].

Przypisy

  1. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931, s. 257.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Jancarz Henryk. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.59-4965 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-21].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Jancarz Henryk Wincenty. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2026-01-21].
  4. 1 2 3 4 5 Jancarz Henryk Wincenty (1892–1960). Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2026-01-16].
  5. ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 45.
  6. ↑ Sprawozdanie 1906 ↓, s. 56.
  7. ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 43, 45, 62.
  8. ↑ V Lista strat 1916 ↓, s. 21.
  9. 1 2 Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 18.
  10. ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 5 z 21 listopada 1918, poz. 62.
  11. ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 6 z 27 listopada 1918, poz. 113, tu ogłoszono przydział do 3 pułku piechoty, późniejszego 9 pułku piechoty Legionów.
  12. ↑ Rozkaz ↓, Nr 11 z 18 listopada 1918, s. 2.
  13. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 98 z 28 grudnia 1919, poz. 4146.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 25 sierpnia 1920, s. 784.
  15. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 198.
  16. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 41.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 406.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 27 listopada 1922, s. 858.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 328.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924, s. 734.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 350.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 290.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925, s. 274.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 136.
  25. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 32.
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 233.
  27. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 462.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935, s. 41.
  29. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 19, 849.
  30. 1 2 Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2026-01-24].
  31. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 17.
  32. ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 4-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (28 (307)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 9 lipca 1922, s. 15 [dostęp 2026-06-09], Cytat: kpt. Jancarz Henryk.
  33. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 132, poz. 199 (ISAP)
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 363.
  35. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 26.
  36. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 19.
  37. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1933, s. 66.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.