IŻ 2715

W latach 1968–1973 Iżewskie Zakłady Samochodowe w Iżewsku produkowały furgon Moskwicz 434, opracowany w moskiewskiej fabryce MZMA na bazie samochodu osobowego Moskwicz 412, również produkowanego w tych zakładach^[2]. Posiadał on trzydrzwiowe nadwozie zbliżone linią do wersji kombi (Moskwicz 426/427), z nisko poprowadzonym dachem i otwieraną do góry tylną klapą, co utrudniało dostęp w głąb przedziału towarowego i zmniejszało praktyczność samochodu. Konstruktorzy z Iżewska samodzielnie podjęli prace nad zwiększeniem walorów eksploatacyjnych pojazdu i już w 1970 roku powstały prototypy samochodu użytkowego opartego na konstrukcji Moskwicza, z uciętym nadwoziem za kabiną kierowcy, tuż nad tylnymi kołami, zastąpionym przez wystającą na boki i do góry prostopadłościenną nadbudowę (IŻ-6F) lub skrzynię ładunkową (IŻ-6G). Furgon w ten sposób powstały miał jednak za wysoko położony środek ciężkości i wymagał dalszych zmian^[3].

Po dopracowaniu, nowy samochód z nadwoziem furgonowym został skierowany do produkcji pod oznaczeniem IŻ 2715, zgodnym z nowym systemem numeracji modeli. W odróżnieniu od prototypów, przedział towarowy stanowił w dolnej części integralną część nadwozia^[3]. Jego górna obudowa stanowiła natomiast osobną część, mocowaną pod koniec montażu, co zostało wymuszone przez chęć montowania samochodów dostawczych na taśmach produkcyjnych zaprojektowanych dla sedanów Moskwicz 412^[3]. Przedział towarowy nie był wprawdzie szerszy od nadwozia, lecz jego burty w tylnej części wznosiły się prawie pionowo, co pozwoliło na znaczące poszerzenie go w stosunku do kabiny kierowcy oraz przedziału bagażowego Moskwicza 434^[3]. Dach nad przedziałem towarowym został podwyższony, a z tyłu wstawiono dwuskrzydłowe symetryczne drzwi, których otwór miał wysokość 1060 mm i szerokość 1040 mm^[3]. Objętość przedziału bagażowego wynosiła 2,6 m³, wysokość – 1170 mm (w Moskwiczu 1,5 m³ i 875 mm)^[3]. Z drugiej strony, IŻ cechował się mniejszą sztywnością nadwozia i mniejszą hermetycznością przedziału towarowego, co czyniło go mniej odpowiednim do niektórych towarów^[4]. Między kabiną a przedziałem towarowym była przegroda z szybą; koło zapasowe przewożone było za siedzeniem pasażera^[5]. Samochód miał ładowność 350–400 kg^[3]. W razie konieczności, górna część obudowy przedziału towarowego mogła być demontowana wraz z tylnymi drzwiami, tworząc nadwozie pick-up bez tylnej burty, aczkolwiek rzadko z tego korzystano w praktyce^[6]. Górna część obudowy seryjnych furgonów była usztywniona trzema poziomymi wgłębionymi przetłoczeniami, a dolna część burt – dwoma (wprowadzonymi na skutek doświadczeń z serii próbnej)^[7]. Jako źródło napędu użyto produkowany w Ufimskiej Fabryce Silników Samochodowych (UZAM) w Ufie silnik benzynowy UZAM-412 o pojemności 1,5 l i mocy 75 KM, znany z Moskwicza 412. Podłoga ani zawieszenie pojazdu nie uległy przy tym większym zmianom ani wzmocnieniu w stosunku do modelu osobowego^[3].

Od listopada 1972 do końca roku wyprodukowano pierwszą partię 829 samochodów IŻ 2715, w 1973 ruszyła wielkoseryjna produkcja (33 271 sztuk), a w 1974 wyprodukowano już 45 800^[2][8]. Model 2715 sprzedawano także pod handlowym oznaczeniem IŻ 1500 GR, od pojemności silnika^[9].

W 1974 roku uruchomiono także produkcję wersji pick-up z odchylaną tylną burtą, IŻ 27151. Przyczyną jej opracowania były głównie potrzeby eksportowe (samochody pick-up w ZSRR były mniej praktyczne z uwagi na słabszą ochronę towarów przed warunkami atmosferycznymi i kradzieżą), a produkcja była kilkakrotnie niższa od furgonów (np. 4200 sztuk w 1974 roku, 5000 w 1975 roku)^[8]. Nominalna ładowność była określona na 400 kg, lecz w praktyce sięgała 500-600 kg^[10]. W tylnej ścianie kabiny umieszczono okno, zabezpieczone pionową kratą. Część samochodów eksportowych (zarówno furgon i pick-up) była lepiej wykończona, z prostokątnymi reflektorami (na wzór moskiewskiego Moskwicza 412) i chromowaną atrapą chłodnicy i zderzakiem, natomiast samochody na rynek wewnętrzny miały na ogół okrągłe reflektory oraz atrapę i zderzak lakierowane w kolorze nadwozia^[9][10]. Na eksport pick-upy były oznaczane jako Moskwicz 1500 GR, a do krajów zachodnich – Elite Pick Up^[10]. Pick-up miał platformę o długości 1655 mm i szerokości 1440 mm, rozstaw między wnękami kół wynosił 940 mm, a podłoga znajdowała się na wysokości 565 mm^[11].

