Hirsz Dawid Nomberg

Hirsz Dawid Nomberg

Data i miejsce urodzenia	7 kwietnia 1876 Mszczonów
Data i miejsce śmierci	11 listopada 1927 Otwock
Miejsce spoczynku	Cmentarz żydowski w Warszawie

Hirsz Dawid Nomberg (jid. הערש דוד נאמבערג; ur. 7 kwietnia 1876 w Mszczonowie, zm. 11 listopada 1927 w Otwocku) – polski pisarz, publicysta, działacz społeczny i polityczny żydowskiego pochodzenia, poseł na Sejm Ustawodawczy w II RP.

Był w dużej części samoukiem. Ukończył jesziwę, wychowywał się w środowisku hebrajskojęzycznym, ale w krótkim czasie zdołał opanować język polski, niemiecki i rosyjski. Studiował na Uniwersytecie w Jenie i Heidelbergu. Początkowo publikował po hebrajsku w gazetach „Ha-Cofe”, „Ha-Dor” i „Ha-Zman”. Później pisał w jidysz. Nakłonił go do tego Icchok Lejb Perec. W 1897 osiadł w Warszawie, gdzie zatrudnił się jako nauczyciel języka hebrajskiego. Jednocześnie pisał dla warszawskich tytułów prasowych wydawanych w jidysz, takich jak „Hajnt” i „Der Moment”. W tym czasie związał się z nurtem fołkistowskim. W 1908 roku był uczestnikiem konferencji w Czerniowcach^[1].

Nomberg był współtwórcą założonego w 1916 Związku Literatów i Dziennikarzy Żydowskich i przewodniczył mu w latach 1925–1927^[2]. W 1919 roku został posłem na Sejm Ustawodawczy^[a], zastępując Noacha Pryłuckiego, którego mandat został unieważniony. W 1920^[b] zrezygnował jednak z funkcji posła, motywując swą decyzję chęcią poświęcenia się twórczości literackiej. Jego miejsce zajął Chaim Rasner. W 1921 wyjechał do Stanów Zjednoczonych^[3] .

Zmarł na gruźlicę i został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 31, rząd 2)^[4][5]. Jego nagrobek jest dziełem rzeźbiarza Abrahama Ostrzegi^[6].

Nomberg był znanym nowelistą, krytykiem, felietonistą i publicystą. W swoich utworach skupiał się na opisach życia różnych grup społecznych, głównie ludzi samotnych, zagubionych i biednych, ale także inteligencji i osób młodych. Jego dzieła to także opisy podróży do Ameryki, Palestyny, Europy Zachodniej i ZSRR. Utwory Nomberga drukowane były w zbiorach:

• Dos felieton-buch (jid. Felietony, Warszawa 1924),
• Gezamłe werk (jid. Dzieła zebrane, Warszawa 1922),
• Szriftn (jid. Pisma, Warszawa 1908–1909, 1919, 1926).

Pisał także sztuki teatralne. Szczególnie popularna była jedna z nich – Di miszpoche (jid. Rodzina), wystawiana na scenach teatrów m.in. w Warszawie, Wilnie, Rydze, Berlinie i w USA. Zajmował się również przekładami, tworzył też wiersze dla dzieci oraz kuplety i pieśni.

• Zofia Borzymińska, Rafał Żebrowski: Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie. T. 2. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2003, s. 234. ISBN 83-7255-175-8.
• Szymon Rudnicki: Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2004, s. 411–419. ISBN 83-70596-39-8.

• Utwory Hirsza Dawida Nomberga w serwisie Polona.pl