Huta Pieniacka

Huta Pieniacka
Ilustracja
Pomnik pomordowanych Polaków w Hucie Pieniackiej
Państwo

 Ukraina

Obwód

 lwowski

Rejon

brodzki

Populacja

 

• liczba ludności

0

Tablice rejestracyjne

BC

Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa konturowa obwodu lwowskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Huta Pieniacka”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Huta Pieniacka”
Ziemia49°54′07″N 25°05′56″E/49,901944 25,098889

Huta Pieniacka (ukr. Гута Пеняцька) – wieś, obecnie nieistniejąca, zlokalizowana na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie brodzkim, a od 1919 r. do 1945 r.[1] w Polsce, od grudnia 1920 r. w województwie tarnopolskim, powiecie brodzkim, gminie Pieniaki (w odległości 5 km na północny zachód od Pieniak). W styczniu 1944 r. zamieszkiwana przez około 1200 osób.

Historia

Utworzenie wsi wiąże się z włączeniem Galicji do Arcyksięstwa Austriackiego i kolonizacją pogranicza, której dokonał rząd Marii Teresy Habsburg. Pierwsze pisemne wzmianki o osadzie - usytuowanej wśród lasów bukowych, w górnym biegu Grzbietu Woroniackiego, na północnym skraju Wyżyny Podolskiej - pochodzą z XVIII w. (metryka józefińska z 1786 r. odnotowuje, że Huta Pieniacka to „nowo zasiedlona wieś”). Założyli ją mieszkańcy wsi Pieniaki jako miejsce produkcji szkła, z czasem pojawili się w niej przedstawiciele innych profesji. W 1875 r. we wsi znajdowała się jedyna huta szkła na obszarze powiatu brodzkiego[2]. W 1931 r. we wsi było 172 gospodarstw domowych, zamieszkiwanych przez 760 osób.

W latach 1927–1939 majątek leśny w Hucie Pieniackiej posiadał profesor prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza i działacz endecki Edward Dubanowicz, wywłaszczony w 1939 r. przez NKWD a w 1940 r. deportowany do Kazachstanu[3][4].

W styczniu i lutym 1944 r. we wsi stacjonowali partyzanci sowieccy pod dowództwem płk. NKWD Dmitrija Miedwiediewa[5].

28 lutego 1944 ściągnięte przeciw partyzantom radzieckim siły 4. Pułku Policji Schutzstaffel (SS), złożonego z ukraińskich ochotników nieprzyjętych do 14. Dywizji Grenadierów SS (SS-Galizien) pod dowództwem niemieckim, przy udziale oddziału Ukraińskiej Powstańczej Armii i oddziału paramilitarnego ukraińskich nacjonalistów pod dowództwem Włodzimierza Czerniawskiego, wymordowały polskich mieszkańców Huty Pieniackiej w odwecie za śmierć dwóch ukraińskich żołnierzy SS-Galizien w potyczce z miejscowym oddziałem samoobrony[6][7].

Od 2019 r. Instytut Pamięci Narodowej wnioskował do strony ukraińskiej o zgodę na przeprowadzenie prac poszukiwawczych miejsca pochowania ofiar masakry z 1944 r.[8] Władze ukraińskie wydały zgodę na prace w grudniu 2025 r.[9] Prace rozpoczęły się 8 czerwca 2026 r.[10]

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5 (ISAP)).
  2. ↑ Powiat brodzki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 374.
  3. ↑ Zbigniew Wójcik, Wspomnienia Edwarda Dubanowicza – przyczynek do biografii, „Dzieje Najnowsze”, 40 (4), 2008, s. 183.
  4. ↑ Łucja Orłowska, Kresy – wspomnienia mojej rodziny (fragment pracy) [online], Blog Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, 2013 [zarchiwizowane z adresu 2014-12-05].
  5. ↑ D. Miedwiediew: Silnyje duchom. Kijów, 1981. wersja elektroniczna (ros.)
  6. ↑ Śledztwo ws. mordu w Hucie Pieniackiej. [dostęp 2009-03-11].
  7. ↑ Marcin Wojciechowski, Grzegorz Motyka, 65 lat temu spacyfikowano polską wieś na Ukrainie. Co stało się w Hucie Pieniackiej [online], Wyborcza.pl, 27 lutego 2009 [dostęp 2009-03-04] [zarchiwizowane z adresu 2010-03-07].
  8. ↑ Komunikat Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie wniosków na prowadzenie prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych w Ukrainie. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2025-02-11]. (pol.).
  9. ↑ Komunikat Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie pierwszej pozytywnej decyzji Ukrainy dotyczącej Huty Pieniackiej [online], Instytut Pamięci Narodowej (pol.).
  10. ↑ Rozpoczęcie prac poszukiwawczych w Hucie Pieniackiej na Ukrainie [online], Instytut Pamięci Narodowej, 5 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-10].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.