W 1982 roku samochody przeszły ograniczoną modernizację, w ślad za produkowanym w Iżewsku bazowym sedanem Moskwicz 412. Zmodernizowane samochody otrzymały kody fabryczne IŻ 2715-01 (furgon) i IŻ 27151-01 (pick-up)^[6]. Unowocześniono wygląd pasa przedniego, wprowadzając przy tym atrapę chłodnicy z blachy lakierowanej na czarno, a kierunkowskazy i światła pozycyjne umieszczone pionowo po bokach atrapy zamiast pod okrągłymi reflektorami^[6]. W drzwiach zastosowano wpuszczane klamki. Na tylnych drzwiach lub klapie pojawiła się wytłaczana nazwa modelu: IŻ 2715 lub IŻ 27151 (ИЖ 2715 lub ИЖ 27151)^[7]. Ulepszono instalację elektryczną i układ hamulcowy, który stał się dwuobwodowy^[7]. Wewnątrz zastosowano m.in. wygodniejsze siedzenia oraz przeniesiono przełącznik świateł z podłogi na kolumnę kierownicy^[7]. Ładowność zwiększyła się o 50 kg^[6]. Jako standard zaczęto stosować odprężoną wersję silnika UZAM-412DE, o mocy 67 KM, przystosowaną do gorszej benzyny A-76 – poza wersjami eksportowymi, które zachowały dotychczasowy silnik^[10]. Wersje eksportowe pick-upów i furgonów mogły mieć nadal prostokątne reflektory, niestosowane w sedanach IŻ^[12]. Wprowadzono też w tym roku budowany głównie na eksport w niewielkich seriach pick-up z przedłużoną platformą (wydłużonym tylnym zwisem), o kodzie fabrycznym IŻ 27151-013-01, produkowany do 1997 roku^[13]. Wersja ta w stanie całkowicie załadowanym miała gorsze prowadzenie się na skutek odciążenia przednich kół, lecz cieszyła się mimo to popytem (eksportowano je głównie do Ameryki Łacińskiej i Finlandii)^[10]. Eksportowe przedłużone pick-upy otrzymywały standardowo prostokątne reflektory^[6]. Na początku lat 90. opracowano także przedłużony furgon, przewidziany m.in. jako karetka pogotowia, lecz wersja ta nie weszła do produkcji^[14].

Samochody podlegały od lat 80. dalszym drobnym zmianom. W drzwiach zastosowano pojedyncze szyby, likwidując uchylne trójkątne szybki, a lusterka przeniesiono z błotników na drzwi^[7]. Jedno z pięciu wzdłużnych przetłoczeń usztywniających ściany przedziału towarowego zastąpiono przez trzy prostokątne zaokrąglone przetłoczenia imitujące okna; podobne przetłoczenie pojawiło się w lewych tylnych drzwiach, ponadto przedłużono dolne przetłoczenie^[7]. Na początku lat 90. zderzaki tylne w postaci dwóch sekcji giętych rur na rogach nadwozia zastąpiono przez jedną długą prostą rurę, służącą też jako podnóżek^[15]. Usunięto trójkątne wystające kierunkowskazy tylne, zaadaptowane z osobowego Moskwicza, w zamian dodając kierunkowskazy do poziomych lamp zespolonych na dole, a pojedyncze światło cofania zamontowano centralnie^[15]. Od 1995 roku wprowadzono plastikowy zderzak przedni, lecz z uwagi na łatwość uszkodzeń powrócono następnie do blaszanego^[15].

Pomimo wprowadzenia do produkcji w latach 90. nowocześniejszego furgonu IŻ 2717, sprawiał on początkowo problemy z jakością i był półtora raza droższy, wobec czego, z uwagi na utrzymujący się popyt, model 2715 pozostał w produkcji do 2001 roku^[15]. Jeszcze w 2000 roku przedsiębiorstwo Agropromprogress opracowało wariant z nadwoziem chłodniczym, będący najtańszym takim samochodem na rynku rosyjskim^[16].

Od 1988 roku produkowano także wersję towarowo-osobową IŻ 27156, różniącą się wprowadzeniem dwóch składanych dwuosobowych ławek z oparciami pod ścianami w przedziale towarowym, która została wyposażona w duże częściowo odsuwane okna boczne oraz okno w lewych tylnych drzwiach^[17]. Częściowo odsuwana była też szyba w przegrodzie między kabiną kierowcy i pasażera a przedziałem pasażersko-towarowym^[17]. Inspiracją dla tej odmiany był francuski kombivan Matra Rancho^[17]. Wadami eksploatacyjnymi okazał się brak ogrzewania tylnej części oraz przedostawanie się spalin i deszczu przez nieszczelne drzwi i okna^[17]. Mimo to, wersja ta okazała się praktycznym modelem w czasie transformacji ekonomicznej początku lat 90. i jej produkcja wzrosła z 536 w 1990 roku do 4260 w 1994 roku^[17]. Był to pierwszy samochód tego rodzaju w ZSRR/Rosji i do końca produkcji w 2001 roku wyprodukowano ich 19 994 sztuk^[14]. Część uboższych samochodów tego modelu z lat 90. z powodu trudności z dostawami części nie miała jednak oszklenia bocznego z tyłu^[14]. Już wcześniej natomiast część standardowych furgonów była modyfikowana przez dodawanie różnych okien przez użytkowników^[15].