Hugon Kowarzyk

Hugon Kowarzyk

Data i miejsce urodzenia	10 grudnia 1906 Jaworzno
Data i miejsce śmierci	7 marca 1985 Wrocław
profesor nauk medycznych
Specjalność: fizjologia patologiczna
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	1930
Habilitacja	1939
Profesura	1946
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Doktor honoris causa Akademia Medyczna we Wrocławiu – 1978 Uniwersytet Wrocławski – 1983
Uczelnia	Uniwersytet Jagielloński Uniwersytet Wrocławski Akademia Medyczna we Wrocławiu
Odznaczenia

Hugon Wendelin Stefan Kowarzyk^[1] (ur. 10 grudnia 1906 w Jaworznie, zm. 7 marca 1985 we Wrocławiu) – polski lekarz fizjopatolog.

Urodził się w rodzinie Hugona, inżyniera, specjalisty od odwadniania kopalń^[2], i Rużeny Spaček. Miał starszego brata Henryka Hugona Stefana (zm. 1921)^[3]. Pierwsze nauki pobierał w Jaworznie, w tzw. Winterówce, prywatnej 2-letniej szkółce z językiem niemieckim, następnie uczył się w Gimnazjum Męskim oo. Jezuitów w Chyrowie. Naukę gimnazjalną kontynuował w Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Po zdaniu matury podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w 1930 uzyskał tytuł doktora wszech nauk lekarskich. Wiedzę uzupełniał w berlińskiej Akademii Weterynaryjnej, rozwijając zainteresowania w zakresie patologii ogólnej^[2]. Po studiach został asystentem Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej UJ. W 1939 habilitował się na podstawie pracy Badania nad pochodzeniem, własnościami i znaczeniem fizjologicznym cholinoesterazy krwi^[4].

Podczas okupacji niemieckiej pełnił obowiązki kierownika Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej UJ oraz wykładał fizjologię i chemię fizjologiczną na Tajnym UJ^[2]. Mieszkał w domu ojca, przy ul. Władysława Anczyca 5, na osiedlu Salwator^[1].

Po wojnie, od 1945 do 1946 kierował Zakładem Patologii Ogólnej i Doświadczalnej UJ. W 1946 przeniósł się do Wrocławia. Był profesorem na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie organizował Wydział Lekarski i był kierownikiem Katedry i Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej, zaś od 1950 do 1977 na Akademii Medycznej we Wrocławiu. W 1946 został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1957 profesorem zwyczajnym. Sprawował stanowisko prodziekana (1946–1947) i dziekana (1947–1948) Wydziału Lekarskiego. Równolegle od 1955 do 1968 kierował Zakładu Patofizjologii Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu. W 1958 został członkiem korespondentem, a w 1970 członkiem rzeczywistym PAN^[5]. Od 1968 do 1980 pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Podstawowych Nauk Medycznych PAN. Był współzałożycielem oraz w latach 1974–1985 prezesem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego. Należał także do międzynarodowych towarzystw, np.: New York Academy of Sciences, Deutsche Akademie der Naturforscher in Halle, Międzynarodowego Towarzystwa Hematologicznego.

W pracy naukowej zajmował się krzepliwością krwi, hematologii, wektokardiografią i cytogenetyką. Badania naukowe prowadził ze swoją żoną Zofią z domu Wołek (1907–1979)^[2][6].

Zmarł we Wrocławiu, pochowany na cmentarzu Świętej Rodziny (sektor 11-6-5,5a)^[6].

• Promieniowanie mitogenetyczne, a wpływ ciał lotnych ze zmiażdżonych tkanek cebuli na zjawiska koloidalne (1930)
• Badania nad rozkładem acetylocholiny w ustroju i jego fizjologicznym znaczeniem: Rozkład acetylocholiny we krwi rozmaitych zwierząt, Część 1 (1937, współautorzy: Jerzy Fegler, Jerzy Szpunar)
• Elektrofizyka mózgu (1946)
• The Experimental Aberrations of Vanessidae (1948)
• Podstawy elektrokardiografii (1949, współautorka: Helena Kowarzyk)
• Wektorkardiografia przestrzenna. Praca zespołowa z udziałem L Gieca (1959, współautorka: Helena Kowarzyk)
• Wektokardiografia przestrzenna (1959)
• Spatial Vectorcardiography (1960, współautorka: Helena Kowarzyk)

• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1980)^[7]
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski^[8]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1951)^[9]
• Medal 10-lecia Polski Ludowej^[10]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej^[4]

• Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk lekarskich za pracę w dziedzinie krzepliwości krwi (1950)^[11]
• Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa) w zakresie nauk medycznych za wybitne osiągnięcia w dziedzinie badań przestrzeni kardioelektrycznej (wektokardiografia) (1964)^[12]
• Nagroda Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej
• Nagroda Miasta Wrocławia
• tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu (1978)^[10]
• tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (1983)^[13]
• Członek honorowy Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Legnicy

We Wrocławiu ustanowiono ulicę Hugona Kowarzyka^[14].

• Kowarzyk Hugon, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2018-03-03] .
• Hugon Kowarzyk. google.pl. [dostęp 2018-03-03].
• Hugon Kowarzyk. uni.wroc.pl. [dostęp 2018-03-03].
• Katedra i Zakład Patofizjologii. patfiz.umed.wroc.pl. [dostęp 2018-03-03].