Hymenoscyphus

Pucharek
Ilustracja
Owocniki pucharka źdźbłowego na łodydze
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

patyczniaki

Rząd

tocznikowce

Rodzina

tocznikowate

Rodzaj

pucharek

Nazwa systematyczna
Hymenoscyphus Gray
Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 673 (1821)
Typ nomenklatoryczny

Hymenoscyphus fructigenus (Bull.) Gray 1821

Owocniki pucharka owocowego na owocu buka
Owocniki pucharka kielichowatego na gałązce

Hymenoscyphus Gray (pucharek) – rodzaj grzybów z rodziny tocznikowatych (Helotiaceae).

Charakterystyka

Grzyby owocnikowe o drobnych, miseczkowatych owocnikach na wyraźnym trzonie. Saprotrofy o galaretowatej lub woskowatej konsystencji[1]. Worki 8-zarodnikowe otwierające się wierzchołkowym, amyloidalnym otworem. Parafizy zwykle cylindryczne, przeważnie proste. Askospory elipsoidalne do wrzecionowatych lub lekko nierównoboczne, szkliste i nieamyloidalne[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helotiaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[3].

Takson utworzył Samuel Frederick Gray w 1821 r.[3] Synonimy: Belospora Clem., Ciboriella Seaver, Hymenoscypha (Fr.) W. Phillips, Peziza trib. Hymenoscypha Fr., Septatium Velen[4]. Nazwa polska według B. Gumińskiej i W. Wojewody[1].

Gatunki występujące w Polsce:

  • Hymenoscyphus albidus (Gillet) W. Phillips 1887 – pucharek jesionowy[5]
  • Hymenoscyphus albopunctus (Peck) Kuntze 1898[6]
  • Hymenoscyphus calyculus (Fr.) W. Phillips 1887 – pucharek kielichowaty[7]
  • Hymenoscyphus carpini (Batsch) Gminder 2016[6]
  • Hymenoscyphus carpinicola (Rehm) Arendh. 1979
  • Hymenoscyphus caudatus (P. Karst.) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus epiphyllus (Pers.) Rehm ex Kauffman 1929
  • Hymenoscyphus fagineus (Pers.) Dennis 1964 – pucharek bukowy
  • Hymenoscyphus fraxineus (T. Kowalski) Baral, Queloz & Hosoya 2014[8] – pucharek jesiononaczyniowy[5]
  • Hymenoscyphus friesii (Sacc.) Arendh. 1979
  • Hymenoscyphus fructigenus (Bull.) Gray 1821 – pucharek owocowy[1]
  • Hymenoscyphus herbarum (Pers.) Dennis 1964 – pucharek źdźbłowy[1]
  • Hymenoscyphus humuli (Lasch) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus imberbis (Bull.) Dennis 1964 – pucharek gładki[5]
  • Hymenoscyphus immutabilis (Fuckel) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus kathiae (Korf) Baral 2005[6]
  • Hymenoscyphus laetus (Boud.) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus lacteus (Cooke) Kuntze 1898[9]
  • Hymenoscyphus lepismoides Baral & Bemmann 2013[6]
  • Hymenoscyphus lutescens (Hedw.) W. Phillips 1887
  • Hymenoscyphus menthae (W. Phillips) Baral 1985
  • Hymenoscyphus mycetophilus (Peck) Svrček 1977
  • Hymenoscyphus ombrophiliformis Svrček 1977
  • Hymenoscyphus phyllogenus (Rehm) Kuntze 1898
  • Hymenoscyphus phyllophilus (Desm.) Kuntze 1898
  • Hymenoscyphus rhodoleucus (Fr.) W. Phillips 1887
  • Hymenoscyphus repandus (W. Phillips) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus rokebyensis (Svrček) Matheis 1979
  • Hymenoscyphus salicellus (Fr.) Dennis 1964
  • Hymenoscyphus scutula (Pers.) W. Phillips 1887 – pucharek kończykowy[5]
  • Hymenoscyphus serotinus (Pers.) W. Phillips 1887
  • Hymenoscyphus subferrugineus (Nyl.) Dennis 1964[6]
  • Hymenoscyphus vernus (Boud.) Dennis 1964[6]
  • Hymenoscyphus vitellinus (Rehm) Kuntze 1898
  • Hymenoscyphus vitigenus (De Not.) Dennis 1964[6].

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[10]. Wykaz gatunków według M.A. Chmiel (bez przypisów)[11] oraz innych autorów (opisani przypisami). Źródła nazw polskich oznaczone przypisami.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 157, ISBN 83-09-00714-0.
  2. ↑ Panagiotis Delivorias, Ioannis Dimitriadis, Zacharoula Gonou-Zagou, Evangelia Kapsanaki-Gotsi, Some interesting species of Hymenoscyphus from Greece, „Mycologica Balcanica”, 105 (7), 2010, s. 105–110 [dostęp 2023-03-11] (ang.).
  3. 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-12-10] (ang.).
  4. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  5. 1 2 3 4 Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-12].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-03-04].
  7. ↑ Na grzyby [online] [dostęp 2015-01-12] [zarchiwizowane z adresu 2014-01-02].
  8. ↑ T. Kowalski, M. Białobrzeski, A. Ostafińska, The occurrence of Hymenoscyphus pseudoalbidus apothecia in the leaf litter of Fraxinus excelsior stands with ash dieback symptoms in southern Poland, „Acta Mycol.”, 48 (2), 2013, s. 135–146.
  9. ↑ M. Kozłowska, W. Mułenko, V.P. Heluta., Fungi of the Roztocze region (Poland and Ukraina) Part II. A checklist of microfungi and larger Ascomycota, Lublin: Tow. Wyd. Nauk. Libropolis, 2015.
  10. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  11. ↑ Maria Alicja Chmiel, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 54–58, ISBN 978-83-89648-46-4.