IRIS²

Projekt został ogłoszony przez Radę UE w listopadzie 2022^[1]. Komisja Europejska powierzyła realizację projektu międzynarodowemu konsorcjum przemysłowemu, w skład którego weszły m.in. Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space i Arianespace^[14][15]. Konstelacja ma być wynoszona przez europejskie rakiety, takie jak Ariane 6 – jej pierwszy start, wielokrotnie opóźniany^[16][17][18], ostatecznie odbył się 9 lipca 2024^{[19][20][21][22]}.

Kontrakt miał zostać przyznany do końca marca 2024, ale Komisja Europejska wstrzymała go. Na posiedzeniu komisji parlamentarnej UE 9 kwietnia 2024 komisarz ds. rynku wewnętrznego Thierry Breton oświadczył, że Komisja wciąż finalizuje umowę, nie podając terminów^[15]. Ostatecznie w październiku 2024 Komisja ogłosiła przyznanie umowy koncesyjnej konsorcjum SpaceRISE, składającemu się z trzech europejskich operatorów satelitarnych – SES, Eutelsat i Hispasat – z ośmioma podwykonawcami: Thales Alenia Space, OHB (OHB SE), Airbus Defence and Space, Telespazio, Deutsche Telekom, Orange, Hisdesat oraz Thales SIX^[10][23]. Umowę podpisano w Brukseli 16 grudnia 2024^[7][8].

W lutym 2025, po wstrzymaniu amerykańskiej pomocy wojskowej dla Ukrainy, pojawiło się pytanie o dalszą dostępność Starlinka (ponad 7 tys. satelitów) dla Ukrainy. IRIS² nie będzie jednak na orbicie przed 2030, a obecna europejska alternatywa Eutelsat OneWeb jest znacznie droższa^[24]. W kwietniu ujawniono, że Niemcy finansują korzystanie przez Ukrainę z usług Eutelsat od około roku jako alternatywy dla Starlinka^[25].

Równolegle program IRIS² zaczął przyciągać państwa trzecie. W marcu Norwegia wystąpiła z wnioskiem o członkostwo^[26], a w lipcu podobne rozmowy zakończyła Islandia^[27]. Szwajcarska firma WISeSat.Space utworzyła spółkę zależną w Hiszpanii, by dostosować się do programu^[28].

W sierpniu konsorcjum SpaceRISE zawęziło wybór głównego wykonawcy segmentu LEO do Airbusa (Francja) i Aerospacelab (Belgia) – decyzja spodziewana była do końca roku^[29][30]. We wrześniu Polska przeznaczyła środki na sześć satelitów łączności bezpiecznej jako dodatkowy wkład w program IRIS²^[31][32].

27 stycznia 2026 UE ogłosiła uruchomienie programu GOVSATCOM agencji EUSPA, będącego etapem przejściowym do IRIS²^[33], integrującego osiem satelitów z pięciu państw członkowskich^[34][35][36]. W marcu Cypr jako pierwszy kraj wykorzystał GOVSATCOM operacyjnie^[33]. 26 marca Norwegia i Islandia podpisały formalne umowy o uczestnictwie w obu programach^[37].

W czerwcu 2026 Niemcy wmurowały kamień węgielny pod budowę centrum GOVSATCOM w Kolonii, jednego z dwóch planowanych obiektów wspierających program^[38][39].