Houtem Jaarmarkt
| Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO | |
 Houtem Jaarmarkt w 2024 roku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Prowincja | |
| Typ | |
| Numer ref. | |
| Region[b] |
Europa i Ameryka Północna |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę |
2010 |
Położenie na mapie Flandrii Wschodniej  | |
Położenie na mapie Belgii  | |
 50°55′13,5″N 3°51′31,6″E/50,920417 3,858778 | |
Houtem Jaarmarkt – coroczny jarmark bydła i koni czystej krwi odbywający się 11 i 12 listopada w położonej około 40 km od Brukseli miejscowości Sint-Lievens-Houtem, w południowo-wschodniej części prowincji Flandria Wschodnia, w Belgii.
W 2010 roku podczas odbywającej się w Nairobi 5. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego tradycja wpisana została na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO[1].
Historia
Początki Houtem Jaarmarkt związane są z kultem św. Liwina, jednego z pierwszych misjonarzy chrześcijańskich we Flandrii i Brabancji[2]. Pielgrzymki z Gandawy do znajdującego się w Sint-Lievens-Houtem grobu świętego cieszyły się dużą popularnością już w średniowieczu, a towarzyszyły im odbywające się przy tej okazji jarmarki[2]. Choć istnieją wzmianki o „tysiącletniej” tradycji jarmarków w Sint-Lievens-Houtem, to pierwsze wiarygodne źródło potwierdzające ich organizowanie w tej miejscowości pochodzi z 1339 roku[2].
W XV i na początku XVI wieku letnie oraz zimowe jarmarki w Sint-Lievens-Houtem zyskały dużą popularność. Tradycja organizowania jarmarku letniego stopniowo jednak zanikła, wzrastało natomiast – zwłaszcza na przełomie XIX i XX wieku – znaczenie listopadowego Houtem Jaarmarkt, który z czasem stał się największym tego typu wydarzeniem w całej Belgii[2], na które współcześnie zjeżdżają setki handlarzy, rolników oraz tysiące widzów z całego kraju[3][1].
Charakterystyka
Houtem Jaarmarkt w Sint-Lievens-Houtem odbywa się każdego roku w dniach 11–12 listopada[3]. Jest to ostatni w Belgii nadal organizowany duży jarmark na świeżym powietrzu, podczas którego handluje się bydłem oraz końmi czystej krwi[3]; niegdyś podobne jarmarki były powszechne w całym kraju[1][2].
Centrum wydarzenia stanowi główny plac miejscowości oraz okoliczne ulice, a stoiska (których bywa nawet 500) zajmują łączną powierzchnię około 38 tys. m². W wydarzeniu uczestniczą setki handlarzy, którzy z dumą prezentują, poddają ocenie sędziów i wystawiają na sprzedaż swoje zwierzęta[1]. Co roku sprzedawanych jest ponad 1200 sztuk bydła oraz ponad 600 koni, a transakcje często dokonywane są z poszanowaniem tradycyjnych technik negocjacyjnych, takich jak np. klaskanie w dłonie podczas ustalania ceny[2][3]. W trakcie jarmarku można również zakupić maszyny rolnicze[1].
Współcześnie do udziału w Houtem Jaarmarkt co roku zapraszany jest inny region zagraniczny, który ma możliwość zaprezentowania swoich atrakcji, tradycyjnego rękodzieła i wyrobów spożywczych, zaś hodowcy koni i bydła, rolnicy oraz rzemieślnicy z różnych krajów mają przy tej okazji możliwość spotkania się i wymiany doświadczeń[1][3]. Przykładowo, w 2024 roku zaproszeni na jarmark zostali przedstawiciele sąsiedniej Holandii[4].
Święto tradycyjnie rozpoczyna się 11 listopada od przeglądu koni czystej krwi z siedmiu ksiąg hodowlanych[2]. Część widzów przygląda się prezentacji zaproszonego regionu zagranicznego w specjalnym namiocie o powierzchni 1500 m², a część obserwuje trwający nawet do godziny 3 nad ranem rozładunek zwierząt, koordynowany zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi przez co najmniej 15 weterynarzy i kilkunastu wolontariuszy[2]. Na Houtem Jaarmarkt przyjeżdżają nie tylko eksperci z branży hodowlanej i kupcy, ale także liczni turyści, których liczba podczas trwania jarmarku potrafi wynieść nawet dziesięciokrotność całkowitej liczby mieszkańców Sint-Lievens-Houtem[2].
Przez 48 godzin trwania jarmarku wioska nie zasypia[2]. Hodowcy pilnują swoich zwierząt, a rzemieślnicy i rolnicy sprzedają na straganach swoje produkty[2]. Jarmarkowi w Sint-Lievens-Houtem towarzyszą też wystawy, zbiórki charytatywne, warsztaty edukacyjne i wydarzenia kulturalne[2]. Mieszkańcy częstują gości jedzeniem i piciem w swoich prywatnych domach, często oferując im również nocleg[2]. Jest to wydarzenie ważne dla lokalnej społeczności, która uznaje tę wielowiekową tradycję za ważny element swojej tożsamości i historii. Przez dwa dni jarmarku miejscowość zamienia się we wspólną, gościnną i otwartą dla każdego przestrzeń[2][1].
Transmisja tradycji odbywa się z pokolenia na pokolenie w rodzinach, które chętnie biorą czynny udział w jarmarku lub choćby tylko go odwiedzają[2]. Uczestnicy tego wydarzenia – hodowcy, kupcy, wystawcy, rzemieślnicy i turyści – zwracają uwagę na wyjątkowy klimat Houtem Jaarmarkt, poczucie wspólnoty oraz dobrą atmosferę (niderl. sfeer) panującą w Sint-Lievens-Houtem podczas dwóch jarmarkowych dni[2].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 UNESCO – Houtem Jaarmarkt, annual winter fair and livestock market at Sint-Lievens-Houtem [online], ich.unesco.org [dostęp 2025-07-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Houtem Jaarmarkt, annual winter fair and livestock market at Sint-Lievens-Houtem – Nomination form [online], ich.unesco.org, 5 sierpnia 2009 [dostęp 2025-07-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Polski Komitet ds. UNESCO, Belgia [online], www.unesco.pl [dostęp 2025-07-17] (pol.).
- ↑ Chris Bosseloo, Winterjaarmarkt verwelkomt opnieuw 50.000 bezoekers: “Dit is bijzonder” [online], Nieuwsblad, 12 listopada 2024 [dostęp 2025-07-19] (niderl.).