Henryk Rydzewski

Henryk Rydzewski, także H. Bay-Rydzewski (ur. 18 stycznia 1890 w Radomiu, zm. 23 lutego 1950^[a] w Brwinowie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser, piosenkarz.

Zaczął występować ok. 1913 roku w teatrach na terenie Imperium Rosyjskiego. Ok. 1919 roku powrócił do Polski i został zatrudniony w warszawskim Teatrze Nowości na sezon 1919/1920. W okresie przedwojennym był członkiem głównie zespołów rewiowych, m.in. Teatru Stańczyk (1922), Teatru im. Aleksandra Fredry (1923–1925), Teatru Szkarłatna Maska (1925), Teatru Odrodzonego (1925–1926), Czerwonego Asa (1929) i operetki warszawskiej (1929)^[1]. Wykonywał popularne piosenki, do których teksty pisał m.in. Andrzej Włast, Do najpopularniejszych należą, m.in.: Do broni, I nad Wisłą stał się cud, Vivat koalicja!, Jak dymek z papierosa^{[2][3][4][5][6]}.

Mieszkał w Brwinowie, gdzie współtworzył i był reżyserem w amatorskim zespole aktorskim, który powstał na początku lat 20. XX w. z inicjatywy Feliksa Kuleszy, farmaceuty i właściciela apteki. Przedstawienia odbywały się w remizie strażackiej, w sali parafialnej i na otwartej przestrzeni. Zespół istniał do ok. 1925 r.^[7][8] Kolejno związał się z amatorskim zespołem Koło Dramatyczne Młodzieży w Brwinowie, który powstał w 1929 r. z inicjatywy Henryka Wierzbowskiego. Siedziba znajdowała się w willi Wacława Wernera, a w ogrodzie zbudowano drewnianą szopę, gdzie odbywały się próby. Zespół Rydzewskiego wystawił m.in.: komedię Maksa Moureya Protekcja, krotochwilę Władysława Ludwika Anczyca Błażek Opętany, komedię Zygmunta Przybylskiego Polityka panny Florci i komedię Jana Kantego Gregorowicza Werbel domowy^[7][8].

Podczas II wojny światowej był dwukrotnie aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym. Po zakończeniu walk grał w warszawskim Teatrze Rozmaitości^[9].

Zginął w wypadku na stacji kolejowej w Brwinowie 23 lutego 1950 r. Tam też został pochowany^[10].

• Ludzie bez jutra (1919) – huzar
• Dla ciebie, Polsko (1920) – Franek
• Na jasnym brzegu (1921)
• Tajemnica medalionu (1922) – rotmistrz Borski
• Rok 1863 (1922) – oficer Wiesnicyn
• Przed sądem (1922)
• Chłopi (1922) – Antek Boryna
• Trucizna bolszewizmu (1924)
• Przeor Kordecki – obrońca Częstochowy (1934) – polski żołnierz w szwedzkim obozie
• Barbara Radziwiłłówna (1936) – członek Rady Królewskiej
• Pan redaktor szaleje (1937)
• Ostatnia brygada (1938) – komisarz
• Kościuszko pod Racławicami (1938) – generał w sztabie Tadeusza Kościuszki
• Dziewczyna szuka miłości (1938) – członek komitetu lotu transatlantyckiego
• Żona i nie żona (1939) – mężczyzna w restauracji

• Henryk Rydzewski w bazie IMDb (ang.)
• Henryk Rydzewski w bazie Filmweb
• Henryk Rydzewski, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-08-25] .
• Henryk Rydzewski. sejm-wielki.pl. [dostęp 2021-08-25]. (pol.).
• Henryk Rydzewski w bazie filmpolski.pl