Hornfels

Hornfels to skała metamorficzna^[1] kontaktowa utworzona pod wpływem termicznego oddziaływania magmy na osłonę w warunkach facji hornfelsowej.
Nazwa pochodzi od niem. hornfels = skała rogowa.

• Zwykle ciemna, często warstwowana, drobnoziarnista. Składa się z plagioklazów, biotytu, chlorytu, amfiboli, kordierytu, andaluzytu, kwarcu.
• mogą też zawierać: serycyt, spinele, magnetyt, korund, piroksen.
• hornfelsy są skałami bardzo odpornymi na działanie czynników zewnętrznych i na powierzchni często tworzą wzniesienia.
• odznaczają się strukturą krystaliczną (blastyczną), niekiedy porfiroblastyczną oraz teksturą masywną, przeważnie bezładną.
• w niektórych hornfelsach można natrafić na kryształy andaluzytu, rzadziej kordierytu.

• 
  Hornfels z magnetytem ze Sztolni Pirytu w Szklarskiej Porębie
• 
  Hornfels z mineralizacją siarczkową, powstała w procesach hydrotermalnych, Sztolnia Pirytu, Szklarska Poręba
• 
  Hornfels andaluzytowo kordierytowy, Zbójnickie Skały, Góry Izerskie
• 
  Hornfels andaluzytowo kordierytowy, Zbójnickie Skały, Góry Izerskie

Należą do skał pojawiających się tylko lokalnie – w strefach kontaktowych magmowych intruzji.

Miejsca występowania: USA – Kalifornia, Sierra Nevada, Kanada, Australia, Rosja, Wielka Brytania, Irlandia, Czechy, Niemcy.

W Polsce: na Dolnym Śląsku w rejonie Strzegomia, Strzelina, w Górach Izerskich, Karkonoszach, Rudawach Janowickich, Górach Bardzkich. Najbardziej znanym wystąpieniem hornfelsu w Polsce jest Śnieżka, mniej znanym jest Wysoki Kamień w Górach Izerskich.

Już w okresie środkowego paleolitu wczesny Homo sapiens potrafił systematycznie pozyskiwać hornfels do wytwarzania narzędzi kamiennych. W okolicach rzeki Jojosi w Republice Południowej Afryki odkryto pozostałości kamieniołomu, będącego stanowiskiem pozyskiwania hornfelsu. Był on użytkowany przez około 100 tys. lat, w okresie od 220 tys. do 110 tys. lat temu. Znaleziono tam liczne odłupki różnej wielkości, fragmenty miniaturowych kamiennych odpadków oraz tłuki^[2][3].