Hyperoodontinae

	Hyperoodontinae
	J.E. Gray, 1846
	; Butlogłów północny (Hyperoodon ampullatus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Rząd	parzystokopytne
Podrząd	walenie
Infrarząd	zębowce
Nadrodzina	Ziphioidea
Rodzina	zyfiowate
Podrodzina	Hyperoodontinae
	Typ nomenklatoryczny
	Hyperoodon de Lacépède, 1804
Synonimy
	Hyperoodontina J.E. Gray, 1846; Heterodontidae C.F. Girard, 1852; Hyperodontina: J.E. Gray, 1864; Hyperoodonta: Haeckel, 1866; Hyperodontidae: J.E. Gray, 1866; Hyperoodontidae: J.E. Gray, 1866; Ananarcinae Gill, 1871; Anarnacinae Gill, 1871; Hyperoodontida: Haeckel, 1895; Hyperoodonidi: A. Acloque, 1900; Hyperoodontidae: Hershkovitz, 1966; Hyperoodontoidea: J.C. Moore, 1968; Hyperoodontini: J.C. Moore, 1968; Indopacetina J.C. Moore, 1968; Hyperoodontinae: Mead, 2009;
Rodzaje
	6 rodzajów (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	6 rodzajów (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Hyperoodontinae – podrodzina ssaków morskich z rodziny zyfiowatych (Ziphiidae).

Podział systematyczny

Do podrodziny należą następujące występujące współcześnie rodzaje^[15]:

Hyperoodon de Lacépède, 1804 – butlogłów
Indopacetus J.C. Moore, 1968 – tropikowal – jedynym przedstawicielem jest Indopacetus pacificus (H.A. Longman, 1926) – tropikowal dziobogłowy
Mesoplodon P. Gervais, 1850 – dziobowal

Opisano również rodzaje wymarłe^[16]:

Africanacetus Bianucci, Lambert & Post, 2007^[17]
Ihlengesi Bianucci, Lambert & Post, 2007^[18] – jedynym przedstawicielem był Ihlengesi saldanhae Bianucci, Lambert & Post, 2007
Khoikhoicetus Bianucci, Lambert & Post, 2007^[18]

Uwagi

↑ Pisownia oryginalna.
↑ Typ nomenklatoryczny: Heterodon de Blainville, 1817 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).
↑ Typ nomenklatoryczny: Anarnak de Lacépède, 1804 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).
↑ Typ nomenklatoryczny: Anarnacus Duméril, 1806 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).
↑ Typ nomenklatoryczny: Indopacetus J.C. Moore, 1968.

Przypisy

1 2 J.E. Gray: Mammalia. W: J. Richardson & J.E. Gray: The zoology of the voyage of the H.M.S. Erebus & Terror, under the command of Captain Sir James Clark Ross, during the years 1839 to 1843. Cz. 1: Mammalia, Birds. London: E. W. Janson, 1846, s. 21, 25. (ang.).
↑ Ch.F. Girard. On the Classification of Mammalia. „Proceedings of the American Association for the Advancement of Science”. 6, s. 324, 1851. (ang.).
↑ J.E. Gray. On the Cetacea which have been observed in the seas surrounding the British Islands. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1864, s. 239, 1864. (ang.).
↑ E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clix. (niem.).
↑ Gray 1866 ↓, s. 62.
↑ Gray 1866 ↓, s. 327.
↑ Gill 1871 ↓, s. 124.
↑ Gill 1871 ↓, s. 126.
↑ E. Haeckel: Systematische phylogenie. T. 3. Berlin: Georg Reimer, 1895, s. 566. (niem.).
↑ A.N.Ch. Acloque: Faune de France: contenant la description des espèces indigènes disposées en tableaux analytiques; et illustrée de figures représentant les types caractéristiques des genres. Paris: Librairie J.-B. Baillière et Fils, 19 rue Hautefeuille, près du boulevard Saint-Germain, 1900, s. 80. (fr.).
↑ P. Hershkovitz. Catalog of Living Whales. „Bulletin”. 246, s. vii, 122, 1966. (ang.).
1 2 Moore 1968 ↓, s. 276.
↑ Moore 1968 ↓, s. 277.
↑ J.G. Mead: Baked whales, overwiew Ziphiidae. W: W.F. Perrin, B. Würsig & J.G.M. Thewissen: Encyclopedia of Marine Mammals. Wyd. 2. Amsterdam: Academic Press, 2009, s. 94. ISBN 978-0-08-091993-5. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-13]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hyperoodontinae Gray, 1847, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-13] (ang.).
↑ Bianucci, Lambert i Post 2007 ↓, s. 583.
1 2 Bianucci, Lambert i Post 2007 ↓, s. 578.

