Hydnellum

Kolczakówka
Ilustracja
Kolczakówka strefowana (Hydnellum concrescens)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

chropiatkowce

Rodzina

kolcownicowate

Rodzaj

kolczakówka

Nazwa systematyczna
Hydnellum P. Karst.
Meddn. Soc. Fauna Flora fenn. 5: 41 (1879)
Typ nomenklatoryczny

Hydnellum suaveolens (Scop.) P. Karst. 1879

Hydnellum P. Karst. (kolczakówka) – rodzaj grzybów należący do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae)[1].

Charakterystyka

Grzyby jednoroczne, saprotrofy rosnące na ziemi pojedynczo lub w grupach. Kapelusze za młodu aksamitne, później filcowate, łuskowate. Dolna strona pokryta elastycznymi kolcami. Sąsiednie kapelusze są niekiedy zrośnięte. Hymenofor kolczasty. Trzony grube, pełne, na powierzchni filcowate. Miąższ początkowo włóknisty, później korkowaty, zdrewniały, strefowany. Zapach po przekrojeniu często mączny. Wysyp zarodników brązowy. Zarodniki nieregularnie graniaste, szerokoeliptyczne, guzkowate, rzadko kolczaste, bez pory rostkowej[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Bankeraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Takson utworzył Petter Adolf Karsten w 1879 r. Gatunkiem typowym jest Hydnellum suaveolens (Scop.) P. Karst. 1879[1]. Synonimy naukowe: Calodon P. Karst., Phaeodon J. Schröt[3]. Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako kolczak lub zębak[4].

Gatunki występujące w Polsce:

Niektóre inne:

  • Hydnellum auratile (Britzelm.) Maas Geest. 1959 – kolczakówka złotawa[7]
  • Hydnellum fuligineoviolaceum (Kalchbr.) E. Larss., K.H. Larss. & Kõljalg 2019 – tzw. sarniak dymnofioletowy[5][8]
  • Hydnellum versipelle (Fr.) E. Larss., K.H. Larss. & Kõljalg 2019 – tzw. sarniak ochrowopomarańczowy[5][9]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[1]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody[4] i rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[10][7][5].

Wszystkie gatunki kolczakówek objęte są w Polsce ochroną gatunkową[11].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2021-08-18].
  2. ↑ E. Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2021-08-18].
  4. 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 302–303, ISBN 83-89648-09-1.
  5. 1 2 3 4 Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
  6. ↑ Nazwa podana dla synonimu Sarcodon illudens Maas Geest.
  7. 1 2 Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-08].
  8. ↑ Nazwa podana dla synonimu Sarcodon fuligineoviolaceus (Kalchbr.) Pat.
  9. ↑ Nazwa podana dla synonimu Sarcodon versipellis (Fr.) Quél.
  10. ↑ Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-19].
  11. ↑ W. Wojewoda, M. Ławrynowicz, Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych w Polsce. Red list of macrofungi in Poland, 2006.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.