Bibliografia

J.E. Gray: Catalogue of seals and whales in the British Museum. Wyd. 2. London: The Trustees, 1866, s. 1–402. (ang.).
T.N. Gill. Synopsis of the Primary Subdivisions of the Cetaceans. „Proceedings of the Essex Institute”. 6, s. 121–126, 1871. (ang.).
J.C. Moore. Relationships among the living genera of beaked whales with classifications, diagnoses and keys. „Fieldiana”. 53 (4), s. 209–298, 1968. (ang.).
G. Bianucci, O. Lambert & K. Post. A high diversity in fossil beaked whales (Mammalia, Odontoceti, Ziphiidae) recovered by trawling from the sea floor off South Afric. „Geodiversitas”. 29 (4), s. 561–618, 2007. (ang.).

[2] Pisownia oryginalna.

[3] Typ nomenklatoryczny: Heterodon de Blainville, 1817 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).

[9] Typ nomenklatoryczny: Anarnak de Lacépède, 1804 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).

[11] Typ nomenklatoryczny: Anarnacus Duméril, 1806 (= Hyperoodon de Lacépède, 1804).

[17] Typ nomenklatoryczny: Indopacetus J.C. Moore, 1968.

[gray46-1] 1 2 J.E. Gray: Mammalia. W: J. Richardson & J.E. Gray: The zoology of the voyage of the H.M.S. Erebus & Terror, under the command of Captain Sir James Clark Ross, during the years 1839 to 1843. Cz. 1: Mammalia, Birds. London: E. W. Janson, 1846, s. 21, 25. (ang.).

[gir-4] Ch.F. Girard. On the Classification of Mammalia. „Proceedings of the American Association for the Advancement of Science”. 6, s. 324, 1851. (ang.).

[gray64-5] J.E. Gray. On the Cetacea which have been observed in the seas surrounding the British Islands. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1864, s. 239, 1864. (ang.).

[hae66-6] E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clix. (niem.).

[CITEREFGray1866[https://www.biodiversitylibrary.org/page/9729807_62]-7] Gray 1866 ↓, s. 62.

[CITEREFGray1866[https://www.biodiversitylibrary.org/page/9730072_327]-8] Gray 1866 ↓, s. 327.

[CITEREFGill1871[https://www.biodiversitylibrary.org/page/33122883_124]-10] Gill 1871 ↓, s. 124.

[CITEREFGill1871[https://www.biodiversitylibrary.org/page/33122885_126]-12] Gill 1871 ↓, s. 126.

[hae95-13] E. Haeckel: Systematische phylogenie. T. 3. Berlin: Georg Reimer, 1895, s. 566. (niem.).

[acl-14] A.N.Ch. Acloque: Faune de France: contenant la description des espèces indigènes disposées en tableaux analytiques; et illustrée de figures représentant les types caractéristiques des genres. Paris: Librairie J.-B. Baillière et Fils, 19 rue Hautefeuille, près du boulevard Saint-Germain, 1900, s. 80. (fr.).

[her-15] P. Hershkovitz. Catalog of Living Whales. „Bulletin”. 246, s. vii, 122, 1966. (ang.).

[CITEREFMoore1968[https://www.biodiversitylibrary.org/page/2764190_276]-16] 1 2 Moore 1968 ↓, s. 276.

[CITEREFMoore1968[https://www.biodiversitylibrary.org/page/2764191_277]-18] Moore 1968 ↓, s. 277.

[mead-19] J.G. Mead: Baked whales, overwiew Ziphiidae. W: W.F. Perrin, B. Würsig & J.G.M. Thewissen: Encyclopedia of Marine Mammals. Wyd. 2. Amsterdam: Academic Press, 2009, s. 94. ISBN 978-0-08-091993-5. (ang.).

[mdd-20] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-13]. (ang.).

[zij-21] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hyperoodontinae Gray, 1847, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-13] (ang.).

[CITEREFBianucciLambertPost2007583-22] Bianucci, Lambert i Post 2007 ↓, s. 583.

[CITEREFBianucciLambertPost2007578-23] 1 2 Bianucci, Lambert i Post 2007 ↓, s. 578.

[1]

[a]

[b]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[c]

[7]

[d]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[e]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]